Để vòng xòe Thái mãi lan xa

Dù đã ngoài 90, tiếng khèn của nghệ nhân Lò Văn Biến (trong ảnh) ở bản Cang Nà, phường Trung Tâm, thị xã Nghĩa Lộ (tỉnh Yên Bái) vang lên vẫn đầy truyền cảm, lôi cuốn người nghe, góp phần giữ gìn, truyền dạy nghệ thuật xòe Thái tới mai sau.
Để vòng xòe Thái mãi lan xa

Trên ngôi nhà sàn đang cùng trò chuyện với khách, ông cầm cây khèn bè Thái, rồi pí (sáo) thổi những điệu khi réo rắt, lúc nỉ non, như đưa cả hồn mình vào các điệu dân ca ấy. Ông bảo, là đàn ông, muốn được phụ nữ Thái mến phải biết thổi pí, thổi khèn giỏi.

Cái âm trầm, âm bổng ngoài chức năng tỏ tình tuyệt vời thay lời nói với người con gái mình yêu, nó còn thổi đệm cho người khắp (hát đối đáp) như: Khắp sài peng (hát tình tự); khắp páy căn (hát chia tay); khắp chiêu (hò); khắp lồng tồng (hát xuống đồng); khắp báo sao (hát giao duyên)... Vậy nên, chiếc khèn bè, pí trở thành biểu tượng độc đáo trong nghệ thuật có một không hai của đồng bào Thái trong vùng.

Yêu cái chữ, yêu quê hương và mong muốn gìn giữ tiếng nói và chữ viết của dân tộc Thái dần bị mai một qua thời gian, ông Lò Văn Biến ngày ngày sưu tầm sách cổ từ các thầy mo già, người đầu dòng họ ở khắp vùng Mường Lò. Có sách cổ, ông dịch ra tiếng Việt cho mọi người hiểu, như “Nhá Phay” là lễ thôi sưởi lửa của phụ nữ Thái đen sau khi sinh, là lễ cúng vía đầu tiên trong đời của người Thái đen; “Tám Khuôn Khoái”; là lễ cúng vía trâu của người Thái.

Sáu điệu xòe cổ mà ông có công sưu tầm, truyền dạy gồm: Khắm khen (Nắm tay nhau), Ðổn hôn (Bước tiến lùi), Phá xí (Bố bốn), Nhôm khăn (Tung khăn), Khắm khăn mơi lảu (Nâng khăn mời rượu) và Ỏm lọm tốp mư (Vỗ tay đi vòng tròn) được coi là tinh hoa của nghệ thuật xòe Thái. Năm 2015, nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc này được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Những điệu xòe cổ được sắp xếp theo tuần tự ý nghĩa nhân văn và giáo dục trong đời sống của người Thái, thể hiện qua các thái cực tình cảm của gia chủ với khách mời trong không gian giao lưu văn hóa cộng đồng.

Không chỉ là nghệ nhân biểu diễn, ông còn là người thầy nhiệt thành để dạy cho học sinh, sinh viên ở các lớp văn hóa nghệ thuật và cao đẳng trong tỉnh. Ông truyền dạy cách thổi khèn bè, thổi pí pặp, pí thiu, pí ló, diễn tấu đàn tính… góp phần lưu giữ các lễ hội truyền thống của người Thái Mường Lò như lễ hội Rằm tháng Giêng, hội Hạn khuống (di sản văn hóa phi vật thể quốc gia), Xên Mường… Nghệ nhân Lò Văn Biến được người dân nơi đây coi là “pho sử sống” hay “bách khoa toàn thư” về văn hóa Thái.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thị xã Nghĩa Lộ, Lương Mạnh Hà cho biết, để gìn giữ, phát huy giá trị của xòe Thái, ngoài việc tôn vinh các nghệ nhân ưu tú có nhiều đóng góp trong việc giữ gìn, truyền dạy nghệ thuật xòe Thái như Lò Văn Biến, Điêu Thị Xiêng, thị xã khuyến khích các hoạt động sáng tác về những nét đẹp của xòe Thái trong đời sống văn hóa, tinh thần của người dân Nghĩa Lộ, Mường Lò.

Thị xã cũng thực hiện truyền dạy và thực hành xòe Thái trong tất cả trường học, trong cộng đồng dân cư thông qua các đội văn nghệ quần chúng, các hội bảo tồn tri thức bản địa. Đến nay, tại 10 xã, bốn phường của thị xã có hơn 200 đội văn nghệ, thu hút hơn 2.000 diễn viên quần chúng tham gia. Tất cả 36 trường mầm non cùng các trường học đều có chương trình ngoại khóa về xòe Thái. Thị xã tiếp tục tổ chức các cuộc thi trình diễn xòe Thái, xây dựng các tiết mục trình diễn xòe trong các chương trình nghệ thuật quần chúng, đưa xòe Thái trở thành thương hiệu riêng tại các lễ hội trong năm, nhất là lễ hội văn hóa, du lịch Mường Lò tổ chức hằng năm.

