Cú sốc giá dầu nhanh chóng lan sang thị trường nông sản khi những gián đoạn xuất khẩu tại Brazil cùng tâm lý găm hàng của nông dân Mỹ khiến nguồn cung bị thắt chặt, qua đó đẩy giá đậu tương lên mức cao nhất trong hai năm và kéo chỉ số MXV-Index tăng vọt hơn 2,1% lên 2.857 điểm.
Giá dầu thế giới vượt 100 USD/thùng
Thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục chứng kiến đà tăng phi mã trước những lo ngại sâu sắc của giới đầu tư về rủi ro gián đoạn dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz.
Chốt phiên giao dịch hôm qua, giá dầu Brent chính thức vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 8/2022, ghi nhận mức tăng vọt hơn 9,2%. Cùng chiều giao dịch, giá dầu WTI cũng bứt phá hơn 9,7% và vượt ngưỡng 95,7 USD/thùng để thiết lập mức đỉnh mới.
Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi Iran tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn. Trong ngày hôm qua, tân Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã phát đi thông điệp đầu tiên trên truyền hình quốc gia, yêu cầu duy trì phong tỏa tuyến xuất khẩu năng lượng huyết mạch của khu vực Vịnh Ba Tư. Đồng thời, Tehran cũng đưa ra cảnh báo về các đợt tấn công tiếp theo nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông.
Rủi ro địa chính trị trong khu vực càng trở nên sâu sắc sau những phát ngôn mới nhất từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông nhận định môi trường giá dầu neo cao sẽ mang lại nguồn thu lớn hơn cho nền kinh tế Mỹ, song vẫn nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu của Washington là ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright xác nhận Hải quân nước này hiện chưa thể triển khai hoạt động hộ tống các tàu thương mại qua cửa ngõ Vịnh Ba Tư do rủi ro an ninh ở mức cao. Mặc dù vậy, chính quyền Mỹ đang nỗ lực phát đi các tín hiệu nhằm xoa dịu tâm lý thị trường năng lượng toàn cầu. Cụ thể, cả Bộ trưởng Wright và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đều hé lộ kế hoạch hộ tống của Hải quân Mỹ có thể được thực hiện từ cuối tháng 3 tới.
Tại thị trường nội địa, Liên bộ Công thương-Tài chính đã tiến hành kỳ điều hành giá bán lẻ xăng dầu lần thứ tư trong tháng 3, chính thức áp dụng từ 22 giờ tối qua. Đáng chú ý, biên độ dao động tại kỳ này đã thu hẹp đáng kể so với các đợt điều chỉnh trước đó. Cụ thể, có 3/5 mặt hàng ghi nhận đà tăng với mức biến động phổ biến dưới 600 đồng/lít. Ngoại lệ duy nhất là mặt hàng dầu hỏa khi ghi nhận mức tăng vọt hơn 2.500 đồng/lít, tương ứng biên độ gần 10,3%.
Đối với nhóm nhiên liệu tiêu dùng, hai mặt hàng xăng chứng kiến diễn biến phân hóa. Trong khi xăng E5 RON 92 quay đầu giảm gần 450 đồng/lít (tương đương 1,95%), giá xăng RON 95 lại nhích nhẹ 335 đồng/lít (hơn 1,3%). Cùng chiều đi lên, dầu diesel được cơ quan quản lý cộng thêm 555 đồng/lít (gần 2,1%). Cũng tại kỳ điều hành này, Liên Bộ quyết định tiếp tục giữ nguyên cơ chế trích lập và chi sử dụng đối với Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG).
Giá đậu tương chạm mức cao nhất trong vòng hai năm
Trong khi đó, sắc xanh cũng được duy trì trên thị trường nông sản. Nổi bật trong đó là đà tăng của giá đậu tương khi ghi nhận mức tăng tới hơn 1% trong phiên hôm qua, đóng cửa tại mức 450,9 USD/tấn, đánh dấu mức cao nhất trong vòng 2 năm trở lại đây.
MXV cho rằng, đà tăng của giá đậu tương chủ yếu được dẫn dắt bởi sức nóng trên thị trường dầu thô toàn cầu cùng với rủi ro gián đoạn trong hoạt động xuất khẩu tại Brazil. Song song với đó, thị trường cũng tỏ ra lạc quan trước các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Trung diễn ra tại Paris sắp tới.
Trong phiên giao dịch hôm qua, sức nóng lan tỏa từ thị trường năng lượng đã trở thành trợ lực chính dẫn dắt xu hướng của nhóm mặt hàng đậu tương. Lo ngại rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng tại khu vực Trung Đông đã đẩy giá dầu thô Brent bứt phá và chốt phiên ở mức kỷ lục 100,46 USD/thùng. Việc "vàng đen" chính thức xuyên thủng ngưỡng tâm lý 100 USD đã lập tức kích hoạt dòng vốn mua vào ồ ạt đối với đậu tương với kỳ vọng vào kịch bản bùng nổ nhu cầu sản xuất nhiên liệu sinh học nhằm thay thế nguồn năng lượng hóa thạch đang đắt đỏ.
Triển vọng này càng được củng cố vững chắc trước các thông tin rò rỉ cho thấy Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) dự kiến sẽ thiết lập chỉ tiêu năng lượng tái tạo cho năm 2026 ở mức cao kỷ lục 5,4 tỷ gallon.
Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng tại khu vực Nam Mỹ bất ngờ đối diện với những "nút thắt" lớn, trực tiếp tạo lợi thế cạnh tranh cho nông sản Mỹ. Cụ thể, đại diện Tập đoàn Cargill xác nhận đã tạm ngưng hoạt động xuất khẩu đậu tương từ Brazil sang Trung Quốc do sự thay đổi đột ngột trong quy trình thanh tra của chính phủ sở tại. Việc đối thủ cạnh tranh lớn nhất gặp sự cố về logistics đã mở ra "cơ hội vàng" để đậu tương Mỹ gia tăng thị phần.
Cùng với đó, lực cầu tích cực trên thị trường quốc tế cũng được phản ánh rõ nét qua báo cáo Bán hàng xuất khẩu (Export Sales) do Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố tối qua. Theo đó, doanh số bán đậu tương ròng của nước này đạt mức 456.700 tấn, tương đương với mức tăng khoảng 19% so với tuần trước đó.
Ngoài ra, tâm điểm chú ý của giới đầu tư hiện đang đổ dồn về cuộc hội đàm giữa các quan chức cấp cao Mỹ và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris vào cuối tuần này. Trong bối cảnh mặt hàng đậu tương được xem là trọng tâm của chương trình nghị sự, thị trường đang nghiêng về khả năng Bắc Kinh sẽ sớm cụ thể hóa các cam kết thông qua những đơn hàng nhập khẩu quy mô lớn.
Bên cạnh yếu tố vĩ mô và địa chính trị, xu hướng tăng của đậu tương còn được nâng đỡ từ các yếu tố nội tại trong ngành nông nghiệp Mỹ. Chi phí vật tư đầu vào, đặc biệt là phân bón, liên tục leo thang đã thúc đẩy tâm lý “găm hàng”, khiến nông dân Mỹ hạn chế bán ra, chờ đợi các vùng giá mục tiêu cao hơn. Nguồn cung cục bộ trên thị trường giao ngay (spot market) tạm thời bị thắt chặt, cộng hưởng với đà đi lên của nhóm năng lượng và toàn bộ rổ nông sản, đã giúp giá đậu tương duy trì sắc xanh vững chắc và đóng cửa sát mức cao nhất trong ngày.
