“Đi đêm” giữa tội phạm và quan chức
Báo cáo “Những số liệu về cocaine” do Europol và UNODC công bố vào tháng 11/2021 cho thấy, các băng nhóm tội phạm, đặc biệt là mafia từ Colombia đang sử dụng các thành phố cảng Rotterdam (Hà Lan), Hamburg (Đức) và đặc biệt là Antwerp (Bỉ) làm điểm trung chuyển ma túy, từ đó phân phối khắp châu Âu. Lượng tiền từ hoạt động buôn bán trái phép cocaine đã nhanh chóng đổ về và gây lũng đoạn tại các “thủ phủ ma túy” mới này.
Antwerp, Rotterdam là hai cảng biển quan trọng, lớn nhất ở châu Âu, song nay đã trở thành hai trong những cửa ngõ chính trên con đường đưa cocaine vào lục địa già. Europol cho biết, nếu năm 2014 giới chức tại Antwerp thu giữ gần 10 tấn chất ma túy, thì trong năm 2021, số lượng cocaine bị bắt giữ tại cảng này đã lên đến 88 tấn, chủ yếu là từ các container xuất xứ ở khu vực Mỹ latin. Con số này cao hơn nhiều so bất kỳ cảng nào khác ở châu Âu và giới chức cũng lo ngại lượng cocaine ở “lục địa già” có thể đã biến nơi đây trở thành thị trường lớn hơn cả Mỹ. Khối lượng cocaine khổng lồ thu giữ từ Antwerp, Rotterdam và Hamburg đã đưa những thành phố cảng ở phía bắc châu Âu vượt qua bán đảo Iberia - nơi trước đây vốn được xem là cửa ngõ chính cho cocaine vào lục địa, thành điểm trung chuyển lớn nhất khu vực.
Antwerp của Bỉ từng được biết đến như một thành phố cảng thanh bình nổi tiếng với kim cương, nghệ thuật và thời trang, nằm ngay gần “trái tim châu Âu” Brussels. Trong nhiều thế kỷ, hàng hóa chảy qua cảng biển khổng lồ này đã làm giàu cho địa phương. Tuy nhiên các năm gần đây, tình trạng mua bán cocaine từ bên kia Đại Tây Dương đã khiến thành phố này bị “bủa vây” trong vòng xoáy tham nhũng, bạo lực và buôn lậu bóp méo các hoạt động kinh tế thông thường khác. Theo The Wall Street Journal, các băng nhóm có thể đưa cocaine vào bờ thông qua những mối quan hệ kiểu “đi đêm” với nhân viên làm việc tại cảng.
Điều tra của Europol cho thấy, các nhóm buôn lậu đã mua chuộc nhân viên cảng với số tiền gấp hàng trăm lần lương hằng tháng của họ, nhờ đó chúng có thể dễ dàng qua mặt giới chức để bốc dỡ container có chứa cocaine; hoặc hối lộ nhân viên hải quan nhằm trốn tránh các cuộc kiểm tra. Thậm chí, lực lượng an ninh cho biết đã có những bằng chứng cho thấy tội phạm “đi đêm” với công tố viên và cảnh sát, bao gồm cả các sĩ quan cấp cao, để trốn tránh pháp luật. Theo báo cáo của UNODC và Europol, tại các khu ổ chuột, khu dân cư nghèo trong thành phố, nơi tập trung lượng lớn người nhập cư hoặc những “điểm nóng” về tệ nạn xã hội, các băng nhóm tội phạm có nhiều chiêu trò để dụ dỗ người tham gia. Chúng chi tiền phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau, chẳng hạn như tài trợ cho các đội bóng đá thanh niên nhằm đánh bóng tên tuổi. Tay chân của các băng nhóm cũng lợi dụng các đối tượng thanh - thiếu niên ở khu vực này để theo dõi biển số xe của cảnh sát, canh chừng cảnh báo khi cảnh sát vây bắt tội phạm ma túy. Nhiều thanh - thiếu niên dễ bị lôi kéo vào hoạt động của bọn tội phạm, từ đó gia nhập các băng đảng hoặc trở thành “người vận chuyển” cocaine để dễ bề qua mặt lực lượng chức năng.
