Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 6/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm vàvi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.
Các đại biểu bày tỏ tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14; đồng thời đánh giá Nghị quyết 96 là một nghị quyết tiến bộ, lần đầu đưa hệ chỉ tiêu định lượng vào lĩnh vực tư pháp, tạo ra một hệ thống chỉ tiêu để Quốc hội giám sát và để các cơ quan tư pháp tự đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.
Đề xuất nâng chỉ tiêu giải quyết các vụ án xâm hại trẻ em
Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là chỉ tiêu xét xử các vụ án xâm hại trẻ em.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Đoàn Thanh Hóa) đánh giá cao việc dự thảo Nghị quyết bổ sung chỉ tiêu giải quyết các vụ án xâm hại trẻ em đạt hơn 90%.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, chỉ tiêu này mới đo được tốc độ, chưa đo được điều quan trọng hơn: Đứa trẻ được bảo vệ như thế nào ngay trong quá trình tố tụng. Thực tế cho thấy, quá trình lấy lời khai có thể diễn ra nhiều lần, ở nhiều cơ quan, gây nguy cơ cho các em tổn thương thứ hai.
Từ đó, đại biểu đề nghị thể chế hóa các nguyên tắc của Luật Tư pháp người chưa thành niên thành yêu cầu Quốc hội giám sát: hạn chế tối đa số lần lấy lời khai, ưu tiên ghi âm, ghi hình để sử dụng lại; bố trí phòng điều tra thân thiện, có người am hiểu tâm lý tham gia; bảo mật tuyệt đối thông tin, hình ảnh của trẻ em.
Đại biểu lưu ý, một vụ án xử nhanh mà để lại sang chấn suốt đời cho một đứa trẻ thì chưa thể coi là đã hoàn thành chỉ tiêu.
Trong khi đó, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn Tây Ninh) bày tỏ băn khoăn về tỷ lệ giải quyết, xét xử các vụ án hình sự xâm hại trẻ em được đặt ra là hơn 90%.
Theo đại biểu, căn cứ vào chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật hiện nay là ưu tiên tuyệt đối, bảo đảm an toàn tối đa cho trẻ em, như vậy chỉ tiêu này cần phải là con số tuyệt đối chứ không nên dừng lại ở mức "hơn 90%". Đại biểu đề xuất nghiên cứu nâng chỉ tiêu này lên 100%, trừ những trường hợp bất khả kháng theo quy định của pháp luật không thể giải quyết ngay, nhằm thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất trong việc bảo vệ quyền lợi trẻ em.
Cần xây dựng hệ thống chỉ tiêu giám sát bám sát thực tiễn
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung bày tỏ sự đồng tình với định hướng chuyển từ định lượng sang định tính đối với những nội dung khó xác định bằng con số cụ thể. Đại biểu nhấn mạnh, việc xác định các chỉ tiêu này có ý nghĩa quan trọng, không chỉ để đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ hằng năm của các cơ quan tư pháp mà còn là thông số phục vụ công tác phòng ngừa tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự và an toàn xã hội.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị cần rà soát và thống nhất các thuật ngữ trong dự thảo Nghị quyết. Theo đại biểu, hiện nay, các cụm từ như "giảm mạnh", "giảm tối đa", "hạn chế đến mức thấp nhất" đang được sử dụng ở các mức độ khác nhau cho từng nhiệm vụ. Đối với những nội dung không thể giao chỉ tiêu bằng tỷ lệ %, cần có sự thống nhất trong cách dùng các cụm từ này để bảo đảm tính chuẩn xác khi triển khai thực hiện.
Theo đại biểu Trần Quang Tâm (Đoàn Đắk Lắk), đối tượng phạm tội hiện nay rất đa dạng, phương thức thủ đoạn tinh vi, nguy hiểm trên cả không gian vũ trụ, môi trường biển, không gian số và xuyên biên giới, do đó đòi hỏi cơ chế phối hợp liên ngành và hệ thống chỉ tiêu giám sát phải thực sự sát thực tế.
Ở khía cạnh khác, đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn Cao Bằng) đề nghị Ban soạn thảo cần bổ sung hệ thống chỉ tiêu đo lường mức độ ứng dụng công nghệ thông tin.
Theo đó, dự thảo Nghị quyết cần đưa vào các chỉ tiêu cụ thể về xây dựng hồ sơ kiểm sát điện tử ứng dụng AI hỗ trợ nghiên cứu, tổng hợp hồ sơ án; phân tích dữ liệu phục vụ quyền công tố; xây dựng tòa án điện tử, hồ sơ vụ án điện tử, xét xử trực tuyến, áp dụng AI hỗ trợ thẩm phán tra cứu án lệ và thống nhất áp dụng pháp luật.
Với công tác thi hành án, cần tăng cường ứng dụng công nghệ giám sát, quản lý sức khỏe điện tử đối với người bị tạm giữ, tạm giam; áp dụng đấu giá tài sản trực tuyến, xử lý tài sản số trong thi hành án dân sự; lượng hóa kết quả tái hòa nhập cộng đồng thông qua tỷ lệ người chấp hành xong án phạt tù có việc làm, được đào tạo nghề.