Người Nghĩa Lộ tự hào rằng nơi đây không ai không biết xòe. Những điệu xòe được trao truyền từ thế hệ trước tới thế hệ sau, không kể già, trẻ, gái, trai, không kể là người dân tộc nào, chỉ cần yêu mảnh đất và con người Nghĩa Lộ- Mường Lò, tay trong tay hòa cùng nhịp trống, chiêng cũng có thể đắm say trong những điệu xòe bất tận. Đó cũng chính là sức sống mãnh liệt của xòe Thái trong cuộc sống của người dân nơi đây.

Có thể bạn quan tâm

Trường nội trú liên cấp Thanh Nưa hiện có tiến độ xây dựng bảo đảm, sẵn sàng bàn giao, đưa vào sử dụng phục vụ học sinh biên giới trong năm học mới.

Điện Biên phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy theo dõi, kiểm tra, đôn đốc ngành kinh tế cấp I trong thực hiện kịch bản tăng trưởng

Bảo đảm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Điện Biên đã phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ phụ trách địa bàn, ngành kinh tế cấp I; đồng thời gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả tăng trưởng của ngành do cá nhân phụ trách.

Nhà đầu tư Khu đô thị hồ Xương Rồng mong muốn giải phóng mặt bằng hết diện tích theo quy hoạch để hoàn thiện hạ tầng.

Xử lý vướng mắc tại các dự án tồn đọng kéo dài

Thời gian vừa qua, tỉnh Thái Nguyên tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài cho 82 dự án, trong đó có những dự án được triển khai từ hàng chục năm trước. Công tác này sẽ góp phần tránh thất thoát, lãng phí nguồn lực, tạo dư địa phát triển, đóng góp vào tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Bát Xát là địa phương đầu tiên tại tỉnh Lào Cai áp dụng mô hình “Thôn số” vào diễn tập phòng, chống thiên tai. (Ảnh: CÔNG HẢI)

Chủ động phòng, chống thiên tai ngay từ cơ sở

Chiều 3/8, xã Bát Xát (Lào Cai) tổ chức diễn tập phòng thủ dân sự ứng phó lũ ống, lũ quét, ngập lụt năm 2026. Cuộc diễn tập nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền địa phương, đồng thời rèn luyện khả năng phối hợp giữa các lực lượng, góp phần chủ động xử lý các tình huống thiên tai có thể xảy ra trên địa bàn.

Phòng tin học của Trường tiểu học Minh Cầm, xã Nhữ Khê, tỉnh Tuyên Quang được đầu tư hiện đại.

Tuyên Quang sắp xếp giảm 485 cơ sở giáo dục

Thực hiện phương án tổng thể sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Tuyên Quang đang khẩn trương tinh gọn hệ thống trường học.

Bản đồ tâm chấn trận động đất mạnh 3,2 tại xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. (Ảnh: Viện Các Khoa học Trái đất)

Liên tiếp xảy ra các trận động đất tại tỉnh Cao Bằng

Theo Trung tâm Báo tin và Cảnh báo sóng thần (Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), từ ngày 30/7-3/8 tại tỉnh Cao Bằng liên tục xảy ra ba trận động đất có độ lớn từ 3,2-3,6. Các trận động đất này đều có cấp độ rủi ro thiên tai: 0.

Người có tài năng về giáo dục và đào tạo là một trong những lĩnh vực mà tỉnh Thái Nguyên thu hút, trọng dụng.

Thái Nguyên thu hút, trọng dụng người có tài năng một số ngành, lĩnh vực

Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND, quy định ngành, lĩnh vực ưu tiên sử dụng nguồn lực chất lượng cao và chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội giai đoạn 2026-2030.

Lãnh đạo xã Minh Đài kiểm tra diện tích chè trên địa bàn xã.

Để cây chè trở thành động lực phát triển bền vững ở Minh Đài

Sở hữu những vùng chè xanh trải dài, từ lâu xã Minh Đài, tỉnh Phú Thọ được biết đến là vùng đất có khí hậu, thổ nhưỡng đặc biệt phù hợp với loại cây này. Do vậy, trong những năm qua, cây chè luôn được xã Minh Đài khai thác hiệu quả, tạo động lực phát triển kinh tế, xã hội và từng bước thay đổi diện mạo địa phương.

