Hành trình 15 năm di sản Dân ca Quan họ

Là loại hình dân ca đặc biệt, Quan họ Bắc Ninh là di sản văn hóa đi vào thực tế một cách sâu sắc và thiết thực với đời sống văn hóa tinh thần của nhiều người dân. Trải qua hành trình 15 năm qua, những kết quả đạt được là rất lớn, đáng tự hào, hơn cả sự mong đợi khi Dân ca Quan họ Bắc Ninh được UNESCO vinh danh vào tháng 9/2009.
Trình diễn Dân ca Quan họ.
Trình diễn Dân ca Quan họ.

Di sản ngay trong lòng dân

Thực sự vui mừng và tự hào bởi trong 15 năm qua, những kết quả mà di sản Dân ca Quan họ tạo ra là vô cùng to lớn và mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Theo thời gian, những giá trị văn hóa, tinh thần ngày càng được nhân lên mà tất cả đều do sự lan tỏa từ Dân ca Quan họ Bắc Ninh - loại dân ca dễ đi vào lòng người.

Ở nước ta, có nhiều loại dân ca được vinh danh và đưa vào trong hoạt động văn hóa, xã hội. Trên thực tế, Dân ca Quan họ có nhiều sức hấp dẫn thực sự và ảnh hưởng rõ nét đến thực tế đời sống. Đó là những làn điệu tha thiết, trữ tình và trong sáng, là những câu hát tâm tình vui tươi dễ thuộc, dễ nhớ và dễ đi vào lòng người. Với Quan họ, không chỉ người dân Bắc Ninh biết hát mà người dân ở nhiều địa phương khác cũng có thể ngân nga vài câu í a…

Quan họ trong thời đại mới không chỉ là những câu hát mời trầu, mời nước, không chỉ ngồi tựa mạn thuyền và xe chỉ luồn kim, mà còn là những lời tâm tình và mời gọi về Bắc Ninh - mảnh đất giàu truyền thống và nhiều tiềm năng.

Quan họ đã chuyển mình theo ý thức hệ mới để tạo động lực thúc đẩy văn hóa phát triển, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân và hoàn thiện những phẩm cách tốt đẹp của con người Bắc Ninh hiền hậu, năng động và sáng tạo. Từ dân ca đã làm đẹp thêm nhân cách của mỗi người dân ở vùng Kinh Bắc, tạo cho mỗi người lòng tin vào bản thân và những định hướng của Đảng, Nhà nước trong xây dựng và phát triển kinh tế, xã hội.

Du khách thưởng thức Dân ca Quan họ.

Du khách thưởng thức Dân ca Quan họ.

Tháng 9 năm 2009, Dân ca Quan họ Bắc Ninh được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, từ đó đã khơi nguồn cho nhiều cảm hứng xây dựng và phát triển. Hình ảnh chiếc nón quai thao với dải lụa đào và mái đình cong vút là biểu trưng của một Bắc Ninh cổ kính và giàu bản sắc văn hóa. Một Bắc Ninh dù rất nhỏ nhưng lại là cái nôi của người Việt cổ, là đại diện cho những tinh hoa văn hoá truyền thống từ xa xưa

Cùng hành động để di sản lan tỏa và trường tồn

15 năm, thời gian chưa dài, cũng không quá ngắn, nhưng đủ để ghi nhận những kết quả đáng tự hào mà Dân ca Quan họ Bắc Ninh tạo ra. Đó là thời gian vừa đủ để Bắc Ninh định hướng và xây dựng những chuẩn mực văn hóa riêng cho mình, vừa giữ gìn bản sắc riêng, vừa hội nhập và phát triển.

Những năm đầu là việc đưa quan họ vào giảng dạy ở trong trường học do ngành văn hóa và ngành giáo dục của tỉnh Bắc Ninh phối hợp. Các cuộc thi hát quan họ, những lớp dạy quan họ miễn phí ở các khu dân cư đã giúp người dân quan tâm hơn đến di sản. Mỗi dịp lễ hội là phong trào hát quan họ đông vui và sôi nổi đã truyền cảm hứng cho đông đảo người dân, đặc biệt là lớp trẻ.

Sau đó là việc tổ chức chương trình “Về miền quan họ” vào mỗi dịp đầu xuân năm mới, giới thiệu và quảng bá đến bạn bè trong nước và quốc tế về một Bắc Ninh vừa truyền thống, vừa hiện đại. Từ năm 2015 đến năm 2020, chương trình hát Quan họ trên thuyền kết hợp với phố đi bộ được tổ chức định kỳ, tạo ra một món ăn tinh thần đặc sắc cho nhân dân và du khách. Nhờ đó, du lịch bắt đầu phát triển khi quan họ níu giữ chân người tha thiết “người ơi người ở đừng về”.

