NÂNG MỨC GIẢM TRỪ GIA CẢNH
Theo ý kiến các chuyên gia, hai phương án giảm trừ gia cảnh tăng lên mức giảm trừ cho người nộp thuế 13,3 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc là 5,3 triệu đồng/tháng hoặc giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế, 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc như đề xuất của Bộ Tài chính trong Dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) là mức chỉ vừa đủ cho chi tiêu cơ bản nhất của người nộp thuế. Mức giảm trừ này chưa thể hiện chính sách khoan thư sức dân, khuyến khích tiêu dùng và tái đầu tư.
Ông Nguyễn Thái Sơn, nguyên Trưởng phòng Thuế thu nhập cá nhân, Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Thuế Thành phố Hồ Chí Minh), cho rằng mức giảm trừ gia cảnh như đề xuất nêu trên là chưa thỏa đáng. Bởi về bản chất, quy định về giảm trừ gia cảnh trước khi tính thuế thu nhập cá nhân đối với người làm công ăn lương nhằm bảo đảm cho cá nhân có mức chi phí thiết yếu để đáp ứng nhu cầu sinh tồn cơ bản của cá nhân như ăn ở, đi lại, học tập, khám chữa bệnh... Thu nhập sau khi đã giảm trừ gia cảnh mới phải chịu thuế thu nhập cá nhân. Do đó, ông Nguyễn Thái Sơn đề xuất mức giảm trừ gia cảnh đối với bản thân người lao động là 16,6 triệu đồng/tháng và người phụ thuộc là 6,6 triệu đồng/tháng.
Tương tự, ông Nguyễn Đức Nghĩa - Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA) cho rằng, mức giảm trừ gia cảnh cần được nâng lên 16,5 triệu đồng/tháng với người nộp thuế và 6,6 triệu đồng/tháng với người phụ thuộc. Theo ông Nguyễn Đức Nghĩa, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam bao gồm 752 mặt hàng, nhưng thực tế, người dân chỉ sử dụng rất ít mặt hàng thiết yếu trong rổ CPI và những mặt hàng này lại tăng giá rất mạnh trong 5 năm qua. Dự đoán mức tăng các chỉ số giá các mặt hàng cơ bản cuối năm 2025 có thể đạt mức gần 50%, do đó, cần nâng mức giảm trừ gia cảnh của người nộp thuế tăng tương ứng 50%, như mức đề xuất nêu trên mới hợp lý.
Cho rằng mức giảm trừ hiện tại đã lạc hậu so với lạm phát và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Tùng, Trưởng khoa Tài chính - Thương mại, Trường đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (HUTECH) đề xuất cần nâng mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế lên 18 triệu đồng/tháng. Con số này dựa trên tính toán mức chi tiêu cơ bản (ăn uống, nhà ở, đi lại, y tế, giáo dục cơ bản) tại các đô thị lớn, vốn đã vượt ngưỡng 15 triệu đồng/tháng. Ngoài ra, mức giảm trừ thuế đối với người phụ thuộc cần tăng lên 7,5 triệu đồng/tháng. Đồng thời, thiết lập cơ chế điều chỉnh tự động, bổ sung vào luật một điều khoản quy định khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động hơn 5% so với thời điểm luật có hiệu lực hoặc lần điều chỉnh gần nhất, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội tự động điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh tương ứng mà không cần phải chờ sửa đổi toàn bộ luật.
TĂNG CẠNH TRANH NHÂN LỰC QUỐC TẾ BẰNG GIẢM TRỪ THUẾ
Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng kinh tế thế giới, cạnh tranh nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt, các chuyên gia cho rằng, giảm trừ thuế là “chìa khoá” tạo sức hấp dẫn thu hút nhân lực chất lượng cao so với các nước trong khu vực. Theo phân tích của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Tùng, biểu thuế hiện hành có các bậc thuế quá gần nhau ở mức thu nhập thấp và trung bình, khiến cho người lao động nhanh chóng bị nhảy sang bậc thuế cao hơn khi được tăng lương một chút. So sánh các nước Đông Nam Á, thuế suất tối đa của Malaysia là 30%, Philippines 35%, Thái Lan 35%. Tuy nhiên, ngưỡng thu nhập chịu thuế suất tối đa của họ rất cao, Singapore phát triển như vậy nhưng mức thuế suất chỉ ở mức 24%.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Tùng cũng cho rằng Dự thảo hướng tới việc giảm số bậc thuế từ 7 xuống 5 bậc là hợp lý và phù hợp với xu thế đơn giản hóa của thế giới. Tuy nhiên, cần nới rộng khoảng cách thu nhập ở các bậc thuế thay vì áp thuế suất cao nhất là 35% như hiện nay, cần giảm mức thuế suất tối đa xuống còn 30% để tăng tính cạnh tranh trong thu hút nhân tài, chuyên gia nước ngoài và lao động chất lượng cao so với các nước trong khu vực.
Góp ý về Dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), Tiến sĩ Trần Trung Kiên, Khoa Tài chính công (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, chính sách miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của nhà khoa học làm việc trong các nhiệm vụ khoa học-công nghệ trọng điểm quốc gia được nêu trong dự thảo là phù hợp. Chính sách này góp phần giảm gánh nặng tài chính, tạo động lực đổi mới và cống hiến; khuyến khích hoạt động nghiên cứu khoa học trong nước; tăng tính cạnh tranh với khu vực và quốc tế trong thu hút nhân tài; đồng thời thể hiện sự trân trọng và đãi ngộ xứng đáng của Nhà nước với đội ngũ trí thức. Đây không chỉ là động lực tài chính mà còn là một thông điệp chính sách tích cực nhằm thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao trong nước và cả Việt kiều trở về đóng góp xây dựng quê hương.
Đánh giá cao Dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) có giảm trừ cho y tế, giáo dục, nhưng luật sư Võ Thanh Hùng, nguyên cán bộ Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Thuế Thành phố Hồ Chí Minh) đề xuất mức giảm trừ gia cảnh nên công bằng chứ không nên cào bằng vì chi phí sống tại đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội rất cao so với vùng sâu, vùng xa. Việt Nam có sáu loại đô thị, mức giảm trừ cũng phải theo mức đánh giá xếp loại đô thị.
