Thành lập Trung tâm Nghiên cứu và ứng dụng phả học:

Giúp các dòng họ tìm lại gốc tích

* Thưa ông, đầu tuần này khi Trung tâm của ông thành lập cũng là lúc hơn một nghìn người thuộc chín dòng họ Đỗ ở xã Liên Khê, Khoái Châu, Hưng Yên kiến nghị lên ngành Tư pháp đòi "đổi họ" vì họ vốn không phải họ Đỗ. Ngành Tư pháp chưa có tiền lệ "giải quyết" những vụ việc rắc rối như thế này, nhưng đứng ở góc độ "phả học", ông thấy thế nào?  

 - Tôi không bất ngờ lắm về chuyện này. Nếu có điều kiện tôi sẽ khuyên các ông ấy không nên thay đổi làm gì, cho dù thay đổi là để trở về với họ gốc của mình. Về mặt phả học, thì việc dòng họ các ông ấy mấy trăm năm qua đổi họ cũng là chuyện bình thường. Các họ của nước ta thay đổi luôn luôn ấy chứ. Nhà Trần lên, người họ Lý phải đổi hết sang Nguyễn (vì kiêng tên bố nhà vua là Trần Lý). Họ Mạc sau thời làm vua, phải đổi sang họ Trình, họ Hoàng. Họ Đặng Vũ ở Xuân Trường, Nam Định (hậu duệ là tướng Đặng Vũ Hiệp, Giáo sư Đặng Vũ Khiêu), vốn là họ Vũ đấy chứ, nhưng vì làm con nuôi cho người họ Đặng từ thời xưa, mà đổi thành Đặng Vũ. Có họ Trần cũng đổi thành hai họ. Họ thứ nhất là họ Đặng Trần (có Đặng Trần Côn, tác giả Chinh phụ ngâm khúc), hậu duệ họ Đặng Trần bây giờ ở Chương Mỹ (Hà Tây). Họ thứ hai là họ Lý Trần (có danh nhân Lý Trần Quán). Nếu bây giờ người của các họ này đều nhất nhất muốn chuyên về họ cũ cho khỏi "đứt mạch" thì không biết sẽ ra sao. Cho nên tốt nhất là cứ để nguyên thế.  

* Mấy chục năm nay, chuyện việc chắp nối lại phả hệ tìm họ hàng rất mạnh mẽ. Các dòng họ lập được Ban liên lạc, soạn lại tộc phả (mà họ nào truy ra cũng có ông tổ là một vị vua!). Rồi ba năm trước, ông Lý Xương Căn ở tận bên Hàn Quốc cũng về dâng tộc phả nhận là hậu duệ đời thứ 31 của Lý Thái Tổ. Ông nhận thấy xu hướng này như thế nào?  

 - Mấy năm nay, tôi thấy đang có cả một cao trào chứ không chỉ phong trào tìm lại nguồn cội. Nhiều người đã đến tìm tôi để nhờ làm công việc này. Thường thì họ gặp rắc rối do gia phả bị gián đoạn (chỉ chép từ ba đến năm đời), những đời trước chỉ chép vài chữ, hoặc không có. Ví như có ông cụ họ Nguyễn ở Nghệ An, trong gia phả về những đời trước chỉ chép mỗi chữ "ở Trường Tân chạy loạn Hồ Quý Ly về". Ông cụ lặn lội ra Hà Nội hỏi Giáo sư Trần Bá Trí. Giáo sư Trí lại bảo đến tìm tôi. Tôi bảo cụ nên về Gia Lộc (Hải Dương) đến làng Gia Tân mà tìm, vì ngày xưa đấy là huyện Trường Tân. Ông cụ sau đó tìm được đến cảm ơn mãi. Thường thì để chắp nối phải có một vài chữ, một ít tích truyện hay một vài dấu vết nơi điền dã. Đó là căn cứ để lần tìm qua các sách cổ có liên quan.  

- Xin cảm ơn ông!

Có thể bạn quan tâm

Thí sinh Huỳnh Kim Tho có số điểm cao nhất trong đêm Chung kết 3. (Ảnh: LINH BẢO)

Ba thí sinh Huỳnh Kim Tho, Trần Văn Khiêm và Võ Thị Bé bước vào đêm Chung kết xếp hạng Chuông vàng vọng cổ 2026

Tối 20/9, đêm chung kết 3 Cuộc thi Chuông vàng vọng cổ 2026 với chủ đề “Chạm khúc ân tình” đã được diễn ra tại phim trường Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh. Đêm thi không chỉ đưa khán giả đến với những trích đoạn cải lương giàu cảm xúc về tình đất, tình người mà còn mang đến không ít điều bất ngờ.

Chương trình nghệ thuật hoành tráng kết thúc chuỗi sự kiện Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ II, năm 2026.

[Ảnh] Bế mạc Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ II năm 2026

Tối 20/9, tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục (Hà Nội) đã diễn ra chương trình Bế mạc Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026, khép lại loạt sự kiện diễn ra từ ngày 11 đến 20/9/2026 với hơn 16 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, quy tụ hơn 3.000 nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân tham gia.