Việc xây dựng nhà chứa quan họ và hỗ trợ kinh phí cho các làng quan họ trên toàn tỉnh cũng trực tiếp góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản đặc biệt này. Điều ấn tượng là ở nhiều địa phương trong nước cũng đã thành lập những Câu lạc bộ quan họ để kết nối niềm đam mê. Đó là giá trị to lớn vượt trội của một loại hình dân ca, di sản phi vật thể tạo ra được.

Giờ đây, Quan họ được hát ở mọi nơi, trên bàn trà, trong sân khấu hội nghị, giữa những cuộc vui sum họp, không phân biệt tầng lớp, hoàn cảnh.

Người Bắc Ninh tự hào vì di sản được mang đi khắp nơi để biểu diễn cho người dân cả nước và bạn bè thế giới. Một Bắc Ninh vừa giàu bản sắc văn hóa, vừa hiện đại, một Quan họ có truyền thống từ hơn 300 năm vẫn vang rền hòa vào nhịp sống ngày nay mà chưa bao giờ cũ. Đó là giá trị bền đẹp nhất mà di sản để lại cho đời, để Dân ca quan họ trường tồn và lan tỏa ngày càng rộng hơn, xa hơn.

Có thể bạn quan tâm

Trình diễn thơ được những người lính thể hiện đầy sâu sắc và xúc động.

Thơ ca bồi đắp tâm hồn người lính

Môi trường quân ngũ đòi hỏi bản lĩnh, kỷ luật và tinh thần sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ. Nhưng cũng chính từ đây, những trang sách, vần thơ đã âm thầm bồi đắp tâm hồn người lính. Trung úy Trần Việt Hoàng là một trong những gương mặt tiêu biểu của lớp cán bộ trẻ Quân khu 7 đang nuôi dưỡng tình yêu văn chương từ thực tiễn quân ngũ.

Chương trình “Hòa nhạc ánh sáng-Chào năm mới” do Báo Nhân Dân phối hợp cùng Ủy ban nhân dân TP Hà Nội tổ chức tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Gắn kết cộng đồng bằng tình yêu âm nhạc

Những năm gần đây, nhiều mô hình hợp xướng cộng đồng xuất hiện và phát triển mạnh mẽ, thu hút sự tham gia của nhiều người ở các độ tuổi, nghề nghiệp và hoàn cảnh khác nhau. Sự phát triển này góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận nghệ thuật cho mọi người, đồng thời tạo nên những cộng đồng gắn kết, lan tỏa giá trị nhân văn.

Hình ảnh trên bưu thiếp được lan tỏa tới người lao động.

Tác phẩm văn học nghệ thuật được số hóa chuyển tải đến với người lao động

Sau chuyến thực tế dọc tuyến đường sắt miền trung, nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật được sáng tác từ đời sống người lao động đã được số hóa, trở thành những món quà tinh thần ý nghĩa. Qua những tấm bưu thiếp gắn mã QR, người lao động có thể dễ dàng thưởng thức, gặp lại hình ảnh chính mình hoặc lan tỏa tới gia đình, xã hội.

Ông Ngô Văn Minh, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế chia sẻ kinh nghiệm được rút ra sau sự cố với Ngai vua triều Nguyễn.

Sau sự cố Ngai vua triều Nguyễn: Bảo vệ bảo vật quốc gia cần sự chung tay của cộng đồng

Sự cố Ngai vua triều Nguyễn bị xâm hại năm 2025 đặt ra những câu hỏi về công tác bảo vệ bảo vật quốc gia. Sau khi hiện vật được phục chế và đưa trở lại điện Thái Hòa, Đại Nội Huế vào sáng nay (4/6), ông Ngô Văn Minh, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, đã chia sẻ với Báo Nhân Dân kinh nghiệm được rút ra từ sự việc này.

Nghệ sĩ Trang Công Vinh (bên trái) cùng học viên.

Âm nhạc đồng hành cùng tác phẩm thiếu nhi "Dế Mèn"

Lấy cảm hứng từ tác phẩm nổi tiếng "Dế Mèn phiêu lưu ký" của nhà văn Tô Hoài, chuỗi chương trình hè "Cùng bước chân Dế Mèn - Âm nhạc" mang đến trải nghiệm giáo dục nghệ thuật đặc biệt tại không gian lưu niệm nhà văn tại Hà Nội. Sự kiện góp phần lan tỏa nghệ thuật, thúc đẩy văn hóa đọc và giá trị nhân văn tới thế hệ trẻ.

