Việc Liên minh châu Âu (EU) chính thức thông qua quyết định chấm dứt đình chỉ một phần Hiệp định Hợp tác giữa Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC) và Cộng hòa Arab Syria đánh dấu bước đi quan trọng trong tiến trình điều chỉnh quan hệ giữa EU và Syria, hướng tới tăng cường hợp tác song phương, tạo nền tảng cho tiến trình tái thiết Syria.
Động thái của EU giúp khôi phục đầy đủ hiệu lực của hiệp định hợp tác giữa khối này với Syria sau hơn một thập kỷ gián đoạn. Được ký kết từ năm 1977, đây là nền tảng pháp lý điều chỉnh quan hệ kinh tế và thương mại giữa hai bên. Tuy nhiên, vào tháng 9/2011, Hội đồng EU đã quyết định đình chỉ một phần hiệp định, sau đó mở rộng vào tháng 2/2012, tập trung vào các lĩnh vực thương mại nhạy cảm, bao gồm bãi bỏ các ưu đãi liên quan một số mặt hàng như dầu mỏ, sản phẩm dầu mỏ, vàng, kim loại quý và kim cương.
Các biện pháp này của EU nhằm phản ứng trước tình hình lúc đó tại Syria. Sau những biến động chính trị tại Syria, trong đó có sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống Assad vào tháng 12/2024, EU đã từng bước điều chỉnh chính sách đối với quốc gia này. Đến tháng 5/2025, Hội đồng EU quyết định dỡ bỏ phần lớn các biện pháp trừng phạt kinh tế áp đặt đối với Syria.
Nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi hòa bình, bao trùm tại Syria, quyết định của Hội đồng EU về khôi phục đầy đủ hiệp định hợp tác được xem là tín hiệu chính trị thể hiện cam kết của EU trong việc hỗ trợ Syria tái hội nhập vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu.
Trong bối cảnh Syria bước vào giai đoạn chuyển tiếp sau nhiều năm xung đột, EU đã gia tăng điều phối quốc tế và mở rộng hỗ trợ, nhằm thúc đẩy ổn định lâu dài, khôi phục các hoạt động kinh tế-xã hội cho Syria. EU và chính quyền chuyển tiếp Syria đã đồng tổ chức Diễn đàn Điều phối Đối tác Syria tại Brussels (Bỉ), nhằm huy động và điều phối các nguồn lực quốc tế phục vụ tiến trình tái thiết Syria.
Mục tiêu của tiến trình này là khôi phục niềm tin, tăng cường khả năng thích ứng và đặt nhu cầu của người dân Syria vào trung tâm của các chính sách phục hồi. Một trong những nội dung đáng chú ý tại diễn đàn là việc EU triển khai Trung tâm Hỗ trợ Kỹ thuật trị giá 15 triệu euro trong khuôn khổ sáng kiến “Team Europe”.
Trung tâm này sẽ đóng vai trò kết nối giữa các cơ quan của EU với chính quyền Syria nhằm cung cấp hỗ trợ chuyên môn, tăng cường năng lực thể chế, cải thiện dịch vụ công và thúc đẩy phục hồi kinh tế-xã hội. Bên cạnh đó, EU và phía Syria cũng nhất trí tiếp tục khu vực tư nhân, cải thiện môi trường kinh doanh và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính nhằm tạo điều kiện cho đầu tư và thương mại phát triển trở lại.
Trong lĩnh vực y tế, EU công bố khoản hỗ trợ 14 triệu euro dành cho dự án phục hồi Bệnh viện Al-Rastan tại thành phố Homs, đồng thời khởi động một sáng kiến y tế khác nhằm hỗ trợ khôi phục thêm các cơ sở y tế trọng điểm tại Syria.
Các chương trình hỗ trợ nêu trên nằm trong gói phục hồi kinh tế-xã hội trị giá 175 triệu euro mà EU công bố hồi tháng 6/2025. Ngoài ra, EU cũng đang xây dựng kế hoạch hỗ trợ bổ sung khoảng 280 triệu euro cho giai đoạn 2026-2027 nhằm tiếp tục hỗ trợ tiến trình phục hồi và phát triển tại Syria. Theo số liệu của EU, kể từ năm 2011 đến nay, EU và các quốc gia thành viên đã hỗ trợ hơn 41 tỷ euro cho Syria trong các lĩnh vực nhân đạo, phát triển và ổn định.
Syria đã đạt được những kết quả tích cực trong nỗ lực tái thiết hậu xung đột khi hàng triệu người dân đang dần trở về quê hương, các hoạt động kinh tế có dấu hiệu phục hồi và cơ sở hạ tầng thiết yếu từng bước được khôi phục. Tuy nhiên, tiến trình phục hồi của Syria vẫn rất mong manh và đối mặt với các rủi ro như tác động lan tỏa từ các xung đột trong khu vực, nhu cầu nhân đạo khổng lồ, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn tài trợ quốc tế. Trong bối cảnh đó, Syria cần sự hỗ trợ nhiều hơn nữa từ các nước EU để thiết lập ổn định và tái thiết đất nước.
