Thời gian gần đây, tại Cần Thơ diễn ra nhiều hoạt động liên quan thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp, như: Hội thảo “Chuyển đổi số trong phát triển nông nghiệp bền vững”; “Đột phá công nghệ số: Tối ưu hóa chuỗi giá trị nông nghiệp”; Tuần lễ Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Cần Thơ... Các chương trình quy tụ nhiều chuyên gia công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp và nhà đầu tư; nhiều giải pháp ứng dụng Internet vạn vật (IoT), cảm biến môi trường, trí tuệ nhân tạo trong canh tác và nuôi trồng thủy sản được giới thiệu, mở ra hướng đi mới cho khởi nghiệp (start-up) nông nghiệp địa phương.
Tận dụng ưu điểm của mô hình nông nghiệp xanh, nông nghiệp thông minh, nhiều start-up tại Cần Thơ đã tạo được những dấu ấn nổi bật. Năm 2025, dự án “Áo giáp hạt giống” do sinh viên Thạch Hoàng Anh phát triển đã giành giải nhất bảng sinh viên tại vòng chung kết cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao năm 2025”. Đây là dự án sử dụng vật liệu sinh học tạo lớp màng bao quanh hạt giống, kết hợp vi sinh vật có lợi và dưỡng chất tự nhiên. Sản phẩm có thể ứng dụng trên lúa, cây ăn trái, rau màu và nhiều loại cây trồng khác.
Ngoài ra, nhiều dự án chế biến sâu từ nông sản địa phương, như: Mứt khế, trà thảo mộc và các dòng thực phẩm chăm sóc sức khỏe được phát triển từ nguyên liệu bản địa của nhiều start-up đã và đang phát huy hiệu quả. Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp thanh niên đô thị Cần Thơ Nguyễn Tấn Thuận cho biết, qua đánh giá của nhiều khách hàng, sản phẩm khởi nghiệp nông nghiệp của các bạn trẻ đã chú trọng đổi mới sáng tạo, áp dụng khoa học-kỹ thuật trong sản xuất, chế biến và mẫu mã, truyền thông. Các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp nông nghiệp của các trung tâm, địa phương từng bước phát huy tác dụng, giúp doanh nghiệp có thêm nhiều kiến thức về kinh tế, thị trường...
Đối với khởi nghiệp xanh, thành phố khuyến khích các start-up tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, giảm phát thải carbon, tiết kiệm nước tưới và ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất. Nhiều mô hình canh tác mới được xây dựng theo hướng giảm sử dụng hóa chất, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất thương mại Abavina (chủ dự án Cộng đồng nông nghiệp Thuận thiên) Nguyễn Thị Kim Thoa cho biết: Nông nghiệp xanh đang là xu hướng tương lai, bởi vậy chúng tôi mong muốn trở thành mô hình tập hợp người dân tham gia sản xuất - phân phối các sản phẩm nông nghiệp không dùng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Mục tiêu hướng đến là nghiên cứu và sản xuất các loại phân bón hữu cơ từ nguồn nguyên liệu tự nhiên, giúp cải tạo đất, nâng cao sức khỏe cây trồng và bảo đảm an toàn cho nông sản. Vượt qua những khó khăn ban đầu, đến nay, chúng tôi đã cùng nhau tạo ra hơn 50 loại sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, phân phối đến các cửa hàng thực phẩm sạch, nhà hàng chay và các công ty xuất khẩu trên toàn quốc.
Bên cạnh những kết quả tích cực, phong trào khởi nghiệp nông nghiệp tại Cần Thơ vẫn đối mặt không ít khó khăn. Theo một số chuyên gia, không ít start-up dù có ý tưởng, nhưng khó phát triển do hạn chế về vốn đầu tư, kinh nghiệm quản trị, khả năng bảo hộ sở hữu trí tuệ và mở rộng thị trường. Nhiều dự án vẫn gặp khó trong thương mại hóa sản phẩm hoặc kết nối với các chuỗi phân phối lớn. Không ít start-up khi gọi vốn chưa đánh giá được các vấn đề của thị trường, cũng như lợi thế cạnh tranh của sản phẩm, cho nên không thu hút được nhà đầu tư.
Ông Đặng Xuân Yến (Hội Doanh nhân trẻ thành phố Cần Thơ) chia sẻ: “Thời gian qua, thành phố đã tổ chức không ít các hội chợ, cuộc thi nhằm hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp... song nhiều chương trình vẫn thiếu thực tế, chưa hỗ trợ các start-up một cách thiết thực. Với vai trò trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng, thành phố Cần Thơ cần hướng đến mục tiêu xây dựng một môi trường thuận lợi, năng động và bền vững, giúp các ý tưởng sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp được ươm mầm, phát triển”.
Để khởi nghiệp nông nghiệp thật sự trở thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế địa phương, theo nhiều chuyên gia, thời gian tới Cần Thơ cần chuyển mạnh từ hỗ trợ theo chiều rộng sang chiều sâu, tập trung những dự án có tính đổi mới sáng tạo, khả năng thương mại hóa và tạo tác động thực chất đối với chuỗi giá trị nông nghiệp. Các trường đại học, viện nghiên cứu, phát huy tốt hơn vai trò chuyển giao khoa học công nghệ, đưa kết quả nghiên cứu ra thực tiễn sản xuất thay vì dừng lại ở quy mô thí nghiệm. Nhà nước có giải pháp tháo gỡ về vốn thông qua tăng cường kết nối với các quỹ đầu tư, doanh nghiệp lớn, tổ chức tín dụng và các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Thành phố cần tăng cường đội ngũ cố vấn có kinh nghiệm về quản trị, phát triển thị trường, xây dựng thương hiệu, tiêu chuẩn chất lượng và bảo hộ sở hữu trí tuệ.
