Tuyến đường dây hai mạch có chiều dài gần 230 km với 468 vị trí móng cột điện; đi qua bốn tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc; tổng mức đầu tư hơn 7.410 tỷ đồng.
Bài 1: Đồng bộ, quyết liệt giải phóng mặt bằng
Những ngày cuối tháng 5, giữa tiết trời oi nóng, không khí trên công trường Dự án đường dây 500 kV Lào Cai-Vĩnh Yên vẫn hối hả, khẩn trương. Từ đồi núi cao ở tỉnh Lào Cai đến các địa phương đồng bằng tỉnh Vĩnh Phúc, hàng nghìn kỹ sư, công nhân đang làm việc với tinh thần “3 ca, 4 kíp”, “vượt nắng, thắng mưa”, quyết tâm hoàn thành công trình đúng tiến độ, đóng điện trước ngày 1/9/2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Dự án đường dây 500 kV Lào Cai-Vĩnh Yên, đoạn qua tỉnh Lào Cai có chiều dài khoảng 49,47 km, đi qua hai huyện Bảo Thắng và Bảo Yên với 100 vị trí cột. Hầu hết các vị trí đi qua đều nằm trên đồi núi cao, địa bàn thi công khó khăn, thời gian thi công gấp. Tuy nhiên, với quyết tâm đưa dự án về đích đúng tiến độ, tỉnh Lào Cai đã nỗ lực cùng các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ, tập trung cao độ, thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp trong công tác đền bù giải phóng mặt bằng. Với chiều dài 34,7 km và 67 vị trí cột, huyện Bảo Yên là địa phương có khối lượng công việc nhiều nhất tỉnh.
Xác định đây là dự án trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa quan trọng, ngay từ khi bắt đầu triển khai dự án, Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện Bảo Yên đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Bảo Yên Trịnh Tiến Duật cho biết: Thực hiện sự chỉ đạo của tỉnh, cán bộ các phòng, ban, cơ quan chuyên môn của huyện đã tăng cường làm việc cả ngoài giờ hành chính để bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng dự án. Với tinh thần “ngày kiểm đếm, đêm áp giá”, tính đến thời điểm này huyện Bảo Yên đã hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng bàn giao cho đơn vị thi công; đồng thời chi trả kinh phí bồi thường cho 329 hộ gia đình, cá nhân và một tổ chức với tổng kinh phí bồi thường 23,66 tỷ đồng; cùng với đó tiến hành bố trí tái định cư cho 25 hộ phải di dời nhà cửa.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Xuân Thượng Trần Văn Huynh, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền ngay từ đầu triển khai dự án cho nên hầu hết hộ dân đều đồng thuận, nhất trí cao với chế độ, chính sách, mức đền bù, hỗ trợ của Nhà nước. Tuy nhiên trong quá trình thi công, tại móng cột vị trí 84 đi qua địa phận thôn 4 Vành phát hiện có hang đá phía dưới, không bảo đảm kết cấu chân cột, đơn vị thi công phải thay đổi vị trí sang cột 84 mới dẫn đến phát sinh 5 hộ dân bị ảnh hưởng trong phạm vi hành lang lưới điện. Ngay khi được thông báo tình hình, lãnh đạo chính quyền địa phương đã phối hợp chủ đầu tư vận động các hộ dân, đồng thời cùng với cơ quan chuyên môn của huyện tiến hành kiểm đếm, đo đạc để bồi thường cho các hộ dân; nhờ đó, đơn vị thi công có thể tiến hành thi công móng cột mới ngay lập tức, bảo đảm tiến độ đề ra.
