Cơ hội từ “nhân sự AI”
Ngay từ những suất chiếu sớm, bộ phim “Chốt đơn” đã gây được sự quan tâm của dư luận khi nhân vật nữ chính được xử lý bằng AI. Đây là giải pháp tình thế vì khi phim chuẩn bị ra rạp thì diễn viên nữ chính vướng vòng lao lý.
Sự thay thế này được nhiều người đánh giá cao cho sự nỗ lực, quyết tâm của đoàn làm phim, nhằm “tái sinh” một dự án điện ảnh nghiêm túc, đề cập các vấn đề thời sự xã hội suýt phải “đắp chiếu” một cách oan uổng. Có khán giả nhận xét, khả năng của AI trong xử lý nhân vật khiến họ bất ngờ vì đạt hiệu quả hơn so hình dung. Chia sẻ với báo giới ngày 4/8 vừa qua, nhà sản xuất Nam Cito cho biết: “Sau hơn 200 ngày làm việc không ngừng nghỉ, chúng tôi đã mang bộ phim ra mắt khán giả một cách thật trọn vẹn. Chúng tôi hạnh phúc vì không bỏ cuộc”. Trước đó, bộ phim “Quỷ nhập tràng” ra mắt ngày 7/3/2025 cũng gây chú ý khi sử dụng AI để sáng tác nhạc nền, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Những ứng dụng này không chỉ thể hiện tính linh hoạt của AI mà còn khẳng định khả năng của công nghệ trong việc hỗ trợ các khâu sáng tạo và sản xuất phim.
Trên thế giới, nhiều nhà sản xuất phim cũng đã sử dụng AI từ khá sớm. Tiêu biểu như năm 2016, khán giả đã được chứng kiến hai bộ phim ngắn mang tính tiên phong là “Do you love me” và “Sunspring”, với kịch bản được viết hoàn toàn bởi AI có tên Benjamin. Thời điểm đó, nhiều người cho rằng, những sản phẩm này tuy chưa thật sự hoàn hảo nhưng cũng mang lại những trải nghiệm bất ngờ, thú vị. Tương tự, Hãng Warner Bros cũng đã tận dụng AI để tạo ra trailer cho “The lego movie 2”, giúp phân tích và lựa chọn những cảnh quay phù hợp sở thích của đa số khán giả.
Lợi ích của “nhân sự AI” trong điện ảnh là không thể phủ nhận. Công nghệ này giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và tăng tính hiệu quả trong nhiều công đoạn. Chẳng hạn, AI có thể tạo ra các hiệu ứng hình ảnh phức tạp mà không cần đến đội ngũ kỹ thuật viên đông đảo, hay dựng bối cảnh ảo với độ chân thực cao mà không phải xây dựng thực tế. Trong giai đoạn hậu kỳ, AI hỗ trợ chỉnh sửa video, tối ưu hóa âm thanh và còn tự động phát hiện lỗi kỹ thuật. Những tiến bộ này không chỉ giúp các nhà làm phim tiết kiệm nguồn lực mà còn mở ra cơ hội cho những dự án độc lập với ngân sách hạn chế, từ đó thúc đẩy sự đa dạng trong ngành điện ảnh.
Các hãng phim lớn như Walt Disney, Universal Pictures hay Paramount Pictures đã sử dụng AI để phân tích dữ liệu khán giả, dự đoán xu hướng thị trường và tối ưu hóa chiến lược quảng bá. Nhờ khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, AI có thể đưa ra các dự đoán tương đối chính xác về thị hiếu khán giả, giúp các nhà sản xuất đưa ra quyết định phù hợp.
Tránh “bẫy” trong sáng tạo
Nhưng việc sử dụng AI trong điện ảnh cũng đang đặt ra những băn khoăn về bản chất của sự sáng tạo, trong đó vai trò chủ thể lâu nay vẫn được xác định là con người. Bởi lẽ sáng tạo trong nghệ thuật, đặc biệt là điện ảnh, không chỉ đơn thuần là việc tạo ra sản phẩm mà còn là quá trình truyền tải cảm xúc, trải nghiệm và góc nhìn cá nhân. Đây là những yếu tố mà AI, dù thông minh đến đâu, vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn. Trong trường hợp của “Chốt đơn”, việc sử dụng “diễn viên AI” tuy giúp cứu vãn dự án nhưng cũng gây ra tranh cãi về tính xác thực và cảm xúc của nhân vật. Một số khán giả cho rằng, nhân vật do AI tạo ra thiếu đi “hồn” của diễn xuất, thứ chỉ có thể đến từ trải nghiệm sống của mỗi cá nhân.
Một thách thức khác là nguy cơ lạm dụng AI, dẫn đến sự đồng nhất và thiếu sáng tạo trong các sản phẩm điện ảnh. Khi các hãng phim ngày càng phụ thuộc vào AI để phân tích thị trường và dự đoán xu hướng, có nguy cơ rằng các bộ phim sẽ được sản xuất dựa trên công thức “an toàn” để bảo đảm lợi nhuận, thay vì mạo hiểm với những ý tưởng mới lạ. Điều này có thể làm giảm sự đa dạng về nội dung và phong cách, khiến điện ảnh mất đi sức sống và tính đột phá. Hơn nữa, việc sử dụng AI trong việc viết kịch bản hay sáng tác nhạc cũng đặt ra câu hỏi về quyền sở hữu trí tuệ và giá trị của tác phẩm. Liệu một kịch bản, một diễn viên do AI tạo ra có thật sự mang dấu ấn của một cá nhân hay chỉ là sản phẩm của dữ liệu được phân tích? Đây là câu hỏi mà ngành công nghiệp điện ảnh cần giải quyết để tránh những tranh cãi pháp lý và đạo đức trong tương lai.
Việc sử dụng AI trong lĩnh vực sáng tạo là xu thế tất yếu song không nên xem sự thay thế hoàn toàn cho vai trò của người sáng tạo, mà chỉ như một công cụ hỗ trợ. Các nhà làm phim cần tìm ra sự cân bằng giữa việc tận dụng công nghệ và giữ gìn dấu ấn cá nhân trong sáng tạo. Chỉ khi có sự kết hợp hài hòa giữa công nghệ và nghệ thuật mới tạo nền tảng vững chắc để điện ảnh thật sự ghi dấu ấn trong lòng khán giả.
