Bồi đắp “hành trang xanh” ở vùng cao

Giữa những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, giáo dục môi trường không còn dừng lại ở việc trồng thêm một cây xanh hay nhặt một túi rác. Ở nhiều tỉnh Trung du và miền núi phía Bắc, những bài học về phát triển bền vững đang dần trở thành một phần của quá trình hình thành năng lực sống cho trẻ em.

Học sinh các Trường phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Bảo Thắng, THCS thị trấn Phố Lu và THCS xã Sơn Hà (tỉnh Lào Cai) đã tự tin thể hiện kiến thức về phòng chống thiên tai. Ảnh: UNICEF Việt Nam
Học sinh các Trường phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Bảo Thắng, THCS thị trấn Phố Lu và THCS xã Sơn Hà (tỉnh Lào Cai) đã tự tin thể hiện kiến thức về phòng chống thiên tai. Ảnh: UNICEF Việt Nam

Những giờ học của học sinh Trường THCS Thành Công (tỉnh Cao Bằng) không chỉ diễn ra trong bốn bức tường lớp học. Trên sân trường, các em được thầy cô hướng dẫn quan sát cây xanh, tìm hiểu vòng tuần hoàn của nước, thảo luận về biến đổi khí hậu và những thay đổi của môi trường sống quanh mình.

Trong ba năm gần đây, tại tỉnh Lào Cai, một số trường học được tham gia chương trình do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam hỗ trợ, mang công nghệ đến gần hơn với học sinh vùng cao. Trong lớp học của cô Hoàng Thị Thu Trang (Trường THCS Dân tộc bán trú số 1, xã Thượng Hà), những chiếc máy tính bảng và màn hình tương tác không đơn thuần giúp bài giảng sinh động hơn, mà còn mở ra cơ hội để học sinh tiếp cận các chủ đề về khoa học, môi trường và kỹ năng của thế kỷ XXI. Trên trang thông tin của UNICEF Việt Nam, cô Trang chia sẻ: Khi được học bằng những phương pháp trực quan, học sinh mạnh dạn trao đổi, chủ động khám phá và hào hứng hơn.

Ở thời điểm trước mưa lũ, trong khu vườn nhỏ của toàn bộ 100% trường học tại xã Mù Cang Chải (tỉnh Lào Cai), những luống rau xanh không chỉ phục vụ bữa ăn bán trú mà còn trở thành “lớp học mở” để học sinh tìm hiểu về đất, nước, vòng đời của cây trồng và cách sử dụng tài nguyên tiết kiệm.

Những câu chuyện ấy phản ánh một chuyển động đáng chú ý trong giáo dục hiện nay. Thay vì truyền đạt kiến thức một chiều, nhà trường đang hướng tới hình thành kỹ năng xanh (green skills) cho học sinh.

Ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc, nơi thiên tai, lũ quét, sạt lở đất hay suy giảm tài nguyên rừng diễn ra ngày càng thường xuyên, những kỹ năng ấy càng trở nên thiết thực.

Đặc biệt, những nỗ lực ấy không chỉ đến từ ngành giáo dục. Tại xã Bảo Thắng (tỉnh Lào Cai), Chương trình tăng cường khả năng chống chịu thiên tai do Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, với sự đồng hành của UNICEF Việt Nam, đã thu hút hàng nghìn học sinh tham gia các cuộc thi vẽ tranh "Góc nhìn của trẻ em về thiên tai", "Rung chuông vàng - Cùng em sẵn sàng trước thiên tai" hay vẽ tranh tường về biến đổi khí hậu. Riêng cuộc thi vẽ tranh đã có hơn 11.000 học sinh của 28 trường tiểu học tham gia, trong khi hoạt động "Rung chuông vàng" quy tụ hơn 1.300 học sinh THCS. Điều đáng chú ý là các hoạt động này không dừng ở tuyên truyền mà giúp học sinh thực hành kỹ năng ứng phó thiên tai ngay trong môi trường học đường.

