Một người thợ cao tuổi khắc hoa văn lên sản phẩm gốm Biên Hòa.
Một người thợ cao tuổi khắc hoa văn lên sản phẩm gốm Biên Hòa.

Gốm Biên Hòa chỉ còn lại sự hào quang của quá khứ

Gốm Biên Hòa hình thành và phát triển xuất phát từ sự giao thoa của các dòng gốm Việt, Chăm, Hoa trên địa bàn, cộng với kỹ thuật tạo tác, pha chế men mầu của phương Tây nên ở khu vực phía nam không nơi sánh được. Thậm chí, trong nghệ thuật làm gốm ở Việt Nam, chỉ có mầu men tại Biên Hòa có danh xưng quốc tế là Vert de Bienhoa. Tuy nhiên, những hào quang quá khứ đang dần biến mất với gốm Biên Hòa qua năm tháng.

Theo lịch sử ghi lại, từ thế kỷ 17, nghề thủ công gốm đã xuất hiện và hình thành tại Cù Lao Phố (Biên Hòa-Đồng Nai) do cư dân bản địa và người Việt, người Hoa vào khai khẩn.

Đến nửa cuối thế kỷ 19, nhiều lò gốm Tân Vạn hình thành do số thợ gốm người Hoa phải di chuyển qua bên kia sông sau khi Cù lao Phố bị tàn phá những năm trước.

Sau đó, năm 1903, Trường Mỹ nghệ thực hành Biên Hòa (nay là Trường Cao đẳng Trang trí mỹ thuật Đồng Nai) được người Pháp thành lập và một trong những hiệu trưởng của trường là ông Robert Balick đã tạo được nét đặc trưng, hướng đi riêng của gốm Biên Hòa như ngày nay.

Đó là, những sản phẩm gốm trang trí nhiều mầu, chạm khắc chi tiết hoa văn. Cũng vì thế mà sau này, Trường Mỹ nghệ thực hành Biên Hòa đã đào tạo được nhiều thế hệ nghệ nhân gốm nổi tiếng; qua đó, giúp nghề gốm mỹ nghệ Biên Hòa phát triển rất mạnh từ những năm 60 của thế kỷ 20.

Thế nhưng, những hào quang quá khứ cũng nhanh chóng biến mất với gốm Biên Hòa trong hơn 20 năm qua. Số lao động nghề gốm ở các cơ sở tại Biên Hòa đều đã lớn tuổi, chưa có lao động thay thế theo kiểu người đi trước truyền nghề cho người đi sau.

Thợ gốm thực hiện công đoạn tạo hình sản phẩm.

Thợ gốm thực hiện công đoạn tạo hình sản phẩm.

Sản xuất gốm trang trí để xuất khẩu ở Biên Hòa.

Sản xuất gốm trang trí để xuất khẩu ở Biên Hòa.

Số lao động làm gốm tại các cơ sở ở Biên Hòa ngày càng ít do thu nhập không cao, trong khi đòi hỏi kỹ năng nghề cao.

Số lao động làm gốm tại các cơ sở ở Biên Hòa ngày càng ít do thu nhập không cao, trong khi đòi hỏi kỹ năng nghề cao.

Sau khi hoàn thiện các công đoạn, sản phẩm được đưa vào lò để nung.

Sau khi hoàn thiện các công đoạn, sản phẩm được đưa vào lò để nung.

Sản phẩm gốm Biên Hòa hoàn chỉnh sau khi kết thúc nung.

Sản phẩm gốm Biên Hòa hoàn chỉnh sau khi kết thúc nung.


Sản phẩm gốm mỹ nghệ dòng đất trắng trang trí mới ra lò.

Sản phẩm gốm mỹ nghệ dòng đất trắng trang trí mới ra lò.

Doanh nghiệp này từng đứng tốp 3 ở phía nam về xuất khẩu gốm mỹ nghệ dòng đất trắng đặc trưng của gốm Biên Hòa, nhưng đang đứng trước nhiều khó khăn do ảnh hưởng thị trường.

Doanh nghiệp này từng đứng tốp 3 ở phía nam về xuất khẩu gốm mỹ nghệ dòng đất trắng đặc trưng của gốm Biên Hòa, nhưng đang đứng trước nhiều khó khăn do ảnh hưởng thị trường.

Cơ sở sản xuất gốm loại tượng thú để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Cơ sở sản xuất gốm loại tượng thú để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Công đoạn tạo hình tượng thú tại một cơ sở sản xuất gốm dòng đất trắng ở Biên Hòa.

Công đoạn tạo hình tượng thú tại một cơ sở sản xuất gốm dòng đất trắng ở Biên Hòa.

Thợ gốm có nhiều năm kinh nghiệm đang chạm khắc hoa văn lên sản phẩm.

