Theo đề xuất, 1/3 băng tần sẽ được dành cho các hoạt động thông tin liên lạc bảo mật của chính phủ, quốc phòng, an ninh và ứng phó khẩn cấp. Hai phần ba còn lại sẽ phục vụ các dịch vụ thương mại như truy cập Internet tại khu vực chưa có sóng mặt đất, kết nối trực tiếp đến thiết bị (Direct-to-Device) và các ứng dụng Internet vạn vật (IoT).
EC cho biết đề xuất này sẽ thay thế khung pháp lý năm 2008, trong bối cảnh giấy phép của các nhà khai thác hiện nay sẽ hết hiệu lực vào tháng 5/2027. Khác với cơ chế hiện tại, EU muốn chuyển việc cấp quyền sử dụng phổ tần từ cấp quốc gia lên cấp Liên minh nhằm giảm tình trạng phân mảnh thị trường và tạo điều kiện triển khai dịch vụ xuyên biên giới.
Theo mô hình mới, các nhà khai thác được lựa chọn sẽ có chung quyền và nghĩa vụ trên toàn bộ 27 quốc gia thành viên mà không cần trải qua các quy trình cấp phép riêng rẽ ở từng nước. Ủy ban châu Âu sẽ trực tiếp tổ chức tuyển chọn, ban hành điều kiện cấp phép và giám sát việc tuân thủ.
Băng tần 2GHz được EC xem là tài sản chiến lược nhờ khả năng hỗ trợ công nghệ kết nối trực tiếp đến thiết bị. Công nghệ này cho phép vệ tinh kết nối thẳng với điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc các thiết bị di động khác mà không cần thiết bị hỗ trợ chuyên dụng.
Mục tiêu chính là bảo đảm vùng phủ sóng tại những nơi hạ tầng viễn thông mặt đất chưa phát triển, bị gián đoạn hoặc không còn hoạt động do thiên tai và khủng hoảng. EC đặc biệt nhấn mạnh vai trò của công nghệ này đối với các vùng nông thôn, khu vực hẻo lánh và các tình huống khẩn cấp.
Theo đề xuất, phần phổ tần phục vụ chính phủ sẽ được giao cho một nhà khai thác châu Âu quản lý, đồng thời tích hợp với hệ thống IRIS² – chòm sao vệ tinh thông tin liên lạc bảo mật của EU đang được phát triển.
Trong khi đó, phần phổ tần thương mại sẽ hỗ trợ các dịch vụ Internet vệ tinh, phủ sóng tại “vùng lõm” viễn thông và các ứng dụng như thiết bị giám sát cá nhân, hệ thống định vị theo dõi hay thiết bị phục vụ cứu hộ cứu nạn.
Phó Chủ tịch điều hành EC phụ trách chủ quyền công nghệ, an ninh và dân chủ, bà Henna Virkkunen, nhấn mạnh rằng kết nối vệ tinh đang trở thành yếu tố then chốt đối với khả năng tự cường của hạ tầng số châu Âu.
Theo bà, việc tích hợp mạng vệ tinh với hạ tầng viễn thông mặt đất sẽ giúp duy trì kết nối ngay cả tại những khu vực mà mạng truyền thống không thể hoạt động.
Đề xuất cũng đặt ra các điều kiện nghiêm ngặt về an ninh và chủ quyền công nghệ. Đối với phần phổ tần phục vụ chính phủ, đơn vị tham gia đấu thầu bắt buộc phải được thành lập tại EU, có ban điều hành đặt trong khối và không chịu sự kiểm soát của quốc gia hoặc công dân ngoài EU.
Dự thảo yêu cầu hệ thống phải bảo đảm vùng phủ sóng tối thiểu 95% dân số và 90% diện tích đất liền của mỗi quốc gia thành viên trong vòng 5 năm kể từ khi dịch vụ được triển khai ổn định. Toàn bộ dữ liệu phát sinh hoặc định tuyến trong EU cũng phải đi qua lãnh thổ của Liên minh.
Bên cạnh đó, EC đề xuất áp dụng các cơ chế tài chính và chế tài nghiêm khắc đối với các nhà khai thác. Doanh nghiệp được cấp phép sẽ phải nộp khoản phí sử dụng phổ tần một lần cùng các khoản phí thường niên. Trong trường hợp vi phạm điều kiện cấp phép, EC có thể đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép và áp dụng mức phạt lên tới 5% doanh thu toàn cầu của doanh nghiệp trong năm tài chính trước đó.
Đề xuất mới cho thấy EU đang thúc đẩy xây dựng một hạ tầng kết nối vệ tinh thống nhất, phục vụ đồng thời các mục tiêu kinh tế số, an ninh và chủ quyền công nghệ của toàn khối.
Hiện dự thảo vẫn cần được Nghị viện châu Âu và Hội đồng Liên minh châu Âu xem xét, đàm phán trước khi có thể chính thức trở thành luật.