Có thể thấy, từ những lớp học ở Sa Pa, Bảo Yên, Bảo Thắng,… các sáng kiến tuy khác nhau về cách tiếp cận nhưng đều hướng đến một mục tiêu chung: giúp trẻ em trở thành chủ thể của phát triển bền vững chứ không chỉ là người tiếp nhận kiến thức.

Đầu tư cho giáo dục xanh vì thế không chỉ là đầu tư cho một bài học hay một dự án. Đó là đầu tư cho năng lực của một thế hệ sẽ sống, làm việc và phát triển trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét. Và chính từ những lớp học nhỏ nơi miền non cao, những hạt mầm của tương lai bền vững đang từng ngày được gieo xuống.

Theo UNICEF, kỹ năng xanh/ green skill là nhóm năng lực giúp trẻ em hiểu về phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng tài nguyên có trách nhiệm và trở thành những công dân có khả năng dẫn dắt quá trình chuyển đổi xanh trong tương lai.

Có thể bạn quan tâm

V-Standard đem tới nhiều hy vọng cho nông nghiệp Việt Nam. Nguồn: Aus4Innovation

Kết nối và nâng cao giá trị nông sản Việt Nam

Sau bốn tháng thử nghiệm vận hành V-Standard - nền tảng quản lý tiêu chuẩn nông nghiệp cho người Việt Nam, 127 mùa vụ và 147 sản phẩm nông nghiệp, 230 tài khoản đã đăng ký, tăng cường kết nối giữa nông dân, hợp tác xã, đơn vị thu mua và các tổ chức chứng nhận.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Cao Lộc giải quyết thủ tục hành chính phục vụ người dân.

Nhanh chóng thích ứng, vận hành thông suốt

Sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc vận hành, hoạt động tại xã Cao Lộc (Lạng Sơn) ổn định, thông suốt, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, thu hút đầu tư FDI của tỉnh Phú Thọ đạt gần 1,8 tỷ USD, gấp 4,9 lần cùng kỳ năm trước và vượt kế hoạch cả năm.

Vững vàng giữ ngôi vị quán quân về tốc độ tăng trưởng

Vượt qua những lực cản lớn từ sự đứt gãy chuỗi cung ứng và chi phí logistics tăng cao, tỉnh Phú Thọ xác lập vị trí thứ 7 trên bảng tổng sắp cả nước, đồng thời vững vàng giữ ngôi vị quán quân về tốc độ tăng trưởng khu vực Đồng bằng sông Hồng và Trung du và miền núi phía bắc.

Nhà điêu khắc Triệu Tiến Công vẫn luôn ấp ủ mong muốn khôi phục làng nghề gốm sứ. Ảnh: NVCC

Kể câu chuyện về gốm và nghệ thuật

Vừa làm giáo viên “trường làng” - dạy mỹ thuật cho học sinh phổ thông, nhà điêu khắc Triệu Tiến Công (Phú Thọ) vẫn có nhiều đóng góp cho nghệ thuật, kết nối di sản dân tộc với đời sống đương đại.

Các thành viên giới thiệu về dự án Firesense AI. Ảnh: THPTCVP

Giải bài toán thực tiễn bằng công nghệ

Từ một tình huống có thể dẫn đến hỏa hoạn trong đời sống, nhóm học sinh Trường THPT Chuyên Vĩnh Phúc và Trường THCS Vĩnh Yên đã phát triển dự án Firesense AI - Cảnh báo cháy thông minh bằng công nghệ nhận diện mùi. Dự án đã vượt qua hơn 880 ý tưởng trên cả nước để giành Giải nhất quốc gia tại Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” năm 2026.

Một phiên livestream bán nông sản, hỗ trợ bà con phát triển kinh tế, xây dựng quê hương.

