Ghana đã đạt được tiến bộ trong việc mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, trong đó có hỗ trợ các trung tâm y tế cơ sở. Tuy nhiên, bất bình đẳng và khó tiếp cận dịch vụ vẫn còn tồn tại, đặc biệt là về sức khỏe sinh sản, chăm sóc y tế cho phụ nữ và trẻ em. Ở những vùng nông thôn như huyện Akyemansa, khu vực phía đông Ghana, thu nhập các gia đình nhìn chung rất thấp.
“Một số phụ nữ không đủ khả năng chi trả cho phương tiện đi lại”, bác sĩ Koranteng Ampaw, Giám đốc Sở Y tế huyện Akyemansa, cho biết. “Một vấn đề khác là hủ tục trong xã hội còn nặng nề, nhiều người không được tự do đi lại hay đến bệnh viện vì không được phép do các chuẩn mực xã hội về giới tính và quyền tự chủ của phụ nữ rất thấp”, ông Ampaw nêu bật những khó khăn tại đây. Nếu không có dữ liệu y tế nhất quán, các bác sĩ cũng không thể nắm bắt được lịch sử bệnh án của bệnh nhân.
Nhiều năm qua, chất lượng y tế không đồng đều dẫn đến tình trạng chẩn đoán sai với người lớn, hoặc với trẻ em là hồ sơ tiêm chủng bị thất lạc. Việc thiếu một hệ thống hồ sơ y tế thống nhất có thể gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Với trẻ em, do không xác minh danh tính của trẻ từ sớm dẫn tới hồ sơ y tế bị gián đoạn, làm lỡ lịch tiêm chủng, khiến trẻ em dễ mắc các bệnh lây nhiễm hoặc nặng hơn là biến chứng, trong khi điều này hoàn toàn có thể phòng ngừa được.
Để giải quyết bài toán này, Chính phủ Ghana với sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân đã đưa vào ứng dụng công nghệ sinh trắc học và nhận dạng nhằm mang lại thay đổi cho hệ thống y tế. Mô hình này đang được triển khai tại huyện Akyemansa. Owusuaa là bà mẹ có hai con nhỏ, trước đây khi đi khám cô thường không biết phải mang theo những giấy tờ gì. “Có lần tôi quên thẻ y tế, họ bảo tôi về nhà lấy thẻ nhưng con bé thì đang sốt”, cô nhớ lại. Ở vùng nông thôn Ghana, mất thẻ y tế không chỉ là trục trặc hành chính, mà đứa trẻ hoặc người bệnh có thể bị từ chối chữa trị vì họ không cáng đáng nổi chi phí.
Hiện nay, những người như Owusuaa có thể nhận thấy sự khác biệt. “Khi tôi đến bàn và nhìn vào máy quét khuôn mặt, họ nhanh chóng tìm thấy hồ sơ của tôi cả khi tôi quên thẻ”, cô nói. Công nghệ quét khuôn mặt kết nối trực tiếp với máy tính và dữ liệu bệnh nhân, nhờ vậy mẹ con Owusuaa được khám, chữa bệnh nhanh hơn.
Theo bác sĩ Samuel Laate, ngày càng nhiều phòng khám ở nông thôn được lắp đặt công nghệ mới. Hiện có 325 cơ sở y tế ở các huyện thuộc miền đông Ghana có ứng dụng quét sinh trắc học. Ông cho biết: “Các ứng dụng sinh trắc học như quét vân tay và khuôn mặt đang giúp giải quyết một trong những lỗ hổng trong hệ thống y tế của Ghana, như thiếu mã số định danh bệnh nhân phổ quát. Chúng tôi đã đưa dịch vụ này tới cả cơ sở y tế công cộng”.
Dù công nghệ đang tiếp tục mở rộng ra nhiều cơ sở, nhưng đây chưa phải là giải pháp triệt để ở Ghana do thiếu nguồn lực. Các phòng khám nông thôn vẫn thường xuyên thiếu thốn cả cơ sở hạ tầng lẫn nhân lực có tay nghề. Một nghiên cứu năm 2019 về các cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu cho thấy, gần một phần ba số cơ sở khám bệnh tại Ghana không có điện. Các phòng khám nông thôn và vùng sâu, vùng xa thường chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nếu không có điện ổn định, việc sử dụng máy móc, công nghệ gần như vô hiệu.
Song, những nhân viên y tế như Zainab Abdullahi - y tá tại một bệnh viện công bày tỏ đồng tình với công nghệ mới. Cô nói: “Trước đây, nếu bệnh nhân không có thẻ bảo hiểm y tế, chúng tôi phải lục lọi sổ đăng ký rất lâu. Giấy tờ lưu trữ thường dễ bị côn trùng gặm nhấm, hoặc dễ ẩm mốc, thất lạc”. Cô cho rằng việc quét nhận dạng và thẻ y tế không chỉ cải thiện tốc độ xử lý hồ sơ, mà còn giúp các nhân viên y tế theo dõi, xem lịch tiêm vacccine nào sắp đến, thậm chí thông báo nếu họ lỡ hẹn. “Ban đầu, có một số bệnh nhân tỏ ra hoài nghi, một số không tin tưởng công nghệ này. Họ hỏi liệu chúng tôi có sử dụng ảnh của họ cho mục đích nào khác không. Nhưng khi thấy hiệu quả nó đem lại, họ đã đăng ký”, Abdullahi chia sẻ.
