Sau tám năm triển khai Đề án phát triển sản phẩm công nghiệp chủ lực đến năm 2020, định hướng đến năm 2025 (Đề án), Hà Nội đã công nhận 300 sản phẩm của 209 doanh nghiệp đạt danh hiệu sản phẩm công nghiệp chủ lực. Các doanh nghiệp này ngày càng thể hiện và khẳng định được vai trò tiên phong, trụ đỡ và là động lực cho phát triển công nghiệp Thủ đô; có tác động lan tỏa mạnh đến kinh tế thành phố, đóng góp tỷ trọng lớn vào tổng giá trị sản xuất công nghiệp của Thủ đô. Mỗi năm, các doanh nghiệp có sản phẩm công nghiệp chủ lực của Hà Nội đạt tổng doanh thu hơn 200.000 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 2 tỷ USD; tạo việc làm cho hơn 80.000 lao động.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Công thương Hà Nội, số lượng doanh nghiệp đăng ký tham gia xét chọn sản phẩm công nghiệp chủ lực còn thấp so với số lượng doanh nghiệp công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn. Điều này cho thấy sức lan tỏa khi triển khai Đề án còn hạn chế. Bên cạnh đó, số sản phẩm công nghiệp chủ lực có giá trị cao còn ít. Nhiều sản phẩm công nghiệp của Hà Nội có chất lượng cao nhưng chưa được nhận diện rõ ràng trên thị trường quốc tế. Những lĩnh vực mang tính chiến lược theo xu hướng toàn cầu như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), robot, vật liệu mới, công nghệ sinh học… chưa đóng góp đáng kể trong cơ cấu sản phẩm công nghiệp chủ lực thành phố giai đoạn vừa qua.
Sở Công thương Hà Nội cho rằng, thành phố cần định hướng rõ ràng và có chiến lược cụ thể nhằm phát triển các sản phẩm công nghiệp chủ lực. Trong quá trình xây dựng Đề án “Phát triển sản phẩm công nghiệp chủ lực giai đoạn 2026-2030, có xét đến năm 2045”, Hà Nội đặt mục tiêu sẽ công nhận 180-200 sản phẩm công nghiệp chủ lực, đồng thời, nâng tỷ trọng các sản phẩm công nghệ cao, cơ khí-điện-điện tử, công nghệ thông tin, AIoT, bán dẫn lên hơn 70% tổng số sản phẩm được công nhận. Tầm nhìn đến năm 2045, sản phẩm công nghiệp chủ lực Hà Nội trở thành hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao, gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát thải thấp.
Đóng góp vào xây dựng Đề án, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú đề nghị nghiên cứu, bổ sung cơ chế tài chính hỗ trợ tích hợp cho các sản phẩm “Made in Hanoi” có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; ưu tiên tạo cơ hội cho doanh nghiệp vừa và nhỏ có cơ hội tham gia thị trường bằng các cơ chế ưu tiên, bảo lãnh đặc thù. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế vốn tái đầu tư từ ngân sách nhà nước; chính sách thu hút doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và vốn tư nhân để khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia tham gia vào hệ sinh thái sản phẩm công nghiệp chủ lực của Hà Nội, bằng việc xây dựng một số cơ chế đặc thù như cơ chế đối ứng vốn, chi phí sử dụng đất linh hoạt…
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Tiệp (Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế-xã hội Hà Nội ) cho rằng, các doanh nghiệp sản phẩm công nghiệp chủ lực cần chủ động đổi mới, thay đổi cơ cấu về sản xuất, hàm lượng giá trị khoa học trong các sản phẩm. Thành phố cần phát triển các cụm liên kết ngành, thúc đẩy hình thành mạng lưới doanh nghiệp hỗ trợ và đổi mới sáng tạo trong các nhóm sản phẩm công nghiệp chủ lực; trong đó, tăng cường liên kết vùng với các tỉnh, thành phố trong Vùng Thủ đô và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ nhằm phát huy lợi thế bổ sung về nguyên liệu, nhân lực, thị trường và hạ tầng, qua đó xây dựng chuỗi giá trị công nghiệp bền vững, nâng cao sức cạnh tranh cho các sản phẩm công nghiệp chủ lực.
Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp chủ lực Hà Nội (HAMI) Nguyễn Công Cường nhấn mạnh, sản phẩm công nghiệp chủ lực phải trở thành công cụ quản trị chiến lược cho công nghiệp Hà Nội, thay vì chỉ là danh hiệu ghi nhận. Hiệp hội kiến nghị thành phố điều chỉnh các tiêu chí sản phẩm công nghiệp chủ lực theo tiêu chuẩn quốc tế. HAMI khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng thành phố trong việc xây dựng chính sách, phát triển nhân lực và nâng cấp chuỗi giá trị công nghiệp, hướng tới mục tiêu Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao vào năm 2045.