Khi những người trẻ tri ân bản làng

Ở nhiều xã vùng cao tỉnh Tuyên Quang, phong trào tham gia mạng xã hội - đặc biệt là các nền tảng xuyên biên giới - của người trẻ đã mang lại nhiều thành công bất ngờ. Tiêu biểu là xã vùng cao Lâm Bình, nhiều gia đình “trai bản” đã thu được hàng chục tỷ đồng, mua xe hơi, xây nhà cửa khang trang và sẵn sàng hỗ trợ bà con mình học “nghề làm giàu” rất mới mẻ này.

Phụ nữ Dao Tiền phải dành rất nhiều thời gian và sự nhẫn nại để hoàn thành một bộ trang phục truyền thống. Ảnh: Anh Quân

Xem hoa văn kể chuyện dưới chân núi Phia Oắc

Dưới chân núi Phia Oắc, bản du lịch cộng đồng Hoài Khao (xã Thành Công, tỉnh Cao Bằng) hiện lên như một không gian văn hóa sống động của người Dao Tiền. Giữa nhịp sống hiện đại, những người phụ nữ nơi đây vẫn bền bỉ giữ nghề thêu, kỹ thuật vẽ sáp ong trên vải để bộ trang phục truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Thời gian tới, cơ quan Thuế tỉnh Lạng Sơn sẽ tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp quản lý hiệu quả các nguồn thu trên địa bàn.

Triển khai hiệu quả các giải pháp quản lý nguồn thu

Hướng tới mục tiêu hoàn thành vượt dự toán thu ngân sách năm 2026, cơ quan Thuế tỉnh Lạng Sơn đã triển khai quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả các giải pháp quản lý nguồn thu. Đặc biệt, đơn vị này đã mở chiến dịch rà soát quy mô lớn nhằm chuẩn hóa toàn diện dữ liệu mã số thuế, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Diện tích vùng trồng cà-phê Arabica ở Sơn La đang có 33.628 ha. Ảnh: Minh Thu

Khẳng định thương hiệu cà-phê Sơn La

Phát triển vùng nguyên liệu chất lượng cao, đẩy mạnh liên kết sản xuất, ứng dụng công nghệ và xây dựng thương hiệu bền vững đang giúp cà-phê Sơn La ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Cán bộ chốt bảo vệ rừng Tát Kẻ, xã Yên Hoa, tỉnh Tuyên Quang đi tuần tra. Ảnh: Doãn Hoàng

“Đánh thức” những tán rừng cổ thụ

Những rừng nghiến cổ thụ ở miền núi phía bắc nước ta là những báu vật thiên nhiên vô giá. Nhiều rừng nghiến đã hơn một nghìn năm tuổi, tập trung ở một số xã của tỉnh Tuyên Quang, như: Lâm Bình, Yên Hoa, Thượng Nông, Na Hang, Hồng Thái, Côn Lôn…, với diện tích rừng bảo tồn lên tới 132.000 ha. Miền rừng này cũng là mái nhà của nhiều loài động thực vật quý hiếm, trong đó có tới 13 loài thú ghi nhận trong “Sách đỏ Việt Nam”.

Khám sức khỏe cho người dân tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tuyên Quang.

Tăng cơ hội chăm sóc sức khỏe

Những quy định mới của Luật Bảo hiểm y tế có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 sẽ góp phần giảm bớt gánh nặng về sức khỏe và chi phí đối với người dân, đặc biệt đồng bào miền núi.

Khám sức khỏe định kỳ cho học sinh trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.

Tiếp sức cho bệnh nhân điều trị dài ngày

Từ ngày 1/7/2026, người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) đủ 5 năm liên tục sẽ được quỹ BHYT chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi hưởng khi vượt ngưỡng cùng chi trả. Chính sách mới này đang trở thành điểm tựa rất thiết thực cho nhiều bệnh nhân phải điều trị dài ngày.

Các bác sĩ đang thăm khám bệnh cho người dân tại Bệnh viện Nam Lương Sơn.

Nâng cấp “lá chắn” đầu tiên

Hướng tới nâng cao năng lực y tế cơ sở, tỉnh Phú Thọ đang dành nguồn lực lớn nhằm đầu tư nâng cấp hệ thống y tế, đặc biệt là ở tuyến cơ sở, với mục tiêu củng cố cho “lá chắn” đầu tiên trong hệ thống bảo vệ sức khỏe toàn dân.

