Ở những bản làng xa xôi của Lào Cai, chuyện sinh đẻ tại nhà, suy dinh dưỡng trẻ em, hay những ca bệnh chỉ phát hiện khi đã quá muộn vẫn chưa hề cũ. Tuổi thọ trung bình của người dân toàn tỉnh chỉ mới chạm ngưỡng 70, thấp hơn so với trung bình toàn quốc. Ở những huyện vùng cao như Bắc Hà, tỷ lệ trẻ được sàng lọc sơ sinh chỉ mới đạt 50%, còn tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở mức báo động: hơn 23%, có nơi vượt ngưỡng 30%.
Nhưng một tín hiệu mới đang len lỏi qua từng nếp nhà, từ những quyết sách vĩ mô đến thay đổi của các trung tâm y tế tuyến huyện. Đó là sự chuyển mình mạnh mẽ trong chiến lược nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, với phương châm “đem y tế tốt đến gần dân”.
Trong giai đoạn 2020–2025, hơn 2.100 tỷ đồng đã được đầu tư để nâng cấp và xây mới hệ thống bệnh viện và trung tâm y tế ở tất cả các huyện. Từ Bắc Hà đến Mường Khương, từ Si Ma Cai đến Văn Bàn, không còn là những cơ sở tạm bợ, mà là khối nhà 3–9 tầng với trang thiết bị y tế hiện đại. Riêng Trung tâm Y tế huyện Si Ma Cai – nơi từng là điểm trắng về kỹ thuật chuyên sâu – nay đã có máy chụp CT Scanner 32 lát cắt, đủ sức chẩn đoán những bệnh lý phức tạp và cấp cứu khẩn cấp ngay tại chỗ.
Không chỉ là hạ tầng, điều làm nên sự khác biệt là con người. Chương trình hợp tác giữa Lào Cai và các bệnh viện tuyến trung ương đang mở rộng cánh cửa y học chất lượng cao đến từng huyện nghèo. Những bác sĩ nội trú của Đại học Y Hà Nội, hay chuyên gia từ Bệnh viện Nhi Trung ương, không chỉ mang theo kiến thức mà còn trao truyền kỹ năng cho đội ngũ y tế địa phương. Từ những ca chẩn đoán lâm sàng đến kỹ thuật hồi sức, mổ cấp cứu, tất cả đều dần được chuyển giao bài bản.
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lào Cai – được công nhận là bệnh viện hạng I và là đầu mối vùng Trung du miền núi phía bắc – đã trở thành “bàn tay nối dài” của y tế trung ương. Với 12 chương trình hợp tác lớn, trong đó có 4 bệnh viện do chính UBND tỉnh ký kết như Bạch Mai, 108, Nhi Trung ương, Phổi Hà Nội, mô hình khám, chữa bệnh từ xa và luân phiên cử bác sĩ giỏi về địa phương đang phát huy hiệu quả rõ rệt.
Một trong những minh chứng rõ nét cho thay đổi ấy là trường hợp chị Hảng Thị Cù ở xã Tả Ngải Chồ, huyện Mường Khương. Khi phát hiện bị bệnh nặng, gia đình chị lập tức tính chuyện vay mượn để đưa lên tuyến trên. Nhưng ngay tại Bệnh viện Đa khoa huyện, chị đã được bác sĩ Trần Việt Dũng – đến từ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, hiện đang hỗ trợ chuyên môn tại đây – trực tiếp thăm khám, tư vấn và điều trị. “Bác sĩ nói kỹ lắm, lại nhẹ nhàng. Gia đình tôi nghe thấy yên tâm, không cần đi xa nữa”, chị Cù chia sẻ. Ca bệnh được theo dõi sát sao, điều trị đúng phác đồ, sức khỏe chị dần hồi phục, không cần phải rời bản làng lên tỉnh hay Hà Nội.
Ông Hoàng Quốc Hương, Giám đốc Sở Y tế tỉnh, cho biết: “Chúng tôi xác định, nếu người dân không thể đến được bác sĩ thì bác sĩ phải tìm đến dân. Đây là cách thiết thực nhất để rút ngắn khoảng cách giữa miền núi và miền xuôi”.
