Đưa xe trâu trở thành trải nghiệm du lịch

Những buổi sáng mùa xuân, trên con đường làng ở làng Sinh Dược đã vang tiếng lộc cộc của chuyến xe trâu. Trên xe, những vị khách nước ngoài thích thú ngắm lũy tre làng, xuyên qua cánh đồng, những sân phơi nông sản vàng ruộm và từng mái nhà nông thôn thấp thoáng dưới hàng cau, rặng nhãn, bụi chuối. Đó là một chuyến du lịch đặc biệt bằng xe trâu của Hợp tác xã Sinh Dược.

Ít ai nghĩ rằng, xe trâu mộc mạc ấy trước đây chỉ dùng để chở rơm rạ, nông cụ và những vật dụng quen thuộc của nhà nông nay đã trở thành một trải nghiệm du lịch cộng đồng được nhiều du khách yêu thích bậc nhất khi đến với nơi này.

"Tour xe trâu" ở Sinh Dược chinh phục du khách bằng sự giản dị của đời sống làng quê và điều đặc biệt hơn cả đó là trải nghiệm này đang được tổ chức miễn phí như một lời mời chân thành của người dân dành cho những ai muốn hiểu và cảm nhận sâu hơn nhịp sống nông thôn.

Trong ký ức của nhiều người dân nơi đây, hình ảnh chiếc xe trâu gắn bó với làng quê từ bao đời. Mỗi mùa gặt, chuyến xe gỗ lại lộc cộc lăn bánh trên những con đường đất quanh co, chở đầy rơm vàng từ đồng về sân. Khi thì chở thóc lúa, khi thì chở phân chuồng ra ruộng. Có lúc lại chất đầy nông cụ: Cày, bừa, cuốc, xẻng… Con trâu cũng như người bạn thân thiết của nhà nông.

Theo thời gian, khi máy móc dần thay thế sức lao động, hình ảnh xe trâu cũng thưa vắng hơn. Nhưng tại Hợp tác xã, xe trâu lại có một đời sống mới. Từ ý tưởng giản dị thay vì để chiếc xe trâu chỉ còn trong ký ức, tại sao không mời du khách ngồi trên xe, đi qua những con đường làng và cảm nhận đời sống nông thôn đúng như vẻ đẹp vốn có, những chuyến xe trâu chở khách du lịch được khởi động.

Ban đầu, đó chỉ là những chuyến đi thử nghiệm quanh làng. Nhưng bất ngờ là du khách, đặc biệt là khách quốc tế, tỏ ra vô cùng thích thú. Tiếng lục lạc leng keng, nhịp xe chậm rãi, khung cảnh làng quê thanh bình… tạo nên trải nghiệm khác biệt so với các loại hình du lịch thông thường.

Dần dần, "tour xe trâu" trở thành một phần không thể thiếu trong hành trình khám phá Sinh Dược. Khác với những chuyến tham quan bằng ô-tô hay xe điện, hành trình bằng xe trâu diễn ra chậm rãi.

Xe lăn bánh qua những con đường nhỏ, hai bên là cánh đồng lúa hoặc vườn cây. Có đoạn đi qua bãi phơi lá bồ đề - nguyên liệu làm tranh thủ công. Có đoạn lại ngang qua sân nhà dân, nơi bà con đang phơi nông sản, dược liệu. Xe dừng lại để du khách ngắm một cảnh sinh hoạt bình thường của làng quê. Một cụ bà đang nhặt rau trước hiên nhà, vài đứa trẻ chạy theo xe, vừa cười vừa vẫy tay... Không có ranh giới giữa du khách và người dân.

Những người trong làng khi thấy xe trâu đi qua vẫn quen tay chào hỏi. Có người mời khách ghé vào xem cách phơi thảo dược. Người hồ hởi kể chuyện mùa màng hay nói vài câu tiếng Anh bập bõm mà đầy nhiệt tình, mến khách. Bao điều tưởng như rất đỗi bình thường ấy lại trở thành kỷ niệm đáng nhớ với nhiều du khách.

Một du khách châu Âu từng chia sẻ, điều khiến họ ấn tượng không hẳn chỉ là cảnh đẹp mà là cảm giác được sống trong đời sống thật của người dân. Nơi đó có tiếng cười, tiếng nói chuyện rôm rả, tiếng chổi tre quét sân, tiếng gà gáy đâu đó trong vườn.

Dù mang vẻ mộc mạc, "tour xe trâu" của Hợp tác xã Sinh Dược vẫn được tổ chức khá bài bản. Những con trâu được lựa chọn là những con hiền, quen kéo xe và được chăm sóc cẩn thận. Xe được đóng chắc chắn, có chỗ ngồi ổn định để bảo đảm an toàn cho du khách.

Người chở xe trâu cũng được hướng dẫn cách phục vụ khách du lịch. Trước khi xe lăn bánh, họ thường giới thiệu sơ qua về hành trình và nhắc du khách giữ thăng bằng, không đứng lên khi xe đang di chuyển.

Theo những người làm du lịch tại hợp tác xã, "tour xe trâu" không nhằm mục đích kinh doanh trực tiếp mà là một cách để du khách hiểu hơn về đời sống nông thôn. Khi du khách cảm thấy gắn bó với không gian làng quê, họ sẽ ở lại lâu hơn, trải nghiệm nhiều hoạt động hơn và tìm hiểu sâu hơn về các sản phẩm thảo dược, thủ công của địa phương.