Chỉ tay về phía vị trí cột 84 (mới) đang thi công, ông Vàng Seo Chao, Bản 3 Thâu cho biết: “Vườn quế này gia đình tôi đã trồng được hơn bốn năm rồi, chỉ thêm vài năm nữa cho thu hoạch. Thế nhưng, do tính chất cấp thiết công trình cấp quốc gia, vì sự phát triển của địa phương, đất nước, gia đình tôi chấp thuận giải phóng mặt bằng hơn 900 m2, để nhường đất cho công trình sớm thi công”. Nhờ thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, với cách làm sáng tạo cùng việc bảo đảm nguyên tắc “lắng nghe nhân dân, công khai, minh bạch, công bằng, đúng chính sách” đã tạo được sự đồng thuận, ủng hộ, thống nhất cao trong nhân dân. Đến nay, tỉnh Lào Cai đã hoàn thành công tác thu hồi, bồi thường, hỗ trợ tái định cư tổng số 206 hộ.
Ngoài ra, hoàn thành xác định vị trí bố trí tái định cư cho 41 trường hợp. Hành lang lưới tuyến đã phê duyệt phương án bồi thường cho 494 hộ; đối với đường công vụ hoàn thành 100% diện tích cần thỏa thuận, thống kê, bồi thường để thực hiện thi công. Hiện đã bàn giao 100% vị trí đổ thải cho chủ đầu tư và đơn vị thi công triển khai... Là tỉnh cuối tuyến, trước yêu cầu tiến độ gấp rút và khối lượng công việc lớn, tỉnh Vĩnh Phúc đã huy động các sở, ngành, địa phương vào cuộc đồng bộ, quyết tâm cao để đáp ứng mục tiêu chung của dự án. Đồng thời thành lập Tổ công tác theo dõi, đôn đốc, tham mưu giải quyết các vướng mắc trong quá trình thực hiện; tuyên truyền cho người dân các nội dung liên quan dự án. Hằng tuần, Ủy ban nhân dân tỉnh họp chuyên đề đánh giá việc tổ chức thực hiện tại các huyện có dự án đi qua, như: Lập Thạch, Tam Dương, Tam Đảo, Bình Xuyên, Sông Lô...
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai còn gặp một số khó khăn, như: xác định nguồn gốc đất chưa rõ ràng, người dân không có đủ giấy tờ liên quan đến quyền sở hữu đất, một số hộ dân còn tâm lý chần chừ... Trước thực tế đó, tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, yêu cầu các sở, ngành và địa phương khẩn trương giải quyết dứt điểm tồn tại. Các huyện tổ chức họp giao ban định kỳ, trực tiếp đối thoại với người dân.
Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính phối hợp xác định lại giá đất, hướng dẫn áp dụng chính sách đúng quy định... Tỉnh cũng đẩy mạnh tuyên truyền qua báo chí, truyền thanh cơ sở, mạng xã hội; tăng cường kiểm tra hiện trường; biểu dương các cá nhân, tập thể thực hiện tốt và phê bình các trường hợp trì trệ. Tại các huyện vùng núi như Lập Thạch, Tam Đảo, Bình Xuyên…, cán bộ Ban quản lý dự án làm việc cả ngày nghỉ để đo đạc, kiểm đếm tại các vị trí khó khăn như đỉnh đồi, vách núi. Nhiều khu tái định cư đã hoàn thành quy hoạch chi tiết 1/500, đủ điều kiện giao đất cho người dân. Ông Nguyễn Hồng Phương, Quyền Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Bình Xuyên nêu cách làm: Để bảo đảm sự chặt chẽ về pháp lý, huyện ban hành giá đất cụ thể cho từng khu vực, đưa ra quyết định thu hồi đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ tái định cư.
Tính đến ngày 30/5, tỉnh đã hoàn thành công tác bồi thường giải phóng mặt bằng phạm vi móng cột điện, bàn giao toàn bộ 101 vị trí chân cột cho chủ đầu tư triển khai thi công. Theo Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Vĩnh Phúc Nguyễn Ngọc Phi, những trường hợp còn chưa rõ ràng về chủ sử dụng đất, tỉnh sẽ cưỡng chế, bảo vệ thi công nhằm bảo đảm tiến độ. Đối với 48 trường hợp tái định cư, các huyện Sông Lô, Lập Thạch, Tam Đảo đã lập phương án tái định cư sơ bộ, trong đó chủ yếu là tái định cư tại chỗ, xen ghép, phân tán. “Để bảo đảm tiến độ triển khai dự án, tỉnh chỉ đạo các địa phương tập trung di chuyển các hộ dân có nhà ở ra khỏi phạm vi hành lang an toàn đường dây.
