Một người thợ cao tuổi khắc hoa văn lên sản phẩm gốm Biên Hòa.
Một người thợ cao tuổi khắc hoa văn lên sản phẩm gốm Biên Hòa.

Gốm Biên Hòa chỉ còn lại sự hào quang của quá khứ

Gốm Biên Hòa hình thành và phát triển xuất phát từ sự giao thoa của các dòng gốm Việt, Chăm, Hoa trên địa bàn, cộng với kỹ thuật tạo tác, pha chế men mầu của phương Tây nên ở khu vực phía nam không nơi sánh được. Thậm chí, trong nghệ thuật làm gốm ở Việt Nam, chỉ có mầu men tại Biên Hòa có danh xưng quốc tế là Vert de Bienhoa. Tuy nhiên, những hào quang quá khứ đang dần biến mất với gốm Biên Hòa qua năm tháng.

Theo lịch sử ghi lại, từ thế kỷ 17, nghề thủ công gốm đã xuất hiện và hình thành tại Cù Lao Phố (Biên Hòa-Đồng Nai) do cư dân bản địa và người Việt, người Hoa vào khai khẩn.

Đến nửa cuối thế kỷ 19, nhiều lò gốm Tân Vạn hình thành do số thợ gốm người Hoa phải di chuyển qua bên kia sông sau khi Cù lao Phố bị tàn phá những năm trước.

Sau đó, năm 1903, Trường Mỹ nghệ thực hành Biên Hòa (nay là Trường Cao đẳng Trang trí mỹ thuật Đồng Nai) được người Pháp thành lập và một trong những hiệu trưởng của trường là ông Robert Balick đã tạo được nét đặc trưng, hướng đi riêng của gốm Biên Hòa như ngày nay.

Đó là, những sản phẩm gốm trang trí nhiều mầu, chạm khắc chi tiết hoa văn. Cũng vì thế mà sau này, Trường Mỹ nghệ thực hành Biên Hòa đã đào tạo được nhiều thế hệ nghệ nhân gốm nổi tiếng; qua đó, giúp nghề gốm mỹ nghệ Biên Hòa phát triển rất mạnh từ những năm 60 của thế kỷ 20.

Thế nhưng, những hào quang quá khứ cũng nhanh chóng biến mất với gốm Biên Hòa trong hơn 20 năm qua. Số lao động nghề gốm ở các cơ sở tại Biên Hòa đều đã lớn tuổi, chưa có lao động thay thế theo kiểu người đi trước truyền nghề cho người đi sau.

Thợ gốm thực hiện công đoạn tạo hình sản phẩm.

Thợ gốm thực hiện công đoạn tạo hình sản phẩm.

Sản xuất gốm trang trí để xuất khẩu ở Biên Hòa.

Sản xuất gốm trang trí để xuất khẩu ở Biên Hòa.

Số lao động làm gốm tại các cơ sở ở Biên Hòa ngày càng ít do thu nhập không cao, trong khi đòi hỏi kỹ năng nghề cao.

Số lao động làm gốm tại các cơ sở ở Biên Hòa ngày càng ít do thu nhập không cao, trong khi đòi hỏi kỹ năng nghề cao.

Sau khi hoàn thiện các công đoạn, sản phẩm được đưa vào lò để nung.

Sau khi hoàn thiện các công đoạn, sản phẩm được đưa vào lò để nung.

Sản phẩm gốm Biên Hòa hoàn chỉnh sau khi kết thúc nung.

Sản phẩm gốm Biên Hòa hoàn chỉnh sau khi kết thúc nung.


Sản phẩm gốm mỹ nghệ dòng đất trắng trang trí mới ra lò.

Sản phẩm gốm mỹ nghệ dòng đất trắng trang trí mới ra lò.

Doanh nghiệp này từng đứng tốp 3 ở phía nam về xuất khẩu gốm mỹ nghệ dòng đất trắng đặc trưng của gốm Biên Hòa, nhưng đang đứng trước nhiều khó khăn do ảnh hưởng thị trường.

Doanh nghiệp này từng đứng tốp 3 ở phía nam về xuất khẩu gốm mỹ nghệ dòng đất trắng đặc trưng của gốm Biên Hòa, nhưng đang đứng trước nhiều khó khăn do ảnh hưởng thị trường.

Cơ sở sản xuất gốm loại tượng thú để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Cơ sở sản xuất gốm loại tượng thú để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Công đoạn tạo hình tượng thú tại một cơ sở sản xuất gốm dòng đất trắng ở Biên Hòa.

Công đoạn tạo hình tượng thú tại một cơ sở sản xuất gốm dòng đất trắng ở Biên Hòa.

Thợ gốm có nhiều năm kinh nghiệm đang chạm khắc hoa văn lên sản phẩm.

Thợ gốm có nhiều năm kinh nghiệm đang chạm khắc hoa văn lên sản phẩm.

Thợ gốm Biên Hòa thực hiện khâu chấm men.

Thợ gốm Biên Hòa thực hiện khâu chấm men.

Dòng tượng thú ngày càng được nhiều cơ sở gốm ở Biên Hòa làm để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Dòng tượng thú ngày càng được nhiều cơ sở gốm ở Biên Hòa làm để đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu.

