Đụng độ dữ dội xuyên đêm
Bạo lực nổ ra vào đêm 11/10, chỉ hai ngày sau cuộc không kích gây tranh cãi của phía Pakistan vào Thủ đô Kabul của Afghanistan. Phía Pakistan tuyên bố nhằm vào thủ lĩnh nhóm khủng bố Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) chuyên hoạt động tại khu vực biên giới hai nước. Song, chính quyền Taliban ở Afghanistan cáo buộc vụ tấn công trúng một khu chợ đông đúc, khiến ít nhất 15 thường dân thiệt mạng. Vụ việc như mồi lửa châm ngòi cho một loạt các cuộc đấu pháo, tấn công bằng máy bay không người lái và đụng độ xuyên biên giới tại khu vực phía bắc Pakistan và các tỉnh Kunar và Paktika của Afghanistan.
Quân đội Pakistan khẳng định phản ứng của họ là hoạt động phòng thủ và là biện pháp đối phó hợp pháp đối với điều mà họ gọi là “cuộc xâm lược vô cớ của Taliban” nhằm vào hơn 20 trạm kiểm soát biên giới. Pakistan tuyên bố vô hiệu hóa hơn 200 chiến binh Taliban và các phần tử TTP liên quan, đồng thời phá hủy 21 vị trí gần biên giới và một số trại huấn luyện bên trong lãnh thổ Afghanistan. Islamabad cũng xác nhận 23 nhân viên Lực lượng an ninh Pakistan (SF) thiệt mạng và 29 người bị thương. Bộ Ngoại giao Pakistan tiếp tục lên án Afghanistan cung cấp nơi ẩn náu cho TTP, đồng thời phủ nhận cuộc không kích hôm 9/10 xâm phạm không phận Afghanistan.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Chính quyền Taliban tuyên bố các cuộc tấn công trả đũa vào các tiền đồn biên giới của Pakistan là để đáp trả vụ ném bom khiến dân thường thiệt mạng. Taliban mô tả các cuộc đụng độ là “sự trả đũa chính đáng” đối với các hành vi của Pakistan vi phạm trắng trợn chủ quyền của Afghanistan. Người phát ngôn Taliban tuyên bố lực lượng này đã loại bỏ 58 binh sĩ Pakistan, trong khi có chín chiến binh Taliban thiệt mạng.
Các cuộc đấu pháo đã tạm ngừng và một lệnh ngừng bắn mong manh đạt được vào ngày 13/10, với vai trò trung gian hòa giải của Saudi Arabia và Qatar. Tuy nhiên, giao tranh đã khiến Pakistan đóng một loạt cửa khẩu với Afghanistan, làm tê liệt các tuyến đường thương mại quan trọng, bao gồm các cửa khẩu Torkham và Spin Boldak, nơi giao dịch khối lượng thương mại hai bên trị giá hơn 2,5 USD mỗi năm, khiến hàng nghìn thương nhân mắc kẹt và làm trầm trọng thêm tình trạng khó khăn kinh tế ở cả hai nước.
Căng thẳng vẫn âm ỉ
Pakistan là đồng minh hàng đầu của Taliban từ khi tổ chức này được thành lập năm 1994. Khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, Thủ tướng Pakistan khi đó là Imran Khan tuyên bố người dân Afghanistan đã “phá bỏ xiềng xích nô lệ”, cũng như kêu gọi cộng đồng quốc tế hợp tác với chính quyền mới ở Afghanistan. Tuy nhiên, quan hệ giữa hai nước dần xấu đi. Islamabad cáo buộc Taliban chứa chấp các phần tử TTP và cho phép nhóm này sử dụng lãnh thổ Afghanistan để tấn công Pakistan. Kabul bác bỏ và lên án một số thành phần ở Pakistan muốn làm Afghanistan mất ổn định. Trong khi đó Đường ranh giới Durand tiếp tục là một trong những biên giới “dễ cháy” nhất ở Nam Á. Tính đến năm 2025, Pakistan báo cáo đã hoàn thành 98% hàng rào biên giới, một dự án vấp phải sự phản đối của Afghanistan.
Đụng độ biên giới dọc Đường ranh giới Durand giữa Afghanistan và Pakistan nổi lên từ tháng 4/2007. Theo dữ liệu của Cổng thông tin chống khủng bố Nam Á (SATP), đã có ít nhất 39 vụ đụng độ xảy ra cho đến ngày 10/10 vừa qua, khiến 60 người Pakistan thiệt mạng. Năm 2024, 16 vụ đối đầu đã được xác nhận; trong chín tháng năm 2025, 12 vụ đụng độ xảy ra giữa các lực lượng an ninh hai nước. LHQ ước tính, giao tranh đã khiến hàng nghìn thường dân phải di dời mỗi năm và làm xói mòn niềm tin vào các thỏa thuận an ninh giữa hai nước.
Trong các vụ giao tranh tuần trước, với vai trò trung gian hoà giải, Saudi Arabia và Qatar đã đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn căng thẳng leo thang. Saudi Arabia đã cử các phái viên cấp cao tiến hành kết nối hai bên, đồng thời tuyên bố cấp khoản viện trợ 1,5 tỷ USD và hỗ trợ lúa mì cho Afghanistan. Kabul đáp lại bằng cam kết ngăn chặn hoạt động di chuyển qua biên giới của các phần tử TTP. Trong khi đó, Qatar tổ chức một cuộc đối thoại trực tuyến ba bên, đề xuất thành lập các lực lượng giám sát biên giới chung. Cả Pakistan và Afghanistan đều công khai cảm ơn các nhà hòa giải Vùng Vịnh. Tuy nhiên, việc triển khai các cuộc tuần tra chung vẫn chưa bắt đầu, cho thấy sự mong manh của lệnh ngừng bắn giữa Pakistan và Afghanistan.