Không gian của Hợp tác xã Sinh Dược được nhiều người ví như "bảo tàng sống" của làng quê. Ở đây, du khách được tham quan, tham gia vào những hoạt động lao động thường ngày: Thu hoạch cây dược liệu, phơi lá bồ đề, chế biến xà phòng thảo dược, làm muối ngâm chân… Những sản phẩm này gắn với nguồn nguyên liệu tự nhiên của vùng đất cố đô và được chế biến theo phương pháp truyền thống.

Nhiều lao động địa phương và chủ yếu là phụ nữ đang tham gia vào các khâu sản xuất, từ trồng cây dược liệu đến chế biến và đóng gói sản phẩm. Nhờ đó, hợp tác xã vừa tạo sinh kế cho người dân vừa góp phần giữ gìn tri thức bản địa.

Trong không gian ấy, chiếc xe trâu đóng vai trò dẫn chuyện, đưa du khách đi qua từng góc nhỏ của làng quê và tiếp xúc với bao câu chuyện, được nghe kể về con trâu gắn bó với đồng ruộng, về những sân phơi nông sản vàng ruộm, về nếp sống giản dị của người nông dân. Bao câu chuyện ấy, nếu không được kể lại, có thể sẽ dần phai mờ trong dòng chảy của đời sống hiện đại.

Những năm gần đây, tỉnh Ninh Bình chú trọng phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa địa phương. Các làng nghề, hợp tác xã và hộ gia đình được khuyến khích mở rộng các hoạt động trải nghiệm, giúp du khách tiếp cận đời sống bản địa một cách chân thực. Trong bức tranh ấy, mô hình của Hợp tác xã Sinh Dược là một ví dụ tiêu biểu.

Thay vì xây dựng những công trình du lịch lớn, họ lựa chọn khai thác chính những gì vốn có của làng quê: Cánh đồng, vườn cây, nghề thủ công và đời sống cộng đồng. Xe trâu vì thế đang trở thành hình ảnh rất đặc trưng, góp phần đưa những điều giản dị thành giá trị trong du lịch.

Khi chuyến xe trâu kết thúc, nhiều du khách vẫn nán lại để chụp ảnh với chú trâu hoặc trò chuyện với người chở xe. Nhiều du khách nói vui, đó là chuyến đi chậm nhất trong chuyến du lịch của họ, cũng là chuyến đi đáng nhớ nhất. Bởi trong tiếng lục lạc và nhịp bánh xe chậm rãi ấy, họ đã cảm nhận được tinh thần của làng quê Việt Nam.

Anh Vũ Trung Đức, Giám đốc Hợp tác xã Sinh Dược, chia sẻ: "Chúng tôi nghĩ rằng khi đến đây, du khách cần có cơ hội cảm nhận thật sự đời sống của làng quê. Ngồi trên xe trâu, đi chậm qua đường làng, ngắm bà con làm việc... những điều rất bình thường ấy có thể giúp mọi người hiểu và gần gũi hơn với nông thôn. Chúng tôi mong từ những trải nghiệm nhỏ như vậy, du khách sẽ tự nhiên thấy yêu không gian làng quê, yêu con người nơi đây. Khi tình cảm ấy hình thành theo cách tự nhiên, nhiều lần muốn trở lại. Đó cũng là điều quý giá mà du lịch có thể mang lại".

Trước khi hình thành "tour xe trâu" đưa du khách dạo quanh làng, Hợp tác xã Sinh Dược đã có hoạt động cho khách trải nghiệm cưỡi trâu trên cánh đồng thảo dược. Các gia đình trâu ở đây gần gũi như một phần của đời sống cộng đồng.

Mỗi khi một thành viên nghé con chào đời, hợp tác xã đều đặt tên cẩn thận, rồi thông báo trên hệ thống truyền thanh của thôn và cả trên fanpage để mọi người cùng biết. Bà con trong thôn xóm coi đó như một niềm vui chung, ra thăm nghé, hỏi han chuyện chăm sóc.

Dần dần, du khách khi ghé Sinh Dược cũng quen với những cái tên ấy, tò mò hỏi thăm "nghé mới sinh đã lớn chưa", rồi bày tỏ sự mến thương, quan tâm như với thành viên nhỏ của làng. Chính từ những tình cảm giản dị ấy, đàn trâu của hợp tác xã từ lâu trở thành hình ảnh thân thuộc, được nhiều du khách nhớ đến mỗi khi nhắc về một miền quê hiền hòa như Gia Viễn.

Theo anh Vũ Trung Đức, trong định hướng phát triển của Hợp tác xã, nhiều trải nghiệm được xây dựng theo cách đóng góp cho cộng đồng, lan tỏa những giá trị văn hóa làng quê. Giá trị hợp tác xã hướng đến là du khách được hòa mình vào đời sống bản địa một cách tự nhiên, từ cây cỏ, nghề truyền thống đến những câu chuyện của người dân.

Anh cho biết, vì thế bên cạnh các hoạt động tại đây, hợp tác xã còn phát triển những không gian trải nghiệm ngay giữa trung tâm Hà Nội. Tại các địa điểm như 22 Hàng Buồm hay 40 Lãn Ông, du khách có thể trực tiếp tham gia những hoạt động mang tính tương tác như vẽ tranh lá bồ đề, tìm hiểu các sản phẩm từ thảo dược, nghe giới thiệu về nguồn nguyên liệu và cách làm của làng nghề.

Theo anh, dù ở giữa lòng phố cổ hay tại không gian làng quê, điều hợp tác xã hướng tới vẫn là tạo ra những trải nghiệm gần gũi, giúp du khách hiểu và thêm yêu những giá trị văn hóa của Việt Nam.