Sáng sớm 17/6, có mặt trực tiếp chỉ đạo thực hiện khai quật lấy mẫu để định danh hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ Him Lam (trên địa bàn Tổ 17 Him Lam, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên), Đại tá Vương Đình Hòa, Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh căn dặn cán bộ, chiến sĩ phải nỗ lực, cẩn thận thực hiện từng công đoạn, sao cho việc tìm tên các liệt sĩ sớm hoàn thành…
Thượng tá Lê Đình Hải, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên, cho biết: 80 cán bộ, chiến sĩ thuộc các đơn vị Bộ Chỉ huy, Trung đoàn 741 được giao nhiệm vụ thực hiện chiến dịch.
Tại nghĩa trang liệt sĩ Him Lam, lực lượng chia thành 4 tổ (mỗi tổ gồm 20 cán bộ, chiến sĩ) thực hiện đồng thời các công đoạn với yêu cầu công đoạn nào cũng phải chính xác, an toàn và khẩn trương nhất.
Qua tìm hiểu tư liệu về thời gian hình thành, tu sửa, chỉnh trang nghĩa trang liệt sĩ Him Lam, Thượng tá Lê Đình Hải nhận thấy nhiều khó khăn đặc thù trong địa chất, địa vật từng phần mộ.
Được quy tập cùng thời gian với nghĩa trang liệt sĩ A1, nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập (từ năm 1958-1959), nghĩa trang liệt sĩ Him Lam có 896 phần mộ liệt sĩ hy sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ và hiện toàn bộ đều chưa xác định được danh tính liệt sĩ.
Đến năm 2023 và 2024, tỉnh Điện Biên đầu tư kinh phí tu bổ 100% phần mộ trong nghĩa trang liệt sĩ Him Lam bằng cách ốp đá phiến vuông phẳng, đồng bộ. Biến đổi địa chất sau gần 70 năm quy tập cộng thêm một lần tu sửa, chỉnh trang khiến công đoạn đào, tìm mẫu rất khó khăn.
Bởi thế, dù có kinh nghiệm khai quật, tìm mẫu tại hai nghĩa trang liệt sĩ ở Tuần Giáo, Tủa Chùa, song tổ công tác chưa tự tin đưa ra phương án khả thi nhất cho việc khai quật tìm mẫu tại nghĩa trang Him Lam.
Sau khi nghe tổ công tác báo cáo đầy đủ các dữ liệu, Đại tá Vương Đình Hòa đồng ý cho thực hiện đồng thời theo 2 phương án tìm mẫu.
“Đua cùng thời gian trong tìm mẫu nên chúng tôi phải tính toán lựa chọn phương án khai quật lấy mẫu thuận lợi nhất, bảo đảm nhanh, an toàn nhưng sau đó phải hoàn nguyên từng phần mộ trọn vẹn. Còn nếu thực hiện lần lượt từng phương pháp (cắt ngang phần đá ốp hoặc đào ngầm tìm mẫu) sau đó chọn phương án tối ưu thực hiện toàn nghĩa trang sẽ mất rất nhiều thời gian”, Thượng tá Lê Đình Hải cho biết.
Là một trong số 24 chiến sĩ thuộc Tiểu đội 1, Trung đoàn 741 được giao nhiệm vụ thực hiện khai quật tìm mẫu định danh hài cốt liệt sĩ, chiến sĩ Vừ A Dì cho biết: “11 ngày qua, em cùng các anh em và các chú liên tục cả ngày và đêm tìm mẫu tại nghĩa trang liệt sĩ Tuần Giáo, Tủa Chùa. Những lúc thấm mệt, nghĩ về những cuộc chiến đấu cam go, khốc liệt và sự hy sinh của các liệt sĩ, em lại cố gắng”.
