Thực tiễn sản xuất tại nhiều nơi cho thấy, việc đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ, đưa các giống lúa chất lượng cao vào canh tác đang phát huy hiệu quả rõ nét, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh, bền vững.
Vụ lúa xuân năm 2026, Thành phố Hà Nội gieo cấy khoảng 78.500 ha lúa, trong đó hơn 85% diện tích sử dụng các giống lúa chất lượng cao, cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ trong cơ cấu giống và định hướng nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Nhờ thời tiết thuận lợi cùng việc đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa, khoa học-kỹ thuật vào sản xuất và thực hiện tốt các biện pháp chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, năng suất lúa toàn thành phố đạt mức cao, bình quân từ 65 đến 75 tạ/ha. Với kết quả này, sản lượng lúa vụ xuân năm 2026 của Hà Nội ước đạt từ khoảng 500 nghìn tấn. Để đạt được kết quả đó, ngay từ đầu vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đã triển khai nhiều biện pháp nhằm đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.
Theo bà Nguyễn Thị Kim Quế, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, thực hiện chỉ đạo của thành phố về đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ giới hóa đồng bộ và sử dụng các giống lúa mới có năng suất, chất lượng cao hướng tới sản xuất xanh, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu, trung tâm đã triển khai 2 dạng mô hình với tổng quy mô 400 ha, gồm mô hình 300 ha ứng dụng mạ khay cấy máy trong sản xuất lúa quy mô tập trung và mô hình 100 ha sản xuất lúa theo hướng VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm; đồng thời, triển khai trình diễn 2 giống lúa mới Huyết rồng 1 và Huyết rồng 2 với quy mô 1 ha. Đối với mô hình mạ khay cấy máy trong sản xuất lúa, thành phố đã triển khai tập trung trên diện tích 300 ha tại các xã Đại Xuyên, Chuyên Mỹ, Đa Phúc và Trung Giã với 1.667 hộ tham gia. Kết quả cho thấy, lúa cấy máy sinh trưởng đồng đều, đẻ nhánh khỏe, ruộng thông thoáng, giảm sâu bệnh hại. Năng suất thực thu đạt 61,9 tạ/ha, cao hơn 6,8 tạ/ha so với cấy tay. Hiệu quả kinh tế tăng khoảng 10 triệu đồng/ha/vụ. Cùng với đó, việc áp dụng khoa học-kỹ thuật vào sản xuất được triển khai rộng khắp trên toàn thành phố. Tại xã Phú Xuyên, 100% diện tích làm đất và thu hoạch đã được cơ giới hóa; diện tích cấy máy đạt gần 30% tổng diện tích gieo cấy. Theo ông Bùi Công Thản, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, vụ lúa xuân năm nay, nhiều hộ dân trong xã đã ứng dụng thiết bị bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật và bón phân, giúp giảm công lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Với phương châm mạnh dạn ứng dụng các giống lúa mới, năng suất cao, vụ lúa xuân 2026 tỉnh Hưng Yên đã gieo cấy giống lúa năng suất cao trên diện tích hơn 51.000 ha, chiếm 54% tổng diện tích lúa của tỉnh. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã đẩy mạnh triển khai đưa khoảng 350 tấn giống lúa nếp Thơm Hưng Yên vào sản xuất với mục tiêu gia tăng năng suất, nâng cao giá trị sản xuất và cải thiện khả năng chống chịu, thích ứng với điều kiện thời tiết cực đoan. Tại xã Nam Tiên Hưng, một trong những xã có diện tích trồng giống lúa nếp Thơm Hưng Yên lớn nhất trong tỉnh, người dân phấn khởi khi vụ lúa xuân năm nay cho năng suất cao và được giá. Riêng tại thôn Đoàn Đào, diện tích trồng giống lúa này lên tới 160 ha. Bà Vũ Thị Hoa ở thôn cho biết, vụ xuân năm nay, các giống lúa tẻ thông thường giá bán không cao, thậm chí có dấu hiệu giảm, nhưng lúa nếp Thơm Hưng Yên vẫn được thương lái thu mua hơn 8.000 đồng/kg. Đây là mức giá khá tốt đối với người trồng lúa. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, vụ lúa xuân năm nay, năng suất bình quân toàn tỉnh ước đạt 70 tạ/ha, đạt mục tiêu kế hoạch đề ra với tổng sản lượng ước đạt trên 668.000 tấn.
Đánh giá về hiệu quả các mô hình sản xuất lúa vụ xuân năm 2026 các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng đang triển khai, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, việc đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học-kỹ thuật vào sản xuất lúa như sử dụng mạ khay, cấy máy; đưa các giống lúa mới có năng suất, chất lượng cao và khả năng chống chịu tốt vào sản xuất; giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thông qua áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); tiết kiệm chi phí lao động và cơ giới hóa đồng bộ các khâu sản xuất đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Những giải pháp này không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị hạt gạo, tăng thu nhập cho người trồng lúa mà còn thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Từ kết quả đạt được trong vụ xuân năm 2026, theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, các địa phương trong vùng cần tiếp tục nhân rộng những mô hình sản xuất hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh cơ cấu lại ngành hàng lúa gạo theo hướng phát triển các vùng sản xuất tập trung, chuyên canh lúa chất lượng cao gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Cùng với đó, cần tăng cường ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, cơ giới hóa đồng bộ và các quy trình canh tác tiên tiến nhằm giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đây là những giải pháp quan trọng để xây dựng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh theo định hướng của ngành nông nghiệp trong giai đoạn mới.
Một giải pháp quan trọng khác là phát triển các vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung gắn với liên kết chuỗi giá trị. Các địa phương cần khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tham gia liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo hợp đồng; mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và các tiêu chuẩn chất lượng cao, tạo điều kiện xây dựng thương hiệu gạo đặc sản của từng địa phương. Thực tế cho thấy, tiến bộ kỹ thuật không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng lúa gạo mà còn góp phần giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm tác động đến môi trường.