Thợ gốm có nhiều năm kinh nghiệm đang chạm khắc hoa văn lên sản phẩm.

Thợ gốm Biên Hòa thực hiện khâu chấm men.

Thợ gốm Biên Hòa thực hiện khâu chấm men.

Dòng tượng thú ngày càng được nhiều cơ sở gốm ở Biên Hòa làm để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Dòng tượng thú ngày càng được nhiều cơ sở gốm ở Biên Hòa làm để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Sản phẩm dòng gốm đất trắng là một trong những đặc trưng của gốm Biên Hòa.

Sản phẩm dòng gốm đất trắng là một trong những đặc trưng của gốm Biên Hòa.

Gốm Biên Hòa đang hào quang một thời đang dần biến mất qua năm tháng.

Gốm Biên Hòa đang hào quang một thời đang dần biến mất qua năm tháng.

Hơn 25 năm trước, tỉnh Đồng Nai đã quy hoạch và xây dựng một cụm công nghiệp gốm sứ Tấn Hạnh với hơn 30ha, chuyên sản xuất gốm để kêu gọi các cơ sở, doanh nghiệp di dời vào. Thế nhưng, qua thời gian hoạt động các doanh nghiệp nơi đây đang gặp nhiều vướng mắc cần sự đồng hành của các cấp chính quyền.

Hơn 25 năm trước, tỉnh Đồng Nai đã quy hoạch và xây dựng một cụm công nghiệp gốm sứ Tấn Hạnh với hơn 30ha, chuyên sản xuất gốm để kêu gọi các cơ sở, doanh nghiệp di dời vào. Thế nhưng, qua thời gian hoạt động các doanh nghiệp nơi đây đang gặp nhiều vướng mắc cần sự đồng hành của các cấp chính quyền.

Có thể bạn quan tâm

Thủ trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 2 kiểm tra học viên vượt sông trong diễn tập chiến thuật vòng tổng hợp. (Ảnh: NGỌC DŨNG)

[Ảnh] Ở nơi "lấy chất lượng đào tạo là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị"

Trường Sĩ quan Lục quân 2 (Đại học Nguyễn Huệ) hiện là trung tâm đào tạo sĩ quan chỉ huy tham mưu lục quân cấp phân đội hàng đầu của Quân đội nhân dân Việt Nam. 65 năm kể từ khi ra đời, Trường Sĩ quan Lục quân 2 luôn kiên định phương châm lấy “Chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”.

Thủ trưởng Bộ Tổng Tham mưu cùng đoàn công tác chụp ảnh lưu niệm cùng khối Nữ du kích miền nam tham gia chương trình "Tổ quốc trong tim". (Ảnh: LÊ THÀNH)

[Ảnh] Bộ Tổng Tham mưu kiểm tra công tác chuẩn bị của khối quân đội tham gia chương trình “Tổ quốc trong tim”

Chiều 21/8, Đoàn công tác của Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam do Trung tướng Lê Văn Hướng, Phó Tổng Tham mưu trưởng làm Trưởng đoàn đã đến kiểm tra, động viên lực lượng vũ trang thuộc khối quân đội đang luyện tập cho chương trình “Tổ quốc trong tim” diễn ra vào ngày 23/8 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư truyền đạt Chuyên đề “Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, 'là đạo đức, là văn minh' đảm đương sứ mệnh lãnh đạo, cầm quyền trong Kỷ nguyên phát triển mới” với các học viên Lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (Lớp thứ nhất).

[Ảnh] Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú trao đổi chuyên đề bồi dưỡng kiến thức đối với Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV

Sáng 20/8, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư giới thiệu và trao đổi chuyên đề: "Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, “là đạo đức, là văn minh”, đảm đương sứ mệnh lãnh đạo, cầm quyền trong kỷ nguyên phát triển mới".

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về Đề án sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

[Ảnh] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về Đề án sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW

Sáng 20/8, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về Đề án sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới.

[Ảnh] "Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" hướng tới xây dựng thương hiệu văn hóa-nghệ thuật có bản sắc riêng

[Ảnh] "Concert quốc gia: Tổ quốc trong tim" hướng tới xây dựng thương hiệu văn hóa-nghệ thuật có bản sắc riêng

Chiều 17/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Báo Nhân Dân và Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh công bố Chương trình nghệ thuật chính luận “Tổ quốc trong tim”, góp phần lan tỏa tinh thần yêu nước và hướng tới xây dựng thương hiệu văn hóa-nghệ thuật có bản sắc riêng, đóng góp vào sự phát triển của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đại biểu tham dự hội nghị. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

[Ảnh] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Hội nghị gặp mặt Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư các thời kỳ

Sáng 18/8, tại Hà Nội, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị gặp mặt các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư các thời kỳ, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIII không tái cử khóa XIV và trao tặng Huân chương, Huy hiệu Đảng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại hội nghị.