Cùng đơn vị, cùng tham gia công việc với Vừ A Dì, chiến sĩ năm nhất Mai Hữu Lợi chia sẻ: “Nhà em ở Tà Lèng. Ngày còn bé được thầy, cô giáo cho đi viếng các nghĩa trang liệt sĩ A1, Him Lam, Độc Lập, em chưa hiểu vì sao trên bia mộ các liệt sĩ chỉ có mỗi ngôi sao vàng 5 cánh… mãi tới khi nhập ngũ em mới hiểu. Lần này, vinh dự được chỉ huy tin tưởng, giao nhiệm vụ được tham gia tìm tên các Anh hùng liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm, em rất xúc động. Em đã tự hứa, sẽ tận tâm thực hiện nhiệm vụ với ước mong được góp phần công sức nhỏ bé trong hành trình tri ân”.
Lặng lẽ quan sát cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ, nhìn từng phần mộ, Đại tá Vương Đình Hòa không nén được nỗi xúc động: “Ra chiến trường lúc tuổi vừa mười tám, đôi mươi vậy mà ở đây, chính nơi này, các anh nằm lại đã mấy chục năm là những người không tên, không tuổi và không quê quán. Trong khi ở quê xa, bao người mẹ, người cha, bao người vợ, con thơ mỏi mắt chờ mong dù chỉ một dòng tin cũng là tia hy vọng mỏi mòn… Hiểu những điều ấy, hiểu sự hy sinh to lớn của các anh cho hòa bình, tự do của đất nước, dân tộc, người lính hôm nay trên mảnh đất Điện Biên nguyện đem tâm sức thực hiện tốt nhất nhiệm vụ Đảng, Nhà nước, nhân dân giao trong Chiến dịch tri ân”.
Sáng sớm ở nghĩa trang liệt sĩ Him Lam, chị Lò Thị Lịch - người quản trang, lặng lẽ thắp hương trên từng phần mộ như bao ngày suốt 20 năm qua.
Chị chia sẻ: “Thương các cụ nằm đây và thương người thân, gia đình của các cụ vô cùng! Có nhiều cụ bà từ xa năm nào cũng tìm về thắp nén nhang cho người thân và đồng đội. Đợi tin các anh lâu quá, nhiều cụ cũng đã đi xa rồi! Hôm nay, tận mắt chứng kiến cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên cùng các lực lượng thực hiện tìm kiếm mẫu, tìm tên cho liệt sĩ ở nơi đây thì tâm tôi như trút được niềm trăn trở, ước mong. Tôi đã nguyện thực hiện tốt mọi việc, nguyện dốc sức cùng các đồng chí sớm hoàn thành việc lấy mẫu tìm tên liệt sĩ ở nơi này”.
Theo Thượng tá Lê Đình Hải, mặc dù đã có kinh nghiệm khai quật, tìm mẫu ở hai nghĩa trang liệt sĩ là Tuần Giáo và Tủa Chùa, hiện đang thực hiện nhiệm vụ ở nghĩa trang liệt sĩ Him Lam, rồi tới nữa là nghĩa trang liệt sĩ A1, Độc Lập, Tông Khao, song mỗi nghĩa trang không giống nhau cho nên rất khó có phương pháp chung.
Tuy vậy, bằng quyết tâm của người chiến sĩ trong hành trình tri ân, tổ công tác quyết tâm nỗ lực cao nhất, làm việc từng giờ, từng phút chẳng kể nắng mưa để hoàn thành sớm nhất việc tìm mẫu.
Thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên là cơ quan được giao chủ trì, phối hợp Sở Nội vụ, cấp ủy chính quyền các xã, phường và các lực lượng liên quan lấy mẫu tại 4.593 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn toàn tỉnh.
Bắt đầu từ ngày 6/6, lực lượng đã lấy mẫu tại nghĩa trang liệt sĩ Tuần Giáo, sau đó chuyển đến lấy mẫu tại nghĩa trang liệt sĩ Tủa Chùa. Việc lấy mẫu tại nghĩa trang liệt sĩ Him Lam được bắt đầu từ sáng 17/6.