Lũng đoạn thị trường
Nạn buôn bán cocaine cũng gây lũng đoạn ở các “cửa ngõ” ma túy khi tội phạm lập ra các công ty, nhà hàng hay đại lý xe hơi sang trọng… với mục đích rửa tiền. Giám đốc Văn phòng cảnh sát Antwerp, ông Yve Driesen cho biết, các công ty bình phong ngày càng phổ biến và nguy hiểm hơn khi chúng bóp méo hoạt động kinh tế hợp pháp tại địa phương. Các băng đảng đứng ra mua lại nhà hàng hoặc cửa hiệu để hợp pháp hóa dòng tiền từ buôn bán ma túy. Công ty bình phong lấy danh nghĩa đại diện “tập đoàn đa quốc gia” cũng sử dụng hoạt động hợp pháp nhằm che giấu công việc liên quan ma túy. Trong nhiều trường hợp, một công ty vận tải cũng có thể thực hiện hợp đồng vận chuyển cocaine hoặc các loại hàng hóa hợp pháp khác.
“Kết quả là việc bơm tiền bất hợp pháp đã làm biến dạng nền kinh tế của thành phố và gây căng thẳng cho xã hội. Chúng tôi đã điều tra một số vụ việc trong đó có cả cảnh sát, nhân viên hải quan và một nhân viên bệnh viện bị bắt vì cung cấp thông tin cho các mạng lưới buôn bán cocaine thông qua các ứng dụng đã được mã hóa. Những kẻ buôn lậu ma túy cho thuê siêu xe với giá vài trăm euro một ngày và dùng tiền mặt để nhử thanh - thiếu niên nhanh chóng sa vào lối sống hào nhoáng, trở thành tay sai cho chúng. Các công ty hợp pháp thì phải vật lộn để cạnh tranh với các doanh nghiệp bình phong của bọn tội phạm. Đó là một nền kinh tế ma túy đang bén rễ ở địa phương”, ông Kevin Daniels, Phó Giám đốc Cơ quan Phòng chống ma túy (DEA) châu Âu kết luận.
“Bạo lực hơn, đa dạng và cạnh tranh hơn” là các đặc điểm chính của hoạt động buôn bán cocaine ở châu Âu được nhắc đến trong báo cáo của Europol và UNODC. Thị trường cocaine ngày càng lớn cũng thể hiện mối đe dọa an ninh đối với châu lục. Thị trường cocaine của châu Âu phần lớn đến từ nguồn cung ở Colombia. Báo cáo cho biết thêm, việc mất kiểm soát các băng đảng sản xuất ma túy ở Colombia đã “nhân lên tiềm năng hình thành các liên minh và quan hệ đối tác mới giữa hai đầu cung và cầu. Các băng đảng ma túy châu Âu đã thay đổi chiến thuật, thành lập liên minh với các nhóm sản xuất, từ đó cắt bớt những khâu trung gian và lấy cocaine trực tiếp từ nguồn”.
Sự cạnh tranh mới này trên thị trường đã dẫn đến nguồn cung cocaine tăng lên, dẫn đến bạo lực nhiều hơn. Theo đánh giá của Europol năm 2021: “Những công ty độc quyền thống trị trước đây trong việc cung cấp bán buôn cocaine cho các thị trường châu Âu đã bị mạng lưới buôn lậu mới thách thức. Thí dụ, mạng lưới tội phạm Tây Balkan đã thiết lập mối liên hệ trực tiếp với các nhà sản xuất và giữ một vị trí chủ chốt trong đường dây cung cấp, buôn bán cocaine”.
Bà Julia Viedma, Giám đốc Trung tâm chiến lược và phân tích của Europol, cho biết: “Buôn bán cocaine là một trong những mối quan tâm chính về an ninh mà chúng tôi đang phải đối mặt ở EU hiện nay. Gần 40% nhóm tội phạm hoạt động ở châu Âu có liên quan tới buôn bán ma túy và việc buôn bán cocaine đã tạo ra hàng tỷ euro lợi nhuận cho tội phạm”.
Giới chức an ninh cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc can thiệp tận gốc để cắt đứt các chuỗi cung ứng ở châu Âu cũng như toàn cầu. Trong đó, các biện pháp cần thúc đẩy hiện nay là tăng cường hợp tác và trao đổi thông tin giữa những cơ quan thực thi pháp luật, nhằm nâng cao hiệu quả điều tra và phát hiện container trái phép. Bà Julia Viedma nhấn mạnh tầm quan trọng của các cuộc điều tra về rửa tiền, từ đó truy tìm nguồn gốc những khoản lợi nhuận bất hợp pháp. Các cuộc điều tra tài chính này là cốt lõi của cuộc chiến chống buôn bán cocaine ở châu Âu.