Chè Pà Thẻn, xã Tri Phú đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Tạo sinh kế bền vững thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia

Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số là chiến lược lâu dài nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững quốc phòng, an ninh. Những năm qua, tại Tuyên Quang, các Chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai đồng bộ đã trở thành động lực quan trọng giúp nhiều địa phương đổi thay.

Anh Triệu Văn Nam, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Nà Tu, xã Cẩm Giàng cùng đoàn viên, thanh niên vệ sinh Đài tưởng niệm liệt sĩ xã (Ảnh TUẤN SƠN)

Khi người trẻ tiên phong

Không gian các tổ dân phố, thôn, bản ở Thái Nguyên rộng lớn hơn, việc nhiều hơn, đặt ra thách thức mới đối với đội ngũ cán bộ không chuyên trách. Nhiều thanh niên trẻ xung phong, sẵn sàng nhận nhiệm vụ đã “thổi” làn gió mới vào hoạt động của thôn, bản vùng cao.

Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Chiến Thắng.

“Tổ ứng cứu” hỗ trợ tiếp cận dịch vụ công

Từ thực tế ứng dụng công nghệ số trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Ủy ban nhân dân xã Chiến Thắng (Lạng Sơn) đã thành lập mô hình “Tổ ứng cứu Công nghệ và Nghiệp vụ hỗ trợ, nhằm tạo thuận lợi trong giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân”.

Xã Long Cốc đang tập trung hỗ trợ phát triển vùng chè gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Nâng cao giá trị chè đất Tổ

Thời gian qua, tỉnh Phú Thọ đã phát triển và xây dựng thương hiệu chè, đưa cây chè trở thành ngành hàng có giá trị cao, đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế và nông nghiệp bền vững của tỉnh.

Măng bát độ được chế biến tại Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam.

Cây làm giàu trên đất núi Lào Cai

Khởi đầu với 60 ha trồng thử nghiệm vào năm 2003 tại huyện Trấn Yên (tỉnh Yên Bái cũ), tre măng bát độ đã phát triển thành vùng nguyên liệu gần 7.500 ha và trở thành “cây làm giàu” của nhiều hộ dân trên vùng đất núi Lào Cai.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Dowooinsys Vina (Tập đoàn NP, Hàn Quốc) khởi công nhà máy thứ 2 tại Khu công nghiệp Sông Công II.

Cải cách thủ tục hành chính để thu hút FDI

Sáu tháng đầu năm nay, các khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên thu hút hơn 8 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), bằng khoảng 32% tổng vốn FDI đầu tư vào Việt Nam. Đây là kết quả từ sự nỗ lực, đổi mới phương thức lãnh đạo, cách thu hút đầu tư, nhất là việc phân cấp, ủy quyền cho Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh.

Khu công nghiệp bờ trái sông Đà, phường Hòa Bình đóng góp quan trọng vào nộp ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ.

Phú Thọ với mục tiêu tăng trưởng hai con số

Sáu tháng đầu năm, tỉnh Phú Thọ duy trì đà tăng trưởng tích cực với GRDP tăng 10,18%, đứng đầu khu vực trung du và miền núi phía bắc, xếp thứ 7/34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Kết quả này tạo nền tảng vững chắc để Phú Thọ hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm 2026.

Chiến sĩ Trung đoàn Cảnh sát Cơ động Tây Bắc tình nguyện hiến máu trong Chương trình Hành trình đỏ 2026 được tổ chức tại tỉnh Điện Biên (Ảnh LÊ LAN)

Hiến máu cứu người

Là một trong các cá nhân được tỉnh Điện Biên tôn vinh “Người hiến máu tiêu biểu” với tổng số 33 lần hiến máu, anh Lê Ngọc Hoàn (hiện là Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sam Mứn), cho biết: “Lần đầu tiên tham gia hiến máu năm 2001 khi đang là sinh viên, tôi được các bác sĩ tư vấn và hiểu rõ ý nghĩa của việc hiến máu cứu người.

Cán bộ Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra công tác phòng, chống dịch cúm gia cầm H5N1 tại xã Việt Lâm.

Khống chế dịch bệnh trên đàn vật nuôi

Trước diễn biến phức tạp của dịch cúm gia cầm H5N1 và dịch tả lợn châu Phi, tỉnh Tuyên Quang đang nỗ lực khống chế, dập tắt các ổ dịch, hạn chế lây lan, giảm thiệt hại cho người chăn nuôi.