Những bước tiến rõ nét
Đồng Nai là tỉnh có tốc độ đô thị hóa cao, với nhiều khu công nghiệp lớn. Năm 2025, hệ thống xử lý nước thải tập trung đô thị trên địa bàn tỉnh đang trong quá trình đầu tư và mở rộng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị và bảo vệ môi trường. Hiện nay, một số nhà máy xử lý nước thải đô thị đã được đưa vào vận hành, tiêu biểu như Nhà máy xử lý nước thải tại phường Đồng Xoài công suất khoảng 10.000 m³/ngày đêm, nhà máy xử lý nước thải Long Bình công suất khoảng 3.000 m³/ngày đêm, nhà máy xử lý nước thải tại phường Phước Long...
Bên cạnh đó, nhiều dự án xử lý nước thải đô thị quy mô lớn đang được triển khai và đang thực hiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư tại các đô thị trọng điểm như Biên Hòa, Long Khánh, Nhơn Trạch, Trảng Bom và Long Thành. Các dự án này khi hoàn thành sẽ góp phần nâng cao đáng kể tỷ lệ thu gom và xử lý nước thải đô thị, từng bước đáp ứng các mục tiêu của Chiến lược phát triển thoát nước đô thị quốc gia.
Đặc biệt, các khu công nghiệp đều được đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, với trên 40 nhà máy xử lý nước thải công nghiệp đang vận hành. Tổng công suất xử lý nước thải tại các khu công nghiệp đạt hàng trăm nghìn m³/ngày đêm, góp phần kiểm soát ô nhiễm môi trường và bảo đảm phát triển công nghiệp xanh, hiện đại, bền vững.
Các khu vực đô thị mới hình thành đều được tỉnh quan tâm, ràng buộc đầu tư đầy đủ, đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật thoát nước và xử lý nước thải, đảm bảo quy chuẩn hiện hành; đối với các đô thị hiện hữu đã hình thành từ lâu đang từng bước được đầu tư bổ sung hệ thống thoát nước và xử lý nước thải.
Hệ thống xử lý chất thải rắn trên địa bàn tỉnh gồm 9 khu xử lý tập trung, trong đó có các khu quy mô lớn như Quang Trung (130 ha), Bàu Cạn (104 ha)và Vĩnh Tân (81 ha); cơ sở xử lý chất thải rắn tại Đồng Xoài với công suất khoảng 100 tấn/ngày. Hệ thống xử lý chất thải đang từng bước chuyển đổi theo hướng tăng cường tái chế, giảm chôn lấp, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế tuần hoàn và đô thị xanh. Giải pháp bảo vệ môi trường
Thời gian gần đây, tỉnh tập trung hoàn thiện và thực thi nghiêm cơ chế, chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường; lồng ghép yêu cầu môi trường vào quy hoạch và triển khai dự án, đặc biệt đối với khu/cụm công nghiệp, khu đô thị và hạ tầng lớn; đồng thời kiện toàn năng lực cơ quan quản lý, tăng cường thanh tra theo nhóm rủi ro, quản lý dựa trên dữ liệu và số hóa để phát hiện-xử lý vi phạm kịp thời, minh bạch. Trọng tâm là kiểm soát chặt nguồn phát thải theo chuỗi từ phát sinh-thu gom-xử lý-giám sát; yêu cầu hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn trước khi tiếp nhận dự án thứ cấp, siết kiểm soát khí thải và chất thải rắn theo giấy phép môi trường và kiểm tra đột xuất các cơ sở rủi ro cao.
Cùng với đó, củng cố mạng lưới quan trắc không khí, nước mặt và nước thải (kết hợp trạm nền và điểm đo tại khu vực phát thải lớn), kết nối dữ liệu phục vụ giám sát và cảnh báo. Tỉnh triển khai đồng bộ giải pháp giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy kinh tế xanh-tuần hoàn-carbon thấ xanh-tuần hoàn-carbon thấp (tiết kiệm năng lượng, nhiên liệu sạch, điện mặt trời mái nhà, logistics xanh, tăng tái chế), áp dụng cơ chế đo lường-báo cáo-thẩm tra để theo dõi kết quả và huy động tài chính xanh.