Thời gian tới, sẽ giải quyết dứt điểm những vấn đề còn vướng mắc; hoàn thành việc phê duyệt phương án giải phóng mặt bằng chính thức của dự án trước ngày 10/6/2025”, ông Phi nhấn mạnh. Tại Phú Thọ, theo báo cáo nhanh của Sở Công thương, địa phương có 94 vị trí móng đi qua ba huyện Đoan Hùng, Thanh Ba, Phù Ninh. Tính đến nay, công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn tất với tổng diện tích thu hồi hơn 10 ha; công tác kê khai, kiểm đếm hành lang tuyến đã hoàn thành tại ba huyện với 126 hộ bị ảnh hưởng; có 84 hộ thuộc diện tái định cư đã được rà soát và phê duyệt...
Theo Giám đốc Trung tâm phát triển Quỹ đất huyện Thanh Ba Đinh Hải Nam, Ủy ban nhân dân huyện Thanh Ba đã ban hành Thông báo thu hồi đất để thực hiện dự án cho 47 chủ sử dụng với 61 thửa đất trên địa bàn hai xã. Đồng thời trung tâm đã xây dựng dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ, vận động các hộ dân đồng thuận với chủ trương thu hồi đất của nhà nước, bàn giao mặt bằng trước thời hạn cho đơn vị thi công đối với toàn bộ 16 móng cột. Dự án đường dây 500 kV Lào Cai-Vĩnh Yên đoạn tuyến đi qua tỉnh Yên Bái chiều dài khoảng 90,2 km, có 173 móng cột, diện tích đất thu hồi 26,11 ha.
Đến nay, tỉnh Yên Bái đã chủ động hỗ trợ chủ đầu tư trong việc điều chỉnh hướng tuyến, thành lập Tổ công tác triển khai thực hiện đầu tư dự án, chỉ đạo Ủy ban nhân dân các huyện, xã thành lập Ban Chỉ đạo, tổ công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng, bảo đảm sớm bàn giao để chủ đầu tư thực hiện dự án, đáp ứng tiến độ. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Lục Yên Hoàng Mạnh Hà cho biết: Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đang áp giá lập phương án cho các hộ gia đình trong hành lang đường điện phải di dời để tổ chức công khai phương án.
Tính đến ngày 27/5 đã lập được phương án cho 324 trong tổng số 364 hộ được kiểm kê; 40 hộ khác đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục về đất, tài sản trên đất... bảo đảm công khai, đúng pháp luật. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái Ngô Hạnh Phúc, hiện nay việc thực hiện các trình tự, thủ tục trong công tác giải phóng mặt bằng đang được địa phương thực hiện song song, vừa làm vừa hoàn thiện hồ sơ cho nên một số công tác chưa bảo đảm trình tự theo quy định. Cùng với đó, tuyến đường dây đi qua Yên Bái dài nhất, khối lượng công việc lớn, tiến độ thi công một số vị trí móng cột chậm, một số vị trí các hộ dân yêu cầu hỗ trợ tiền mượn đường quá cao…
Quá trình triển khai dự án gặp không ít khó khăn làm chậm tiến độ giải phóng mặt bằng một số khu vực, như: việc xác định nguồn gốc đất, sai lệch giữa bản đồ kỹ thuật và thực địa, tâm lý so bì giữa các hộ dân, một số cây trồng không nằm trong danh mục được đền bù… Ngoài ra, nhiều khu vực chưa có quỹ đất tái định cư sẵn buộc các huyện phải điều chỉnh quy hoạch, lập mới phương án-việc này mất thời gian... Trước thực tế đó, các tỉnh đã chủ động đề xuất Chính phủ cho phép áp dụng linh hoạt đơn giá, đồng thời giao các sở, ngành hỗ trợ kỹ thuật để đẩy nhanh tiến độ phê duyệt phương án nhằm bảo đảm tiến độ thi công.
(Còn nữa)
