Khủng bố từ lâu đã trở thành mối lo thường trực tại nhiều nước EU. Mối lo đó đang ngày càng cấp bách khi các vụ tấn công trở nên khó lường hơn, đặt các nước trước thách thức lớn trong việc bảo vệ an ninh quốc gia và cuộc sống bình yên của người dân.
Theo giới chuyên gia, có nhiều nguyên nhân dẫn đến nguy cơ khủng bố gia tăng tại châu Âu. Trong đó, nguyên nhân hàng đầu đến từ những điểm nóng xung đột liên tiếp nổ ra trong thời gian qua tại Trung Đông, châu Phi, đe dọa kích hoạt làn sóng bạo lực và khủng bố xuyên biên giới lan rộng sang Lục địa già.
Ngoài ra, sự phát triển bùng nổ của Internet và mạng xã hội cũng vô tình tạo ra một “mảnh đất màu mỡ” để các nhóm khủng bố gieo rắc tư tưởng cực đoan, truyền bá thông tin sai lệch. Theo Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol), quá trình lan truyền tư tưởng cực đoan thường diễn ra theo nhiều bước và dưới hình thức khác nhau như hình ảnh, video, trò chơi điện tử mang tính cổ súy bạo lực, sau đó được phát tán lên nền tảng mạng xã hội phổ biến nhằm mở rộng mức độ tiếp cận.
Một số nền tảng trực tuyến bị lợi dụng để tuyển mộ trẻ vị thành niên tham gia các nhóm cực đoan. Giám đốc điều hành Europol Catherine De Bolle nhấn mạnh, EU chứng kiến một thực trạng đáng lo ngại là số lượng trẻ vị thành niên và thanh thiếu niên tham gia hoạt động khủng bố và bạo lực trên khắp châu lục đang gia tăng đáng kể, với gần 1/3 số nghi phạm khủng bố ở EU dưới 20 tuổi. Số liệu do giới chức Pháp công bố cho thấy, năm 2025, nước này đã khởi tố 22 người chưa thành niên với các tội danh khủng bố, chiếm khoảng 20% tổng số bị can. Phần lớn trong số những trường hợp này hoạt động đơn lẻ, nhiều em học tập sa sút hoặc có xu hướng tách khỏi môi trường giáo dục nhà trường.
Trong bối cảnh đó, sự ra đời của chương trình nghị sự mới về chống khủng bố được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực ứng phó tập thể của EU trước các mối đe dọa an ninh đang ngày càng phức tạp. Chương trình nghị sự mới được xây dựng dựa trên sáu trụ cột chính gồm: Dự báo mối đe dọa; ngăn chặn chủ nghĩa cực đoan; thắt chặt quản lý trên không gian mạng; bảo vệ không gian công cộng và cơ sở hạ tầng trọng yếu; ứng phó nhanh chóng và hiệu quả trước các vụ tấn công khủng bố; tăng cường hợp tác quốc tế.
Một trong những điểm nhấn của chương trình nghị sự mới là nhận diện rõ thách thức từ kỷ nguyên số đối với nỗ lực chống khủng bố. Theo giới chức EU, việc các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI), tài sản mã hóa, thiết bị bay không người lái đã làm thay đổi căn bản phương thức khủng bố.
Để ngăn chặn tình trạng này, EU sẽ tiếp tục thực thi nghiêm Đạo luật dịch vụ kỹ thuật số, tăng cường hợp tác với các công ty công nghệ để siết chặt quản lý nội dung độc hại, kịp thời loại bỏ thông tin cực đoan trên mạng. EU dự kiến nâng cấp Nghị định thư về xử lý khủng hoảng hiện hành lên thành Khung Ứng phó khủng hoảng trực tuyến, qua đó xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn giữa lực lượng thực thi pháp luật và các tập đoàn công nghệ. Bên cạnh đó, hàng loạt biện pháp như theo dõi nguồn tài chính phục vụ khủng bố, bao gồm tiền điện tử, cũng sẽ được triển khai.
Trong hơn một thập niên qua, EU đã liên tục củng cố khuôn khổ pháp lý và tăng cường giải pháp bảo đảm an ninh khu vực trước mối đe dọa từ bạo lực cực đoan. Tuy nhiên, trước những thách thức ngày càng phức tạp trong kỷ nguyên số và bối cảnh địa chính trị nhiều biến động, việc thay đổi phương thức chống khủng bố đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Lục địa già. Với cách tiếp cận toàn diện, linh hoạt và chủ động hơn, chương trình nghị sự mới về chống khủng bố được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển biến quan trọng trong nỗ lực bảo đảm an ninh của EU.