Đồng thời, khuyến khích công nghệ sạch và sản xuất sạch hơn, chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng sinh thái, tăng tái sử dụng nước và cộng sinh công nghiệp; huy động nguồn lực từ ngân sách, phí dịch vụ môi trường, đặt hàng/thuê dịch vụ và xã hội hóa, kết hợp tín dụng xanh và đầu tư tư nhân cho các giải pháp cải thiện môi trường.
Điểm mới năm 2025 này là Đồng Nai đang chú trọng đầu tư phát triển hệ thống công viên, cây xanh theo hướng hiện đại, bền vững, gắn liền với quy hoạch tổng thể và nâng cao chất lượng sống cho người dân; hầu hết các đô thị của Đồng Nai đều có công viên.
Trong thời gian gần đây, tỉnh Đồng Nai đã có nhiều kế hoạch, chương trình, chỉ thị, quy định để phát triển và nâng cao chất lượng hệ thống công viên, cây xanh, nhằm mang lại không khí trong lành cho người dân. Tỉnh Đồng Nai đang tiếp tục rà soát, tính toán các công viên kết hợp bãi đỗ xe phù hợp với nhu cầu của từng địa phương để có kế hoạch, lộ trình đầu tư cụ thể từng giai đoạn.
Không đánh đổi môi trường
Dự báo áp lực từ quy mô dân số và đô thị hóa, sự gia tăng dân số cơ học và phát triển “nóng” các khu vực đô thị sân bay, trung tâm logistics trong thời gian tới tạo áp lực cực lớn lên khả năng tiếp nhận và xử lý của hệ thống thoát nước, xử lý thải và thu gom chất thải rắn sinh hoạt hiện hữu, làm gia tăng áp lực và nguy cơ ô nhiễm môi trường. Sự mâu thuẫn giữa mục tiêu phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics với yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt tài nguyên nước và đa dạng sinh học tại các khu vực nhạy cảm, khu vực cần bảo vệ nghiêm ngặt về môi trường, cũng là vấn đề đặt ra mà Đảng bộ, chính quyền tỉnh Đồng Nai phải tính toán thấu đáo.
Các giải pháp được tỉnh Đồng Nai tập trung ở thời kỳ tiếp theo là đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong việc lập bảng theo dõi chi tiết các chỉ tiêu môi trường và chuẩn hóa số liệu thống kê, kiểm soát phát thải. Sớm hoàn thiện quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, nhất là các hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt đô thị tập trung và nhà máy xử lý rác thải hiện đại cho các đô thị mới.
Tổ chức rà soát toàn bộ hồ sơ bản đồ, hiện trạng công tác bảo vệ môi trường tại các xã đang đô thị hóa nhanh chóng, để có phương án đầu tư công trình bảo vệ môi trường tương xứng. Khuyến khích hình thành các mô hình đô thị xanh, tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng chất thải, tăng cường diện tích cây xanh đô thị; phát triển giao thông công cộng, giảm phát thải khí nhà kính.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai Nguyễn Kim Long cho biết, tỉnh đang tích cực chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình kinh tế truyền thống sang kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn, giúp giảm thiểu phát thải từ gốc; đồng thời tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; ứng dụng công nghệ số trong quản lý môi trường. Thúc đẩy đầu tư đồng bộ hạ tầng bảo vệ môi trường. Tập trung nguồn lực xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật môi trường theo hướng hiện đại, thông minh và bền vững, thay thế cho các hạ tầng phân tán, lạc hậu.
Đẩy nhanh đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt đô thị, chất thải rắn, thoát nước đô thị, góp phần cải thiện chất lượng môi trường. Phát triển đô thị sinh thái theo hướng mô hình đô thị giàu bản sắc, gắn kết giữa đô thị-công nghiệp-dịch vụ-sinh thái sẽ hình thành những "lá phổi xanh" quy mô lớn, giúp bảo vệ đa dạng sinh học và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Giảm thiểu ô nhiễm nông nghiệp bằng cách định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ, công nghệ cao giúp cắt giảm đáng kể lượng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật xả thải ra môi trường đất và nguồn nước sông Đồng Nai.