Sản phẩm dòng gốm đất trắng là một trong những đặc trưng của gốm Biên Hòa.

Sản phẩm dòng gốm đất trắng là một trong những đặc trưng của gốm Biên Hòa.

Gốm Biên Hòa đang hào quang một thời đang dần biến mất qua năm tháng.

Gốm Biên Hòa đang hào quang một thời đang dần biến mất qua năm tháng.

Hơn 25 năm trước, tỉnh Đồng Nai đã quy hoạch và xây dựng một cụm công nghiệp gốm sứ Tấn Hạnh với hơn 30ha, chuyên sản xuất gốm để kêu gọi các cơ sở, doanh nghiệp di dời vào. Thế nhưng, qua thời gian hoạt động các doanh nghiệp nơi đây đang gặp nhiều vướng mắc cần sự đồng hành của các cấp chính quyền.

Hơn 25 năm trước, tỉnh Đồng Nai đã quy hoạch và xây dựng một cụm công nghiệp gốm sứ Tấn Hạnh với hơn 30ha, chuyên sản xuất gốm để kêu gọi các cơ sở, doanh nghiệp di dời vào. Thế nhưng, qua thời gian hoạt động các doanh nghiệp nơi đây đang gặp nhiều vướng mắc cần sự đồng hành của các cấp chính quyền.

Có thể bạn quan tâm

[Ảnh] Trân quý những món quà vượt nghìn cánh sóng

[Ảnh] Trân quý những món quà vượt nghìn cánh sóng

Đồng hành cùng Đoàn công tác số 10 năm 2026 đến thăm quần đảo Trường Sa có cô giáo Phạm Hoàng Phương, Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Chu Văn An A (Hà Nội) và cô giáo Ngô Thị Lan. Trong hải trình của mình, các cô mang theo những lá thư viết tay và món quà nhỏ do chính tay các em học sinh làm, gửi tặng các bạn trên đảo Đá Tây.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại biểu tại lễ kỷ niệm.

[Ảnh] Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động và tuyên dương Chủ tịch công đoàn cơ sở xuất sắc

Sáng 28/4, tại Cung Văn hóa Lao động hữu nghị Việt-Xô (thành phố Hà Nội), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Lễ kỷ niệm 140 năm Ngày quốc tế lao động (1/5/1886-1/5/2026) và tuyên dương Chủ tịch công đoàn cơ sở xuất sắc tiêu biểu trong công tác đối thoại và thương lượng tập thể.

Đoàn đại biểu lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu đến đặt vòng hoa và vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

[Ảnh] Lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026), sáng 28/4, Đoàn đại biểu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch nước, Quốc hội, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các bộ, ngành và thành phố Hà Nội đến đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

[Ảnh] Rực rỡ cờ hoa ở Đồng Nai chào mừng các ngày lễ lớn

[Ảnh] Rực rỡ cờ hoa ở Đồng Nai chào mừng các ngày lễ lớn

Chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026) và tỉnh Đồng Nai từ ngày 30/4/2026 sẽ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết của Quốc hội, những ngày này, trên nhiều đường phố, công sở, trường học, doanh nghiệp, khu dân cư ở Đồng Nai rực rỡ cờ Tổ quốc, cờ Đảng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dâng hương tưởng niệm, tri ân các Anh hùng - Liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tân Biên (Nghĩa trang Liệt sĩ Đồi 82).

[Ảnh] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Tây Ninh

Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026), sáng 27/4, tại Tây Ninh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn công tác của Trung ương đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm, tri ân các Anh hùng - Liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tân Biên (Nghĩa trang Liệt sĩ Đồi 82).

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đồng chí lãnh đạo, Đảng nhà nước thực hiện nghi thức tưởng niệm các Vua Hùng tại Đền Thượng. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

[Ảnh] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dâng hương tưởng niệm các vua Hùng

Đúng 7 giờ sáng 26/4/2026 (tức mùng 10/3 Âm lịch) - Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Đặc biệt Đền Hùng (tỉnh Phú Thọ), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước khởi hành lên núi Nghĩa Lĩnh để dâng hương tưởng niệm các vua Hùng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu bế mạc Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: DUY LINH)

[Ảnh] Bế mạc Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI

Sau 12 ngày làm việc tích cực, khẩn trương, nghiêm túc, với tinh thần đổi mới, khoa học và trách nhiệm cao, Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra và tiến hành bế mạc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham dự Phiên bế mạc.

Nút giao giữa đường cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu với đường T1 kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

[Ảnh] Hạ tầng tạo bệ phóng để Đồng Nai vươn mình

Đồng Nai là một trong ít địa phương ở nước ta sở hữu đầy đủ 5 phương thức vận tải. Những năm gần đây, với sự quan tâm của Trung ương, địa bàn Đồng Nai được đầu tư nhiều công trình hạ tầng giao thông chiến lược. Điều này, góp phần tạo bệ phóng để Đồng Nai vươn mình phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly cùng Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hye Kyung với các nghệ sĩ tham dự Chương trình hữu nghị đặc biệt. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

[Ảnh] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân chủ trì Chương trình hữu nghị đặc biệt chào mừng chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân

Sáng 24/4, tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly chủ trì Chương trình hữu nghị đặc biệt chào mừng chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hye Kyung.