Đưa tiêu chuẩn về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào tiêu chí khen thưởng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 8/4, Quốc hội họp phiên toàn thể ở hội trường, nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết, mục đích ban hành Luật nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng thời, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và tăng cường hiệu lực, hiệu quả, trật tự, kỷ cương quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng; tiếp tục đổi mới công tác thi đua, khen thưởng theo hướng đi vào thực chất, thực sự là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Đề xuất sửa đổi, bổ sung 48/96 điều của Luật Thi đua, khen thưởng

Dự thảo Luật dự kiến sửa đổi, bổ sung 48/96 điều của Luật Thi đua, khen thưởng số 06/2022/QH15, tiếp tục áp dụng đối với cá nhân, tập thể, hộ gia đình người Việt Nam; cá nhân, tập thể người Việt Nam định cư ở nước ngoài; cá nhân, tập thể người nước ngoài. Dự thảo Luật gồm 4 Điều:

Điều 1: Tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về thi đua, danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng, đặc biệt là phân định lại thẩm quyền, trách nhiệm khen thưởng và đề nghị khen thưởng.

Điều 2: Thực hiện việc bãi bỏ, thay thế các cụm từ, các điều khoản gắn liền với "cấp huyện" và các tiêu chuẩn không còn phù hợp với thực tiễn xếp loại tổ chức đảng hiện nay...

Điều 3 và Điều 4: Quy định về hiệu lực và các điều khoản chuyển tiếp để bảo đảm quyền lợi cho tập thể, cá nhân đề nghị khen thưởng, hồ sơ khen thưởng đang trong quá trình xét duyệt trước thời điểm Luật có hiệu lực thi hành.

Dự thảo Luật tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tổ chức thi đua, danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua; quy định tiêu chuẩn hình thức khen thưởng; quy định về thẩm quyền khen thưởng; trách nhiệm và thẩm quyền đề nghị khen thưởng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính trong thi đua, khen thưởng, quỹ thi đua, khen thưởng.

Đối với tiêu chuẩn Chiến sĩ thi đua cơ sở, dự thảo Luật thiết kế lại tiêu chuẩn bảo đảm rõ ràng, thay thế cụm từ "có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu" bằng cụm từ "có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được cấp có thẩm quyền đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo".

Đồng thời, đề xuất giao Chính phủ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở"; quy định đối tượng, tỷ lệ đóng góp vào sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để phù hợp với thực tiễn một số ngành, lĩnh vực đặc thù (y tế, giáo dục) có nhiều sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo đảm tính chặt chẽ, chính xác hơn trong việc xét tặng danh hiệu thi đua này.

Liên quan đến khen thưởng, dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc "chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học và công nghệ". Theo Bộ trưởng Nội vụ, đây là sự thể chế hóa trực tiếp các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, biến Luật Thi đua, khen thưởng thành công cụ khuyến khích thay vì chỉ là công cụ ghi nhận.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật sửa đổi tiêu chuẩn khen thưởng theo công trạng đối với tập thể tại các hình thức Huân chương Lao động, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc và Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, nhằm giảm bớt sự ràng buộc vào tiêu chí "có liên tục từ 5 năm trở lên hoặc 10 năm trở lên được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" để phù hợp hơn với thực tiễn đánh giá xếp loại, kịp thời động viên, khuyến khích các tập thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Dự thảo cũng bổ sung nội dung thành tích đóng góp về "quốc phòng, an ninh, đối ngoại, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số" vào tiêu chuẩn Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba và Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bằng khen của Bộ, ban, ngành, tỉnh để bảo đảm thể chế hóa chủ trương của Đảng tại các nghị quyết của Bộ Chính trị.

Nhất trí bổ sung nguyên tắc khen thưởng đối với các thành tích liên quan khoa học, công nghệ, chuyển đổi số

Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung dự án Luật để thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời khắc phục một số vướng mắc về tiêu chuẩn thi đua, khen thưởng.

Ủy ban cũng tán thành việc bổ sung quy định về đặc khu, điều chỉnh thẩm quyền khen thưởng theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tăng cường phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, cân nhắc việc phân cấp cho các cơ quan, tổ chức không có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật; cần giao Chính phủ quy định tiêu chí cụ thể hơn về các cơ quan, đơn vị được giao thẩm quyền tặng giấy khen, tránh tràn lan; bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống thi đua, khen thưởng.

Bên cạnh đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí việc bổ sung nguyên tắc khen thưởng đối với các thành tích tiêu biểu liên quan đến đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ quy định nguyên tắc riêng đối với khen thưởng đột xuất, khen thưởng chuyên đề.

Có ý kiến đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện, tiêu chí và tần suất xét khen thưởng thành tích đột xuất, chuyên đề; sửa đổi để tháo gỡ vướng mắc nhưng không làm hạ chuẩn khen thưởng; mở rộng phạm vi ghi nhận thành tích nhưng vẫn phải bảo đảm nguyên tắc “một thành tích chỉ được khen thưởng một lần, một hình thức”, bảo đảm sự tương xứng giữa thành tích và hình thức khen thưởng.

Liên quan Quỹ thi đua, khen thưởng, theo ông Nguyễn Đắc Vinh, quy định về nội dung này hiện còn có ý kiến khác nhau, nhiều vấn đề chưa được làm rõ, đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu. Đồng thời, có ý kiến cho rằng việc mở rộng đối tượng và tăng số lần xét tặng danh hiệu có thể làm tăng chi thưởng và chi phí quản lý, vì vậy cần bổ sung đánh giá tác động tài chính trong hồ sơ dự án Luật. Có ý kiến đề nghị giữ nguyên như luật hiện hành.

Cơ quan thẩm tra đề nghị giữ nguyên như Luật hiện hành đối với các nội dung: (1) Quy định tiêu chuẩn về thời gian đối với cá nhân và tập thể để tặng hoặc truy tặng Huân chương Lao động, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc. (2) Về trách nhiệm của cá nhân, tổ chức Việt Nam khi nhận hình thức khen thưởng của cá nhân, tổ chức nước ngoài.