Chương trình nghệ thuật đặc sắc tại lễ khai mạc. (Ảnh: ĐỨC THẮNG)

Khai mạc Lễ hội Thành Tuyên 2026

Tối 20/9, tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang tổ chức khai mạc Lễ hội Thành Tuyên năm 2026. Đây là sự kiện văn hóa, du lịch đặc sắc, góp phần quảng bá hình ảnh đất và người Tuyên Quang đến du khách trong nước và quốc tế.

Các cháu thiếu nhi biểu diễn trong chương trình "Đêm trăng làng cổ" tổ chức tại Làng cổ Đường Lâm, phường Sơn Tây, Hà Nội. (Ảnh: HÀ THÀNH)

Đường Lâm tổ chức chương trình “Đêm trăng làng cổ”

Tối 19/9, tại không gian Làng cổ Đường Lâm, phường Sơn Tây (Hà Nội) tổ chức chương trình Trung thu với chủ đề “Đêm trăng làng cổ”, mang đến cho thiếu nhi, nhân dân và du khách một đêm hội trăng rằm vui tươi, đầm ấm và giàu bản sắc văn hóa truyền thống.

Nguyễn Vũ Linh mang trang phục “Hồn thiêng Âu Lạc” đến Mister International 2026. (Ảnh: KIẾNG CẬN)

Nguyễn Vũ Linh mang trang phục “Hồn thiêng Âu Lạc” đến Mister International 2026

Trước thềm chung kết Mister International 2026, Nguyễn Vũ Linh vừa công bố bộ trang phục dân tộc anh sẽ mang đến cuộc thi. Với tên gọi “Hồn thiêng Âu Lạc”, tác phẩm của nhà thiết kế Đặng Thành Pháp lấy cảm hứng từ vẻ đẹp tinh thần, văn hóa thời Âu Lạc, mang theo niềm tự hào về cội nguồn của dân tộc Việt Nam.

Bìa cuốn sách Người khách mới trên chuyến xe 461 của nhà văn Nguyễn Khắc Cường. (Ảnh: LINH BẢO).

Những ân tình đô thị trong cuốn sách “Người khách mới trên chuyến xe 461”

Nhà văn Nguyễn Khắc Cường vừa ra mắt cuốn sách mang tựa đề “Người khách mới trên chuyến xe 461”. Buổi giới thiệu cuốn sách vừa diễn ra vào sáng 20/9 tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ gói gọn trong việc tìm hiểu tác phẩm mà còn mở rộng hơn về chuyện viết, chuyện đọc của người trẻ hôm nay.

Đoàn nghệ nhân, diễn viên và già làng uy tín tham gia tái hiện lễ hội "Ăn mừng lúa mới". (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp).

Tái hiện lễ hội "Ăn mừng lúa mới" của đồng bào Giẻ Triêng tại Hà Nội

Ngày 20/9, tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội), đoàn nghệ nhân, diễn viên và già làng uy tín dân tộc Giẻ Triêng, xã Phước Chánh, thành phố Đà Nẵng đã tham gia tái hiện lễ hội “Ăn mừng lúa mới” (Tết mùa), giới thiệu những nghi lễ, phong tục gắn với đời sống văn hóa của cộng đồng Giẻ Triêng.

Lối vào Quảng trường Đỏ lịch sử ở Moskva. (Ảnh: THÙY VÂN)

Bí quyết bảo tồn và tri ân kiến trúc của nước Nga

Đằng sau sự trường tồn của các đô thị biểu tượng của nước Nga qua bao thăng trầm thời đại là một tư duy quy hoạch kiên định: giữ gìn di sản, tôn vinh con người và khéo léo kết hợp dòng chảy quá khứ vào nhịp sống đương đại, là tấm gương phản chiếu trực diện linh hồn của dân tộc.

Hậu trường MV “Lá ngọc cành vàng” của ca nương Kiều Anh. (Ảnh: Antiantiart)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Đòn bẩy phát triển du lịch từ các ngành công nghiệp văn hóa

Từ bộ phim Hộ linh tráng sĩ, đến MV Come My Way hay MV Lá ngọc cành vàng, có thể thấy địa điểm được lựa chọn cho một MV, một bộ phim hay một lễ hội không đơn thuần là câu chuyện của bối cảnh. Đằng sau mỗi lựa chọn không gian là cách một sản phẩm văn hóa được kết nối với một vùng đất và những bản sắc riêng biệt.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại”. (Ảnh: VH)

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại” chào mừng thành lập thành phố Bắc Ninh

Tối 19/9, tại Quảng trường 3/2, phường Bắc Giang diễn ra chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại”, chào mừng Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.

Các đại biểu nghe giới thiệu về cây xanh Hà Nội qua nhiều tư liệu ảnh quý.

Đánh thức trách nhiệm mỗi người về cây xanh Hà Nội

Những bức ảnh về cây xanh Hà Nội qua năm tháng, từ những cây cổ thụ gắn với các di tích lịch sử, những hàng cây đặc trưng cho các con phố hay sự mong manh của cây xanh trong đời sống... không chỉ cho mỗi người cảm nhận về vẻ đẹp, mà còn đánh thức trách nhiệm với cây xanh Hà Nội.