Dự buổi làm việc có đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương; lãnh đạo Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương.
Sau khi nghe đại diện Ban Tổ chức Trung ương báo cáo và các ý kiến phát biểu tại hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, báo cáo sơ kết nếu chỉ nêu số liệu giảm được bao nhiêu đầu mối, phân cấp được bao nhiêu nhiệm vụ thì chưa đủ, quan trọng hơn cả là phải đánh giá được chất lượng vận hành của mô hình mới. Tinh thần xuyên suốt của báo cáo sơ kết là phải trả lời được các câu hỏi: Bộ máy có tinh gọn, vận hành thông suốt hơn không, quyền hạn có rõ hơn, trách nhiệm cụ thể hơn không, phục vụ nhân dân và doanh nghiệp có tốt hơn không. Mô hình mới có tạo thêm động lực phát triển hay không; có nâng cao được hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống chính trị hay không.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận, một năm qua, các cấp chính quyền đã làm được rất nhiều việc, tuy nhiên thành công của các giai đoạn sắp xếp chưa đồng nghĩa với thành công đầy đủ của các giai đoạn vận hành. Từ nay, yêu cầu trọng tâm là phải chuyển từ sắp xếp xong bộ máy sang vận hành tốt bộ máy; từ ổn định tổ chức sang nâng cao chất lượng quản trị; từ phân cấp nhiệm vụ sang bảo đảm năng lực thực thi.
Nêu một số nội dung cần tiếp tục làm rõ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị phải nhìn thẳng, đánh giá đúng những điểm nghẽn lớn đang đặt ra. Trước hết là điểm nghẽn về thể chế và cơ chế vận hành. Một số quy định, quy trình hướng dẫn tuy đã được ban hành nhưng chưa thực sự đồng bộ, chưa theo kịp yêu cầu vận hành của mô hình mới. Có việc đã phân cấp nhưng điều kiện để thực hiện chưa đầy đủ; có nhiệm vụ còn có các cách hiểu khác nhau; có lĩnh vực còn chồng chéo, giao thoa hoặc chưa rõ đầu mối chịu trách nhiệm. Điểm nghẽn tiếp theo là về phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực. Giao quyền phải đi đôi với giao trách nhiệm, giao tài chính, giao nhân lực và dữ liệu, công cụ thực hiện. Nếu chỉ giao việc mà không giao đủ điều kiện cần thiết thì cấp dưới rất khó làm, cán bộ khó thực hiện. Phân cấp mạnh mà thiếu kiểm tra, giám sát, dễ phát sinh rủi ro trong thực thi quyền lực, thậm chí dẫn đến vi phạm.
Ở chính quyền cấp xã - trung tâm vận hành mới ở cơ sở, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ điểm nghẽn: Nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện, nay chuyển xuống cấp xã nhưng năng lực cán bộ, hạ tầng cơ sở vật chất, điều kiện làm việc, nguồn lực tài chính và cơ chế hỗ trợ chuyên môn giữa các địa bàn chưa đồng đều. Một số địa phương kiến nghị tiếp tục điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã vì qua thực tiễn hoạt động phát sinh bất cập, cần phải có sự rà soát. Về chuyển đổi số và dữ liệu, cần chỉ rõ điểm nghẽn ở đâu, cấp nào còn yếu, khâu nào còn chậm, trách nhiệm của người đứng đầu…
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tiếp tục hoàn thiện báo cáo sơ kết theo hướng nâng cao hơn nữa tầm khái quát, chiều sâu lý luận, tính thực tiễn và sức thuyết phục. Cách viết báo cáo phải chuyển mạnh từ liệt kê kết quả sang phân tích tác động; từ mô tả công việc sang đánh giá chất lượng vận hành; từ nêu những thuận lợi, khó khăn sang nhận diện đúng những điểm nghẽn; từ kiến nghị chung sang những kiến nghị rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ lộ trình, rõ địa chỉ.
Chỉ ra một số nội dung cần bổ sung sâu hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị: Phải đánh giá sự đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong mô hình mới; đánh giá năng lực vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là cấp xã, trong đó chú trọng chất lượng cán bộ cơ sở; đánh giá hiệu quả phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và kiểm soát quyền lực; đánh giá công tác chuyển đổi số, dữ liệu, khả năng quản trị dựa trên dữ liệu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đề xuất bộ tiêu chí đánh giá hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả vận hành của mô hình mới trong giai đoạn mới; đồng thời tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ của từng cấp để có thể điều chỉnh bảo đảm bao quát đầy đủ mọi mặt của đời sống xã hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu một số nội dung cần xin ý kiến định hướng của Bộ Chính trị: Tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn 2026- 2031; phân cấp, phân quyền mạnh hơn gắn với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và năng lực thực thi; xây dựng cấp xã thành cấp chính quyền thực sự gần dân, sát cơ sở, có đủ năng lực phục vụ nhân dân và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển ở cơ sở; xây dựng chính quyền số, chính quyền dữ liệu, bộ máy số, bộ máy dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hình thành phương thức quản trị mới trong toàn hệ thống chính trị; đổi mới công tác cán bộ, chuyển từ quản lý biên chế sang quản trị năng lực, từ đánh giá bằng quy trình sang đánh giá bằng kết quả sản phẩm, dữ liệu và mức độ hài lòng của nhân dân.
Khẳng định cuộc cải cách về tổ chức bộ máy lần này có ý nghĩa rất lớn, không chỉ đối với hiện tại mà còn đối với tương lai phát triển của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, mục tiêu hướng tới không chỉ là một bộ máy ít đầu mối hơn mà là bộ máy phải mạnh hơn, thông suốt, trách nhiệm, hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn. Không chỉ là sắp xếp tổ chức bộ máy mà là đổi mới phương thức lãnh đạo, phương thức quản lý, phương thức điều hành, phương thức làm việc, phương thức tổ chức thực hiện. Không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt mà phải tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới. Kết quả cuộc họp là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện báo cáo sơ kết và chuẩn bị tốt cho Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp.
