Sáng 27/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Ngăn chặn tội phạm mạng từ khâu chuẩn bị
Thảo luận tại hội trường, các ý kiến đại biểu tán thành với việc cần thiết sửa đổi toàn diện Bộ luật Hình sự nhằm kịp thời thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm, đặc biệt là các quan điểm chỉ đạo về đề cao tính hướng thiện, nhân đạo trong xử lý người phạm tội vừa bảo đảm tính răn đe, nghiêm khắc. Đồng thời khắc phục những vướng mắc, bất cập của Bộ luật Hình sự hiện hành, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới; bám sát thực tiễn, chủ động dự báo xu hướng tội phạm; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với điều ước quốc tế.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (Đoàn Thanh Hóa) bày tỏ sự tán thành và đánh giá cao Cơ quan chủ trì soạn thảo đã chuẩn bị dự thảo Bộ luật Hình sự rất công phu, kỹ lưỡng với tư duy lập pháp hiện đại, bảo đảm được sự cân bằng giữa nghiêm trị những hành vi tội phạm nguy hiểm mới và việc mở rộng chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước.
Tán thành với việc dự thảo Luật đã cấu trúc lại các tội phạm trên không gian mạng theo chuỗi hành vi, từ chuẩn bị, tổ chức đến thực hiện, đại biểu cho rằng đây là cách tiếp cận mới, phù hợp với thực tiễn phát triển các công nghệ hiện đại, cũng như phù hợp với thực tiễn đấu tranh đối với nhiều vụ tống tiền quy mô lớn đã diễn ra trên mạng gần đây.
Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra, tội lừa đảo, chiếm đoạt tài sản qua mạng tại Điều 157 chưa thuộc danh mục được xử lý từ giai đoạn chuẩn bị tại Điều 14; trong khi để lừa đảo, đối tượng phải chuẩn bị từ trước như: mua gom tài khoản ngân hàng, mua sim không chính chủ, dựng trang web giả mạo...
Do vậy, đại biểu đề nghị cần rà soát kỹ đối với nội dung này để có thể ngăn chặn hành vi phạm tội ngay từ khâu chuẩn bị, qua đó hạn chế thiệt hại trước khi tiền của người dân thực sự bị chuyển đi.
Trong khi đó, đại biểu Dương Đức Hải (Đoàn thành phố Hà Nội) bày tỏ tán thành với chính sách khoan hồng đối với người tự nguyện nhận tội, chủ động khai báo và chấp nhận hình phạt được nêu tại Điều 3 và Điều 57 của dự thảo Bộ luật Hình sự. Theo đại biểu, đây là đổi mới quan trọng do Chính phủ trình Quốc hội, được Bộ Công an chủ trì nghiên cứu, xây dựng từ yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Đại biểu Dương Đức Hải nhấn mạnh, khoan hồng phải gắn với công bằng và bảo vệ người bị hại. Khi xem xét khoan hồng phải đánh giá toàn diện tính chất hành vi, mức độ lỗi, sự hợp tác của người phạm tội và các điều kiện luật định. Đồng thời, quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại phải được bảo đảm.
Từ thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm, đại biểu bày tỏ ủng hộ chính sách này, đồng thời đề nghị hoàn thiện đồng bộ quy định hiện hành để áp dụng chặt chẽ, minh bạch và thống nhất.
Một số ý kiến đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy bởi tội phạm ma túy trong giai đoạn hiện nay diễn biến hết sức phức tạp. Theo ý kiến này, chỉ khi quy định hình phạt cao nhất là tử hình mới đủ sức răn đe và phòng ngừa chung với loại tội phạm ma túy trong giai đoạn hiện nay. Đồng thời, bảo đảm được mục tiêu trong tương lai là “xây dựng xã hội không có ma túy”. Trên cơ sở đó, đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc, xem xét có thể nâng định lượng để quy định hình phạt cao nhất là tử hình trong tội danh.
Bổ sung các tội danh mới đáp ứng yêu cầu thực tiễn
Cuối phiên thảo luận, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu.
Về thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, các đại biểu Quốc hội cơ bản nhất trí với chủ trương thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt này trong dự thảo Bộ luật. Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị cân nhắc, đánh giá tác động của việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với một số tội danh.
Theo Bộ trưởng Công an, việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế, đồng thời phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự.
Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm, nhưng thực tiễn đấu tranh với loại tội phạm này cho thấy, nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ về pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí bị lừa gạt, ép buộc. Những đối tượng này vẫn có thể được cải hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do vậy, áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình đối với họ chưa thật sự cần thiết nên cơ quan soạn thảo đã đề xuất bỏ hình phạt tử hình.
“Yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý một đối tượng mà phải truy xét đến tận cấp dưới, xử lý đường dây và từng đối tượng liên quan. Vì vậy, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy”, Bộ trưởng Lương Tam Quang nói.
Trước ý kiến đề nghị thận trọng khi bổ sung các tội danh đối với hành vi phạm tội mới, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho hay, từ thực tiễn công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, cơ quan chủ trì soạn thảo nhận thấy hiện nay đã xuất hiện nhiều hành vi mới nguy hiểm cho xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin và kinh tế. Việc bổ sung các tội danh mới nhằm khắc phục bất cập nêu trên, tạo cơ sở pháp lý bảo vệ người dân, doanh nghiệp và lợi ích của Nhà nước, góp phần thể chế hóa quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa phát triển và tăng cường hội nhập quốc tế; đáp ứng yêu cầu xây dựng, bảo vệ đất nước, phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm trong tình hình mới.
Bên cạnh đó, dự thảo Bộ luật Hình sự cũng kết hợp giữa nghiêm trị với khoan hồng, nhân đạo thông qua việc hoàn thiện các chế định về loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, xóa án tích; bỏ một số tội danh, nâng định mức, định lượng, tiền và điều chỉnh các căn cứ xử lý hình sự đối với nhiều tội danh. Qua đó, loại trừ những hành vi không đến mức phải xử lý hình sự, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội của đất nước...
Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, các cơ quan, bộ, ngành liên quan nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, báo cáo Chính phủ để hoàn thiện dự thảo Bộ luật Hình sự, trình Quốc hội xem xét, thông qua.
Cũng trong sáng nay, Quốc hội thảo luận tại hội trường cho ý kiến về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
