Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ hiện đại, xây dựng chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản và tiêu thụ; đồng thời, chú trọng truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu, góp phần đưa nông sản địa phương vươn xa.
Các xã phía tây bắc của tỉnh sở hữu tiềm năng phát triển vùng nguyên liệu hồ tiêu và hạt điều nhờ diện tích đất đỏ bazan rộng, khí hậu phù hợp và kinh nghiệm canh tác lâu năm của người dân. Đây là địa phương dẫn đầu cả nước về diện tích và sản lượng điều; đồng thời có nhiều vùng trồng tiêu tập trung chất lượng cao, như Bù Đăng, Bom Bo, Đắk Ơ, Phú Nghĩa... Việc hình thành các vùng nguyên liệu ổn định, đạt chuẩn đã tạo nền tảng cho chế biến sâu và xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị nông sản và thu nhập cho nông dân địa phương.
Nếu như hạt điều ở Đồng Nai đã xây dựng được chỉ dẫn địa lý và xuất khẩu sang các thị trường khó tính, thì hạt tiêu đang loay hoay với bài toán thương hiệu. Nguyên nhân chính được xác định, do sản xuất hồ tiêu nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi giá trị, trong khi đó nhiều hộ dân chưa tuân thủ đồng bộ quy trình canh tác sạch, dẫn đến chất lượng không ổn định. Mặt khác, ở khâu chế biến sâu, đóng gói và quảng bá còn yếu, chưa tạo được dấu ấn riêng trên thị trường khó cạnh tranh với các vùng đã có thương hiệu mạnh.
Để giải bài toán này, nhiều năm qua, Công ty TNHH Nedspice Processing Việt Nam đã liên kết với các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh triển khai chương trình phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu bền vững. Hơn 10 năm triển khai, đơn vị đã tập hợp hơn 50 câu lạc bộ, hợp tác xã với hơn 2.500 hộ dân trồng hồ tiêu tham gia chuỗi liên kết. Trong đó, hơn một nghìn hộ dân đã đạt các chứng nhận quốc tế quan trọng và chứng nhận hữu cơ trong trồng và chăm sóc hồ tiêu. Trong giai đoạn 2025-2030, doanh nghiệp tiếp tục ký kết hợp tác với Sở Nông nghiệp và Môi trường duy trì và phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu bền vững.
Chủ tịch Hội Nông dân xã Lộc Ninh Trịnh Thị Tiếp cho biết: “Nông dân tham gia chuỗi liên kết được doanh nghiệp hỗ trợ giống cây xanh làm trụ hồ tiêu; hỗ trợ máy năng lượng mặt trời phục vụ tưới tiêu, sinh hoạt; bố trí cán bộ trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây; hỗ trợ một phần vật tư cho mô hình điểm trồng hồ tiêu hữu cơ; hỗ trợ hội viên nữ nông dân sinh kế sản xuất, dụng cụ lao động… Doanh nghiệp thu mua tiêu đạt chất lượng của nông dân trong chuỗi liên kết với giá cao hơn từ 7-15% so với mặt bằng chung ngoài thị trường; hồ tiêu có chứng nhận hữu cơ, giá sẽ cao hơn từ 17-25% so với hồ tiêu chưa có chứng nhận.
Mặc dù mới thành lập và đi vào hoạt động hơn bốn năm từ nền tảng là câu lạc bộ sản xuất hồ tiêu sạch, Hợp tác xã nông nghiệp hữu cơ Bình Phước (cũ), xã Đắk Ơ bước đầu đem lại những kết quả tích cực cho thành viên. Đến nay hợp tác xã đã có hơn 100 thành viên duy trì sản xuất hồ tiêu theo tiêu chuẩn hữu cơ, bền vững. Nhờ đó, đơn vị đã trở thành đối tác của Công ty TNHH Nedspice Processing Việt Nam. Sản phẩm làm ra tới đâu được công ty đến tận vườn thu mua hết tới đó, với giá cao hơn thị trường từ 5% đến 20%.
Ông Mai Hiển Huy, Giám đốc Hợp tác xã cho hay: “Chúng tôi đánh giá chung chứng nhận hữu cơ cho hợp tác xã chứ không phải từng thành viên. Khi phân tích trên 900 hoạt chất cấm, nếu phát hiện một thành viên vi phạm thì cả hợp tác xã phải gánh chịu chung thiệt hại. Vì vậy, các thành viên trong hợp tác xã luôn có ý thức cao về việc chấp hành quy trình sản xuất hữu cơ”.
Gia đình ông Nguyễn Văn Luận, xã Đắk Ơ là một trong những thành viên nòng cốt của Hợp tác xã. Ông Luận cho biết: “Trước đây gia đình canh tác hồ tiêu theo phương thức truyền thống, chủ yếu sử dụng phân hóa học để bón cho cây. Qua nhiều năm, tôi nhận thấy đất bị chai cứng, sâu bệnh ngày càng nhiều và khó trị. Chưa kể việc sử dụng nhiều phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật còn ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân và gia đình. Do đó, tôi quyết định chuyển sang canh tác thuận theo tự nhiên và chuyển đổi toàn bộ quy trình chăm sóc vườn hồ tiêu sang sản xuất an toàn, chuẩn hữu cơ. Nhờ đó, vườn hồ tiêu gần 3 ha đã đạt chứng nhận hữu cơ như hiện nay”.
Để thương hiệu hồ tiêu Đồng Nai phát triển mạnh hơn, Công ty TNHH Nedspice Processing Việt Nam đang kiến nghị tỉnh hỗ trợ giới thiệu quỹ đất phù hợp cũng như quan tâm đầu tư trung tâm nghiên cứu giống cây trồng; trong đó, quan tâm phát triển giống hồ tiêu; hỗ trợ doanh nghiệp làm mô hình trình diễn trồng tiêu sạch, bền vững; tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách cho nhà đầu tư.
Trước đề xuất này, lãnh đạo Đồng Nai khẳng định tinh thần đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển ngành hồ tiêu theo hướng bền vững, hiệu quả. Tỉnh sẽ tích cực phối hợp giới thiệu quỹ đất phù hợp, thúc đẩy xây dựng trung tâm nghiên cứu giống cây trồng, trong đó chú trọng giống hồ tiêu chất lượng cao. Đồng Nai sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các mô hình trồng tiêu sạch, bền vững, tạo nền tảng nâng cao giá trị sản phẩm. Các sở, ngành liên quan được giao làm đầu mối kết nối, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm môi trường đầu tư thuận lợi, góp phần đưa cây hồ tiêu phát triển ổn định, lâu dài.
Việc nhà nước, nhà nông và doanh nghiệp cùng chung chí hướng phát triển hồ tiêu theo hướng bền vững, gắn với chế biến sâu và xây dựng thương hiệu là cơ hội để Đồng Nai nâng cao giá trị nông sản. Và khi “ba nhà” cùng chung tay, bài toán về chất lượng, đầu ra và thương hiệu sẽ từng bước được tháo gỡ, ngành hồ tiêu Đồng Nai hoàn toàn có cơ sở để khẳng định vị thế trên thị trường, góp phần thúc đẩy kinh tế nông nghiệp phát triển ổn định, bền vững.
