Đừng chủ quan với tính mạng khi bị chó, mèo cào

Chủ quan khi bị chó, mèo cào, cắn không đi tiêm vaccine, nhiều người phải trả giá bằng tính mạng khi phát bệnh dại. Bác sĩ khuyến cáo, cách phòng ngừa bệnh dại duy nhất hiện nay là tiêm vaccine dại ngay sau khi bị động vật cắn hoặc cào, kể cả vật nuôi.
Chó thả rông nơi công cộng gây nguy hiểm cho cộng đồng. (Ảnh: Báo Nhân Dân)
Chó thả rông nơi công cộng gây nguy hiểm cho cộng đồng. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

Virus dại có cấu trúc tương tự nọc độc của rắn hổ mang

Tháng 3 vừa qua, một nam bệnh nhân 36 tuổi, sống tại huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận tử vong do bị chó nhà nuôi cắn vào gót chân trái, có chảy máu nhưng không tiêm phòng. Trước đó, một nam thanh niên 28 tuổi ở xã Đồng Tâm, huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình cũng bị chó lạ chạy rông cắn nhưng không tiêm vaccine nên phát bệnh dại và tử vong sau 50 ngày.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 3 tháng đầu năm nay, cả nước có 20 người tử vong do bệnh dại tại 13 tỉnh và có 80 động vật tại 22 tỉnh, thành phố buộc phải tiêu hủy do nghi mắc bệnh dại.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết, các tháng nắng nóng, nhiệt độ cao hơn mức trung bình khiến các động vật, nhất là chó, mèo dễ bị căng thẳng và có xu hướng ra ngoài tìm kiếm thức ăn và nước uống. Điều này làm tăng nguy cơ lây truyền bệnh dại giữa các loài vật.

Bên cạnh đó, con người tham gia các hoạt động ngoài trời có xu hướng tiếp xúc động vật nhiều hơn. Đặc biệt, trẻ em nô đùa ở những nơi có vật nuôi thả rông, làm tăng nguy cơ bị con vật tấn công và lây nhiễm bệnh dại.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thị Trúc Phương cho biết, một phần của virus dại có cấu trúc tương tự nọc độc của rắn hổ mang, tiết ra chất độc mạnh, gây ức chế các tế bào thần kinh não. Đồng thời, virus kích hoạt cơ chế ảnh hưởng tới hàng rào mạch máu não. Hàng rào này vốn có nhiệm vụ bảo vệ, ngăn các chất nguy hiểm tấn công não, nay bị virus ức chế, khóa chặt. Việc này dẫn đến nỗ lực dùng thuốc tiêu diệt virus dại bị vô hiệu hóa, khiến người bệnh tử vong.

Virus dại rất nhạy bén. Khi xâm nhập vào cơ thể người, virus dại nhân lên ở vị trí vết thương, sau đó đi vào trong thần kinh cơ. Mầm bệnh tiếp tục theo dây thần kinh ngoại biên để tiến đến tủy sống và não bộ với tốc độ ước tính mỗi ngày 12-24 mm.

Trong suốt quá trình này, virus dại hầu như không gây triệu chứng, không kích thích phản ứng viêm mạnh. Do đó, hệ miễn dịch không thể nhận diện và tiêu diệt kịp thời.

Bác sĩ Phương cho biết virus dại gây hai thể bệnh gồm dại hung dữ và dại thể liệt. Khoảng 80% người mắc thể dại hung dữ với các hành vi co thắt hầu họng, tăng động, ảo giác, sợ gió, sợ nước. Người bệnh tử vong sau vài ngày do ngừng tim và suy hô hấp. Còn dại thể liệt diễn tiến chậm hơn, người bệnh bị liệt dần các cơ bắt đầu từ vị trí vết thương và lan ra toàn thân, cuối cùng dẫn tới tử vong.

Thời gian ủ bệnh tùy thuộc vào vị trí, số lượng vết cắn, tình trạng con vật, lượng virus đi vào cơ thể. Quá trình này càng ngắn nếu vết cắn càng sâu, nhiều vết cắn, chảy máu, gần khu vực thần kinh trung ương như vùng đầu mặt cổ, đầu các ngón tay, ngón chân.

Không chủ quan với vết chó, mèo cào

Bác sĩ Phương cho biết virus dại xâm nhập cơ thể người thông qua vết cắn, cào, liếm vào vết thương hở của động vật. Từ đây, virus dại phát triển từ lớp trong cùng của mô dưới da hoặc từ cơ bắp tiến vào các dây thần kinh ngoại biên.

Sau đó, virus tiếp tục di chuyển dọc theo các dây thần kinh ngoại biên để đến tủy sống và não. Trường hợp bị cắn ở vùng mặt, virus có thể di chuyển thẳng đến thân não thay vì tủy sống. Tốc độ di chuyển của virus dại ước tính từ 12-24 mm mỗi ngày. Điều này lý giải vết thương ở vùng đầu hoặc đầu dây thần kinh, đầu các chi, virus sẽ phát tán và đến não nhanh hơn.