Quang cảnh đền Cô Bơ ở Thanh Hóa.

Khơi dậy nguồn lực phát triển du lịch từ di sản

Trong xu hướng bảo tồn di sản kết hợp với phát triển du lịch văn hóa, tín ngưỡng, Thanh Hóa là một trong các điểm đến với hệ thống di tích đền, phủ phong phú gắn với Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt. 

"Những ngày thảnh thơi" mang đến cảm giác thong dong trong nhịp sống vội vàng.

Cảm nhận “Những ngày thảnh thơi” của họa sĩ Trần Nguyên Dũng

Đến với thế giới tranh của cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng (5/3/1942-2/6/2023), người xem sẽ được chiêm nghiệm một thực hành hội họa đa dạng về chất liệu, từ sơn mài, sơn dầu, bột màu, lụa, giấy dó đến các hình thức tổng hợp, mở ra những khoảng liên tưởng thú vị để người xem tự kết nối với trải nghiệm cá nhân.

Sân khấu chính của "Em Bé Chất" bùng nổ với bài hát "Có Bác trong tim".

Concert dành riêng cho trẻ em Việt Nam, vé dự không thể mua bằng tiền

Thu hút hơn 12 nghìn khán giả, chương trình "Em Bé Chất" được Hội đồng Đội Trung ương phối hợp Gia Đình Lớn và các đơn vị liên quan tổ chức nhằm chào mừng Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6. Điểm đặc biệt của chương trình là vé tham dự không thể mua bằng tiền, mà được gửi tặng các bạn nhỏ hoàn cảnh khó khăn hoặc học tốt.

Nhà thơ Mỹ Bruce Weigl (giữa) tại buổi ra mắt sách và triển lãm tranh.

Tình yêu Việt Nam qua "Sự mê đắm của Hồ Gươm"

Ngày 2/6, tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn, nhà thơ Mỹ Bruce Weigl ra mắt tập thơ "Sự mê đắm của Hồ Gươm" (The Ecstasy of Ho Guom), do nhà thơ, dịch giả Trần Lê Khánh chuyển ngữ. Dịp này, triển lãm tranh cùng tên của nhà thơ cũng được khai mạc.

Các đại biểu tham quan Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý”.

Vinh danh 136 tấm gương bình dị mà cao quý trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Ngày 2/6, Vụ Lý luận chính trị (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) phối hợp Bảo tàng Hồ Chí Minh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức khai mạc Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” với gần 200 tài liệu, bài viết, hiện vật về 136 cá nhân, tập thể tiêu biểu.

Nghệ nhân Đàng Thị Mỹ Trâm (thôn Bàu Trúc, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa), bên những sản phẩm chạm bạc thủ công truyền thống của đồng bào Chăm. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Giữ lửa nghề chạm bạc ở làng Chăm

Giữa làng Chăm Bàu Trúc nổi tiếng với nghề gốm thủ công truyền thống, có một gia đình lặng lẽ giữ gìn nghề chạm bạc qua ba thế hệ. Không ồn ào như những lò gốm đỏ lửa ngày đêm, nghề chạm bạc nơi đây vẫn bền bỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Chăm và đem lại thu nhập ổn định.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học quốc tế: “Từ Đường cách mệnh năm 1927 đến kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Từ “Đường cách mệnh” năm 1927 đến kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc

Trong hệ thống di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, tác phẩm “Đường cách mệnh” của Nguyễn Ái Quốc ra đời năm 1927 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những chỉ dẫn của Người trong tác phẩm không chỉ có giá trị lịch sử to lớn mà còn tiếp tục mang ý nghĩa thời sự sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước hôm nay.

Bộ phim có sự tham gia của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung.

Bộ phim về showbiz Việt và thông điệp “Tình yêu bao giờ cũng phải đẹp”

Vượt lên trên những góc khuất của thế giới showbiz hào nhoáng hay lớp vỏ kinh dị, giả tưởng, bộ phim “Ốc mượn hồn", đạo diễn Đinh Tuấn Vũ đã viết nên một bài ca đầy xúc cảm về tình yêu. Ở đó, dẫu có sai lầm, ghen tuông hay khổ đau thì tình yêu cuối cùng vẫn hiện lên lung linh, hướng thiện và đầy tính nhân văn.