Một người thợ cao tuổi khắc hoa văn lên sản phẩm gốm Biên Hòa.
Một người thợ cao tuổi khắc hoa văn lên sản phẩm gốm Biên Hòa.

Gốm Biên Hòa chỉ còn lại sự hào quang của quá khứ

Gốm Biên Hòa hình thành và phát triển xuất phát từ sự giao thoa của các dòng gốm Việt, Chăm, Hoa trên địa bàn, cộng với kỹ thuật tạo tác, pha chế men mầu của phương Tây nên ở khu vực phía nam không nơi sánh được. Thậm chí, trong nghệ thuật làm gốm ở Việt Nam, chỉ có mầu men tại Biên Hòa có danh xưng quốc tế là Vert de Bienhoa. Tuy nhiên, những hào quang quá khứ đang dần biến mất với gốm Biên Hòa qua năm tháng.

Theo lịch sử ghi lại, từ thế kỷ 17, nghề thủ công gốm đã xuất hiện và hình thành tại Cù Lao Phố (Biên Hòa-Đồng Nai) do cư dân bản địa và người Việt, người Hoa vào khai khẩn.

Đến nửa cuối thế kỷ 19, nhiều lò gốm Tân Vạn hình thành do số thợ gốm người Hoa phải di chuyển qua bên kia sông sau khi Cù lao Phố bị tàn phá những năm trước.

Sau đó, năm 1903, Trường Mỹ nghệ thực hành Biên Hòa (nay là Trường Cao đẳng Trang trí mỹ thuật Đồng Nai) được người Pháp thành lập và một trong những hiệu trưởng của trường là ông Robert Balick đã tạo được nét đặc trưng, hướng đi riêng của gốm Biên Hòa như ngày nay.

Đó là, những sản phẩm gốm trang trí nhiều mầu, chạm khắc chi tiết hoa văn. Cũng vì thế mà sau này, Trường Mỹ nghệ thực hành Biên Hòa đã đào tạo được nhiều thế hệ nghệ nhân gốm nổi tiếng; qua đó, giúp nghề gốm mỹ nghệ Biên Hòa phát triển rất mạnh từ những năm 60 của thế kỷ 20.

Thế nhưng, những hào quang quá khứ cũng nhanh chóng biến mất với gốm Biên Hòa trong hơn 20 năm qua. Số lao động nghề gốm ở các cơ sở tại Biên Hòa đều đã lớn tuổi, chưa có lao động thay thế theo kiểu người đi trước truyền nghề cho người đi sau.

Thợ gốm thực hiện công đoạn tạo hình sản phẩm.

Thợ gốm thực hiện công đoạn tạo hình sản phẩm.

Sản xuất gốm trang trí để xuất khẩu ở Biên Hòa.

Sản xuất gốm trang trí để xuất khẩu ở Biên Hòa.

Số lao động làm gốm tại các cơ sở ở Biên Hòa ngày càng ít do thu nhập không cao, trong khi đòi hỏi kỹ năng nghề cao.

Số lao động làm gốm tại các cơ sở ở Biên Hòa ngày càng ít do thu nhập không cao, trong khi đòi hỏi kỹ năng nghề cao.

Sau khi hoàn thiện các công đoạn, sản phẩm được đưa vào lò để nung.

Sau khi hoàn thiện các công đoạn, sản phẩm được đưa vào lò để nung.

Sản phẩm gốm Biên Hòa hoàn chỉnh sau khi kết thúc nung.

Sản phẩm gốm Biên Hòa hoàn chỉnh sau khi kết thúc nung.


Sản phẩm gốm mỹ nghệ dòng đất trắng trang trí mới ra lò.

Sản phẩm gốm mỹ nghệ dòng đất trắng trang trí mới ra lò.

Doanh nghiệp này từng đứng tốp 3 ở phía nam về xuất khẩu gốm mỹ nghệ dòng đất trắng đặc trưng của gốm Biên Hòa, nhưng đang đứng trước nhiều khó khăn do ảnh hưởng thị trường.

Doanh nghiệp này từng đứng tốp 3 ở phía nam về xuất khẩu gốm mỹ nghệ dòng đất trắng đặc trưng của gốm Biên Hòa, nhưng đang đứng trước nhiều khó khăn do ảnh hưởng thị trường.

Cơ sở sản xuất gốm loại tượng thú để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Cơ sở sản xuất gốm loại tượng thú để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Công đoạn tạo hình tượng thú tại một cơ sở sản xuất gốm dòng đất trắng ở Biên Hòa.

Công đoạn tạo hình tượng thú tại một cơ sở sản xuất gốm dòng đất trắng ở Biên Hòa.

Thợ gốm có nhiều năm kinh nghiệm đang chạm khắc hoa văn lên sản phẩm.

Thợ gốm có nhiều năm kinh nghiệm đang chạm khắc hoa văn lên sản phẩm.

Thợ gốm Biên Hòa thực hiện khâu chấm men.

Thợ gốm Biên Hòa thực hiện khâu chấm men.

Dòng tượng thú ngày càng được nhiều cơ sở gốm ở Biên Hòa làm để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Dòng tượng thú ngày càng được nhiều cơ sở gốm ở Biên Hòa làm để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Sản phẩm dòng gốm đất trắng là một trong những đặc trưng của gốm Biên Hòa.

