Ngày 24/5/2023, Chính phủ ban hành Quyết định 568/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về phòng chống tác hại thuốc lá đến năm 2030. Trên cơ sở quyết định này, Sở Y tế đã tham mưu trình Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Kế hoạch số 221/KH-UBND ngày 03/4/2024 về triển khai Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại thuốc lá đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Đắk Nông, với mục tiêu: Giai đoạn 2023-2025, giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nhóm nam từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 42,5%; nhóm nữ từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 1,2%. Giai đoạn 2026-2030, giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nhóm nam từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 39,2%; nhóm nữ từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 1%.
Mặc dù có nhiều điểm nhấn tích cực, ấn tượng trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá góp phần giảm tỷ lệ hút thuốc lá của người trên 15 tuổi chung tại tỉnh Đắk Nông từ 23,5% năm 2020 xuống còn 18,4% năm 2023 nhưng thực trạng hút thuốc lá trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều lo ngại.
Cụ thể, tỷ lệ hút thuốc lá ở người trưởng thành ở Đắk Nông vẫn còn cao, đặc biệt hút thuốc lá ở nữ giới có xu hướng tăng (năm 2020 là 1,2%, năm 2023 là 3,4%; nhóm nam giảm mạnh từ 45,8% năm 2020 xuống còn 33,2% năm 2023). Tỷ lệ hút thuốc lá thụ động tại các nơi công cộng còn phổ biến, cụ thể, 92,7% ở quán bar/cà phê; 78,8% ở các nhà hàng; 60,6% tại các trường cao đẳng/đại học; 56,1% tại khách sạn; 51,6% các phương tiện công cộng; 30,2% tại các cơ quan nhà nước; 27,6% tại các cơ sở y tế và 24,5% tại các trường học khác.
Hút thuốc lá, thuốc lá điện tử trong lứa tuổi học sinh đáng báo động. Năm 2023, tại Đắk Nông theo điều tra của Đại học Y tế công cộng thì tỷ lệ học sinh sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm nam là 6,6% và nhóm nữ là 2,5%. Việc tiếp cận, mua bán thuốc lá, thuốc lá điện tử còn khá dễ dàng do giá rẻ, hoạt động giám sát/kiểm tra và xử phạt chưa nghiêm.
Ngoài ra, nhiều cơ chế, chính sách và hoạt động còn bất cập, hạn chế như chưa có quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá điện tử, thuế thấp, diện tích in cảnh báo trên bao bì thuốc lá chiếm tỷ lệ rất nhỏ…
Những vấn đề nêu trên sẽ là những khó khăn, thách thức với công tác phòng, chống tác hại thuốc lá tại Đắk Nông trong thời gian tới.
Khói thuốc lá có chứa hơn 7.000 hóa chất như: Nicotin (chất gây nghiện), Formaldehyde (có trong chất ướp xác), Arsenic (có trong thuốc diệt chuột), Acid Sulfuric (có trong ắc-quy xe)… Do đó, ngoài việc tác động tiêu cực đến môi trường, gây thiệt hại về kinh tế, hút thuốc lá (kể cả hút thuốc lá thụ động) là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp gây tổn thương phổi, dẫn đến suy hô hấp mạn tính, ung thư.
Hút thuốc lá không chỉ gây ra ung thư phổi mà còn dẫn đến vô số các loại ung thư như: mũi, miệng, thanh quản, khí quản, thực quản, dạ dày, tụy, thận, bàng quang, cổ tử cung, tủy xương và máu. Làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch và đột quỵ gấp nhiều lần. Đặc biệt, khói thuốc lá ảnh hưởng xấu đến thai nhi và sức khoẻ trẻ em, người già, người đang ốm, bệnh.
Có thể thấy, hút thuốc lá có quá nhiều tác hại, tuy nhiên, có nhiều người muốn cai thuốc lá nhưng không thành công. Bác sĩ CKII Huỳnh Thanh Huynh, Phó Giám đốc Sở Y tế Đắk Nông cho biết, để cai thuốc lá thành công, người cai cần có ý chí quyết tâm, động lực khát khao, kế hoạch cụ thể, chi tiết, khoa học. Đặc biệt, không nên sử dụng thuốc lá điện tử để cai thuốc lá. Sống lành mạnh, vui vẻ và nhờ sự hỗ trợ của người thân, bạn bè nhắc nhở, quan tâm đồng thời hướng tới phần thưởng về sức khỏe, tinh thần, niềm vui…khi cai thuốc lá thành công.
Hiện nay, có nhiều hoạt động cụ thể hóa Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Nông chỉ đạo triển khai và đã được các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền tuyến huyện, tuyến xã tổ chức triển khai thực hiện. Đến nay, ngoài những kết quả tích cực đạt được thì công tác phòng, chống tác hại thuốc lá vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.
Để quản lý và thực thi hiệu quả Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá trên địa bàn tỉnh, thời gian tới Đắk Nông tiếp tục rà soát, kiến nghị, đề xuất Chính phủ, Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá theo hướng tăng cường hơn nữa các biện pháp hạn chế tiếp cận, sử dụng thuốc lá và cả thuốc lá điện tử (tăng thuế, tăng diện tích cảnh báo trên bao bì, tăng địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong khuôn viên và trong nhà, tăng mức xử phạt,…
Đổi mới và nâng cao chất lượng truyền thông về tác hại của thuốc lá và phòng, chống tác hại của thuốc lá phù hợp với từng nhóm đối tượng; đặc biệt là truyền thông trên không gian mạng và trực tiếp tại cộng đồng. Tăng cường công tác kiểm tra liên ngành việc thực thi các quy định của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá tại các cơ quan, đơn vị, cơ sở y tế, cơ sở giáo dục, các địa điểm công cộng. Xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo Nghị định 117/NĐ-CP năm 2020 của Chính phủ. Xây dựng, triển khai các mô hình điểm về cộng đồng, cơ quan, tổ chức, cơ sở y tế, cơ sở giáo dục không khói thuốc; phát triển và nhân rộng các mô hình có hiệu quả; tổ chức tư vấn và cai nghiện thuốc lá tại các cơ sở y tế.
Triển khai lồng ghép giảng dạy nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá vào chương trình giáo dục phù hợp với các cấp học theo tài liệu hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Xây dựng, hỗ trợ hoạt động, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho mạng lưới cộng tác viên làm công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Đặc biệt, nêu cao vai trò, trách nhiệm của cá nhân, đơn vị, tổ chức trong việc triển khai công tác phòng, chống tác hại thuốc lá.
Toàn bộ hệ thống chính trị phải nghiêm túc triển khai thực thi hiệu quả các quy định của phòng, chống tác hại thuốc lá; mỗi người lãnh đạo, đảng viên, cán bộ, công chức viên chức, thầy cô giáo, phụ huynh,.. phải là tấm gương không hút thuốc lá.