Nếu vết thương ở xa đầu mút thần kinh, virus vẫn di chuyển dọc theo dây thần kinh và tấn công não. Quá trình này có thể mất nhiều tháng, dài nhất có thể lên đến vài năm, tốc độ phụ thuộc vào mức độ tổn thương nông hay sâu, số lượng virus đi vào cơ thể…

Vaccine dại có khả năng kích hoạt hệ thống miễn dịch và tạo ra các kháng thể nhận diện virus và tiêu diệt chúng, bảo vệ cơ thể.

Vaccine dại có khả năng kích hoạt hệ thống miễn dịch và tạo ra các kháng thể nhận diện virus và tiêu diệt chúng, bảo vệ cơ thể.

Bác sĩ Phương khuyến cáo, nhiều người sau vài tuần bị chó cắn, thấy cơ thể khỏe mạnh nên chủ quan tiêm phòng, không theo dõi con vật hoặc quên mất đã bị chó, mèo tấn công. Nhưng thực tế, gần 100% người nhiễm virus dại sẽ tử vong khi bệnh khởi phát.

Bác sĩ cũng chỉ ra sai lầm, người dân khi bị chó cắn nhưng thấy sức khỏe con vật bình thường, chó mèo đã tiêm phòng nên nghĩ mình không mắc bệnh dại. Thực tế, con vật có thể đã nhiễm virus dại song chưa biểu hiện triệu chứng, mầm bệnh thông qua nước bọt, vết cắn vẫn xâm nhập vào cơ thể.

Vì vậy, dù vật nuôi chưa biểu hiện bệnh, người dân vẫn cần chủng ngừa dại càng sớm càng tốt để tạo kháng thể bảo vệ. Nếu đợi chó, mèo chết hoặc phát bệnh mới tiêm phòng, người dân có thể sẽ bỏ lỡ cơ hội phòng bệnh.

Theo bác sĩ Phương, vaccine dại có khả năng kích hoạt hệ thống miễn dịch và tạo ra các kháng thể nhận diện virus và tiêu diệt chúng, bảo vệ cơ thể.

Việt Nam có hai loại vaccine dại gồm Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Phác đồ tiêm gồm 5 mũi vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28 với đường tiêm bắp và 8 mũi vào các ngày 0, 3, 7, 18 với đường tiêm trong da.

Trường hợp vết thương nặng và có nguy cơ phơi nhiễm uốn ván, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thêm huyết thanh kháng dại và vaccine, huyết thanh kháng uốn ván. Trong quá trình tiêm, mọi người kết hợp theo dõi con vật trong vòng 10 ngày, bác sĩ có thể chỉ định dừng tiêm tùy theo tình trạng vết thương.

Người chưa bị cào, cắn hoặc có nguy cơ cao phơi nhiễm bệnh dại như trẻ em thường xuyên chơi với chó mèo, bác sĩ thú y, nhân viên vườn thú, làm việc tại cơ sở chăm sóc thú cưng, người đi đến vùng lưu hành bệnh dại nhưng tiếp cận vaccine và huyết thanh kháng dại gặp khó khăn… có thể tiêm vaccine để dự phòng. Phác đồ gồm ba mũi vaccine vào ngày 0, 7, 21 hoặc 28.

Người đã tiêm đủ phác đồ dự phòng trước phơi nhiễm hoặc đã tiêm đủ liều ở lần bị cắn trước đó, chỉ cần tiêm thêm hai mũi vaccine và không cần tiêm huyết thanh dù có vết thương nặng khi bị cào, cắn.

Ngoài vaccine, bác sĩ Phương khuyên khi bị chó mèo cắn, cào, liếm trên vết thương hở, cần rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy trong 15 phút. Sau đó, sát khuẩn bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn iốt để làm giảm thiểu lượng virus dại tại vết cắn, chủng ngừa dại càng sớm càng tốt. Nếu không có xà phòng, mọi người có thể dùng những dầu gội, sữa tắm thay thế và sát trùng lại bằng cồn. Không điều trị bằng thuốc nam và các phương thuốc dân gian, gia truyền, làm chậm trễ cơ hội dự phòng dại.

Bác sĩ Phương cho biết, vaccine dại hiện nay được sản xuất theo công nghệ mới, có tính miễn dịch và an toàn cao, hiệu quả cao gấp nhiều lần so với vaccine thế hệ cũ đã ngừng sử dụng, đặc biệt không có tác dụng phụ ảnh hưởng đến trí nhớ. Các khuyến cáo phòng chống bệnh dại hiện nay đều kêu gọi người dân tiêm phòng dại càng sớm càng tốt sau khi khi bị động vật cắn, đồng thời tiêm vaccine cho vật nuôi.