Nhóm học sinh chia sẻ với người bán hàng tại căng-tin nhà trường về ý tưởng giảm rác thải nhựa. Ảnh chụp từ video: An Trung

Những lựa chọn thông minh hơn

Từ chối dùng đồ nhựa sử dụng một lần, dùng bát sứ và đũa tre khi ăn nhẹ tại căng- tin nhà trường, góp lại quần áo đã qua sử dụng để cùng tạo ra những món đồ thủ công xinh xắn, có giá trị kinh tế, đây là “những sáng kiến nhỏ mà có thể tác động lớn nếu được nhân rộng trong các nhà trường và cộng đồng”, đến từ các em học sinh của Trường trung học cơ sở Cầu Giấy, Hà Nội.

Dự án Nhà máy điện tử BYD Việt Nam của Tập đoàn BYD (Trung Quốc) đặt tại Khu công nghiệp Phú Hà, tỉnh Phú Thọ.

Sự xuất hiện của những “cực hút mới”

Trong những tháng đầu năm 2026, dòng vốn đầu tư nước ngoài, nhất là dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mới, không chỉ tập trung vào các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng hay Thành phố Hồ Chí Minh, mà đang có xu hướng lan tỏa về các vùng xa hơn, sâu hơn. Sự chuyển dịch này đã và đang góp phần hình thành các “cực hút mới”, trong đó có khu vực trung du và miền núi phía bắc.

Việc tỉnh Phú Thọ triển khai cơ chế “luồng xanh” đã góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh cho doanh nghiệp, đặc biệt là với các doanh nghiệp FDI.

Cải thiện môi trường đầu tư

Quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, thương mại, logistics của vùng trung du và miền núi phía bắc, cũng như của cả nước vào năm 2030, tỉnh Phú Thọ đã triển khai nhiều giải pháp mạnh nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đẩy mạnh thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mới.

Các học sinh tại tỉnh Lào Cai thể hiện kiến thức về phòng chống thiên tai tại cuộc thi Rung chuông Vàng do UNICEF tổ chức. Nguồn: UNICEF

Giáo dục Xanh ở vùng cao

Biến đổi khí hậu không còn là khái niệm xa vời. Trong bối cảnh đó, giáo dục môi trường, giáo dục xanh đang được nhiều địa phương xem là một giải pháp căn cơ để chuẩn bị cho thế hệ trẻ khả năng thích ứng với tương lai thời tiết, khí hậu ngày càng cực đoan.

Toàn cảnh nhà máy của Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam tại Khu công nghiệp Yên Bình, tỉnh Thái Nguyên.

Củng cố niềm tin, giữ vững vị thế dẫn đầu

Trong làn sóng dịch chuyển đầu tư toàn cầu, lợi thế cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào năng lực điều hành của chính quyền địa phương. Tại tỉnh Thái Nguyên, vai trò này được thể hiện rõ qua việc chính quyền chủ động kiến tạo môi trường đầu tư, điều phối chính sách đồng bộ và trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp.

Các thành viên Dự án khảo sát thực địa để xây dựng cơ sở dữ liệu (Nguồn ảnh: Aus4Innovation)

Khi AI làm bạn với nhà nông

Giảm 60% lượng phát thải khí methan (mê-tan) và CO₂, tiết kiệm 50% lượng nước tưới, tăng năng suất cây trồng thêm 16%, đây là những con số thống kê đầy ý nghĩa từ kết quả Dự án Canh tác carbon chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và nền tảng song sinh kỹ thuật số (Digital Twins) để phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh Thanh Hóa.

Hướng dẫn kỹ thuật canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu cho nông dân xã Phan Thanh.

Khai thác tiềm năng, yếu tố bản địa

Thời gian qua, xã Phan Thanh (Cao Bằng) tập trung nguồn lực, khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của địa phương trong lĩnh vực nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.