Sản phẩm dòng gốm đất trắng là một trong những đặc trưng của gốm Biên Hòa.

Gốm Biên Hòa đang hào quang một thời đang dần biến mất qua năm tháng.

Gốm Biên Hòa đang hào quang một thời đang dần biến mất qua năm tháng.

Hơn 25 năm trước, tỉnh Đồng Nai đã quy hoạch và xây dựng một cụm công nghiệp gốm sứ Tấn Hạnh với hơn 30ha, chuyên sản xuất gốm để kêu gọi các cơ sở, doanh nghiệp di dời vào. Thế nhưng, qua thời gian hoạt động các doanh nghiệp nơi đây đang gặp nhiều vướng mắc cần sự đồng hành của các cấp chính quyền.

Hơn 25 năm trước, tỉnh Đồng Nai đã quy hoạch và xây dựng một cụm công nghiệp gốm sứ Tấn Hạnh với hơn 30ha, chuyên sản xuất gốm để kêu gọi các cơ sở, doanh nghiệp di dời vào. Thế nhưng, qua thời gian hoạt động các doanh nghiệp nơi đây đang gặp nhiều vướng mắc cần sự đồng hành của các cấp chính quyền.

Có thể bạn quan tâm

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith. (Ảnh: DUY LINH)

[Ảnh] Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tiễn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith kết thúc chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam

Chiều 27/1, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Lào đã rời Thủ đô Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 26-27/1 theo lời mời của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân. Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tiễn đoàn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn với Ban quản lý và nhân dân tại Khu lưu niệm Trưởng Ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn. (Ảnh: DUY LINH)

[Ảnh] Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dâng hương tưởng nhớ Trưởng Ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn

Nhân dịp năm mới 2026 và chuẩn bị đón Tết cổ truyền Bính Ngọ, sáng 27/1, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đến dâng hương tưởng nhớ Trưởng Ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn tại Khu lưu niệm ở xã Ứng Thiên, Thành phố Hà Nội; thăm, chúc Tết gia đình các đồng chí nguyên lãnh đạo Quốc hội.

[Ảnh] Học sinh vui lễ hội xuân, tìm hiểu nét đẹp truyền thống

[Ảnh] Học sinh vui lễ hội xuân, tìm hiểu nét đẹp truyền thống

Dịp này, nhiều nhà trường tổ chức các hoạt động vui xuân đón Tết, tạo không khí vui tươi, phấn khởi cho thầy trò ở trường học. Đây còn là dịp để học sinh được tìm hiểu, trải nghiệm và gìn giữ các phong tục tốt đẹp của dân tộc cũng như phát huy khả năng sáng tạo qua các hoạt động tập thể.

Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith dự hội nghị Hội nghị thông báo kết quả Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII Đảng Nhân dân cách mạng Lào. (Ảnh: DUY LINH)

[Ảnh] Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith dự thông báo kết quả Đại hội Đảng Nhân dân cách mạng Lào lần thứ XII

Sáng 26/1, tại Trung tâm Hội nghị quốc tế (thành phố Hà Nội), Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith cùng các đồng chí lãnh đạo hai nước dự Hội nghị thông báo kết quả Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII Đảng Nhân dân cách mạng Lào.

Lễ đón Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith và Phu nhân tại sân bay quốc tế Nội Bài.

[Ảnh] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam

Sáng 26/1, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân cách mạng Lào, Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Thongloun Sisoulith và Phu nhân đã đến sân bay quốc tế Nội Bài, bắt đầu thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam theo lời mời của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm và Phu nhân.

Đoàn công tác của Phòng Công tác chính trị, Công an tỉnh Quảng Trị tặng quà Tết cho các hộ gia đình đặc biệt khó khăn.

[Ảnh] Quảng Trị: Mang Tết yêu thương đến với vùng biên

Phòng Công tác chính trị, Công an tỉnh Quảng Trị phối hợp Thư viện Quảng Trị và các đơn vị vừa tổ chức chương trình “Vùng biên yêu thương” tại xã Trường Sơn. Cùng với những món quà Tết, lần đầu tiên, trẻ em vùng biên giới này được tặng sách và “Thẻ kỹ năng an toàn” để tiếp cận pháp luật một cách gần gũi và dễ hiểu nhất. 

Vườn cam dưới những tán cây cổ thụ trăm năm tuổi tại Măng Đen.

[Ảnh] Mùa vàng hữu cơ dưới tán rừng Măng Đen đại ngàn

Tới Măng Đen, nếu nhàm chán với những địa điểm quen thuộc, nơi kết hợp giữa biểu diễn công nghệ và chào bán nông sản, bạn nghĩ sao về một mô hình nông nghiệp hoàn toàn thuận tự nhiên, nơi mang tới cho chúng ta cả cảnh quan hùng vĩ, nông sản tươi ngon và những câu chuyện đầy cảm hứng?

Pháo hoa rực sáng trên bầu trời Thủ đô Hà Nội chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV Đảng Cộng sản Việt Nam.

[Ảnh] Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng”

Tối 23/1, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Thủ đô Hà Nội), diễn ra Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng” chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930-3/2/2026). Tổng Bí thư Tô Lâm dự chương trình.