Có thể bạn quan tâm

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi. (Ảnh: BVCC)

Cảnh giác viêm não Nhật Bản khi trẻ sốt, đau đầu

Từ sốt, đau đầu tưởng như thông thường, bệnh nhi 9 tuổi nhanh chóng diễn tiến đến hôn mê, suy hô hấp, yếu liệt tứ chi. Bác sĩ cảnh báo viêm não Nhật Bản chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, trong khi khoảng 50% trẻ sống sót có thể để lại di chứng thần kinh.

Đại diện lãnh đạo Bộ Y tế, Sở Y tế Hà Nội và Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người tặng hoa tri ân gia đình người hiến tạng. (Ảnh: CƯƠNG QUYẾT)

Xem hiến tạng là một lựa chọn tự nguyện, nhân văn và có trách nhiệm với cộng đồng

Ghép tạng là một trong những thành tựu y học vĩ đại nhất, mở ra cơ hội sống mới cho hàng triệu bệnh nhân mắc các bệnh lý suy tạng giai đoạn cuối. Tuy nhiên, phép màu y học ấy chỉ có thể trở thành hiện thực khi có những tấm lòng nhân ái, dũng cảm chấp nhận buông bỏ nỗi đau mất mát để trao đi một phần cơ thể của người thân yêu.

Bảo hiểm xã hội giúp người dân giảm gánh nặng khi khám chữa bệnh. (Ảnh A.T)

Bắc Ninh: Tăng cường kiểm soát quy trình, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế

Trước phản ánh người dân đã đóng tiền mua thẻ bảo hiểm y tế nhưng chưa ghi nhận gia hạn trên hệ thống, Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Ninh đã khẩn trương phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức rà soát, chấn chỉnh sai phạm, đồng thời khuyến nghị, hướng dẫn các biện pháp để người tham gia bảo hiểm bảo vệ quyền lợi của mình. 

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Thái, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch và ê-kíp thực hiện kỹ thuật TAVI cho người bệnh. (Ảnh: BVCC)

Lần đầu thực hiện TAVI tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, cứu người bệnh 80 tuổi hẹp van tim nặng

Lần đầu tiên, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình thực hiện thành công kỹ thuật thay van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI) cho người bệnh 80 tuổi bị hẹp khít van động mạch chủ, suy tim và nhiều bệnh nền. Thành công này mở thêm cơ hội tiếp cận kỹ thuật tim mạch chuyên sâu cho người dân ngay tại địa phương.

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình - nơi tiếp nhận và điều trị cho người bệnh đến từ nhiều địa phương trong tỉnh và khu vực lân cận.

Bước tiến mới trong phẫu thuật gan tại Ninh Bình

Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật nội soi cắt gan trung tâm cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan trên nền xơ gan do viêm gan B. Đây là kỹ thuật chuyên sâu, có độ khó cao trong phẫu thuật gan mật, hiện mới được triển khai tại một số trung tâm có nhiều kinh nghiệm.

Nhiều đồng bào dân tộc thiểu số Raglai đến khám bệnh, theo dõi sức khỏe tại điểm Trạm Y tế Phước Kháng thuộc Trạm Y tế xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số

Từ những điểm trạm giữa vùng khó, cán bộ y tế đang từng ngày đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với đồng bào dân tộc thiểu số. Nhưng để tuyến y tế cơ sở thật sự trở thành “lá chắn” đầu tiên bảo vệ sức khỏe cộng đồng, không chỉ có sự tận tâm của người thầy thuốc, mà cần một nền tảng đủ mạnh về nhân lực, cơ sở vật chất.

Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt chính thức đưa vào hoạt động đơn nguyên thận nhân tạo. (Ảnh: MAI VĂN BẢO)

Lâm Đồng: Khai trương đơn nguyên thận nhân tạo tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt

Sáng 11/8, tại phường Xuân Hương-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Lạt - thành viên Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ, chính thức khai trương và đưa vào hoạt động đơn nguyên thận nhân tạo, góp phần đáp ứng nhu cầu điều trị suy thận mạn, đồng thời mang đến cho người dân thêm lựa chọn điều trị thuận tiện tại địa phương.

Kính áp tròng ngày nay không đơn thuần là một sản phẩm mang tính thẩm mỹ mà đã trở thành một trong những giải pháp hỗ trợ điều chỉnh thị lực được nhiều người lựa chọn. (Ảnh: Anh Thư)

Bảo vệ thị lực cho thế hệ trẻ: Yêu cầu cấp thiết trong thời đại số

Không phải đến khi nhìn mờ, nhức mắt hay độ cận tăng mới cần quan tâm đến thị lực. Trong một xã hội mà đôi mắt phải làm việc nhiều hơn cùng màn hình, công việc và nhịp sống hiện đại, chăm sóc thị lực đang dần chuyển từ tâm thế “có vấn đề mới xử lý” sang chủ động phòng ngừa, theo dõi và lựa chọn giải pháp phù hợp.