Đăng ký “cho an toàn”, “cho vui”
Tại Hội nghị Giáo dục đại học 2025, Bộ GD&ĐT công bố con số đáng chú ý: Hơn 852.000 thí sinh đăng ký xét tuyển, tạo ra tới 7,6 triệu nguyện vọng cho hơn 500 trường đại học, cao đẳng. Con số này được đánh giá rất lớn, gây áp lực lên hệ thống xử lý dữ liệu và công tác lọc ảo. Hệ quả, 16 trường đã phát sinh sai sót kỹ thuật, ảnh hưởng tới gần 1.000 thí sinh.
GS, TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, qua thống kê kết quả tuyển sinh năm 2025, số thí sinh đăng ký 5 nguyện vọng chiếm tỷ lệ cao nhất với 39,6%; có 30,9% số thí sinh đăng ký 10 nguyện vọng; 29,5% đăng ký hơn 10 nguyện vọng. Đặc biệt, có 6,7% số thí sinh đăng ký hơn 20 nguyện vọng... Tuy nhiên, theo ông Thảo, rất ít thí sinh trúng tuyển dựa vào những nguyện vọng ở cuối. Phần lớn các em chỉ đăng ký để “cho an toàn”, “cho vui”. Trong khi đó, khi đăng ký quá nhiều nguyện vọng, tính mục tiêu của các em sẽ kém, trách nhiệm của thí sinh, động lực để phấn đấu vào một trường, một ngành cũng kém vì “mình không đỗ nguyện vọng này thì đỗ nguyện vọng kia”.
Thống kê cũng cho thấy nhóm thí sinh nói trên thường ít nhập học, có thể các em đã có dự định đi du học nước ngoài, hoặc có thể chỉ đăng ký để khẳng định “mình có đỗ đại học”. “Đây không phải mục tiêu của xét tuyển, mà chỉ là mục tiêu hình thức và sẽ dẫn tới lãng phí nguồn lực xã hội về lệ phí, về hệ thống và lãng phí nguồn lực cho các trường. Vấn đề này cần phải xem lại”, GS, TS Nguyễn Tiến Thảo nói.
Nói về việc đăng ký số nguyện vọng không giới hạn nguyện vọng đăng ký xét tuyển đại học, Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cho rằng, việc này “chưa chắc đã đem lại nhiều cơ hội” cho thí sinh mà đôi khi lại khiến thí sinh “tẩu hỏa nhập ma”, rối tinh lên, cảm thấy hoang mang, không biết phải làm gì. “Như vậy từ chỗ tưởng như đem lại cơ hội lại làm khó cho thí sinh. Sẽ quy định hạn chế như thế nào để bảo đảm được quyền, sự lựa chọn cao nhất của thí sinh mà đỡ chuyện quá phức tạp trong việc xử lý”, Bộ trưởng nói.
Đây cũng là lý do Bộ GD&ĐT lấy ý kiến các cơ sở giáo dục đại học về việc giảm số lượng nguyện vọng đăng ký xét tuyển trong Hội nghị giáo dục đại học năm 2025 vừa diễn ra. Tại phiếu khảo sát gửi tới các đại biểu, Bộ GD&ĐT lấy ý kiến về số nguyện vọng đăng ký xét tuyển, với các phương án lựa chọn: Nên để tối đa 5 nguyện vọng, 10 nguyện vọng hoặc không giới hạn nguyện vọng.
Về công tác tuyển sinh đại học năm 2026, Bộ trưởng GD&ĐT thông tin: Cơ bản vẫn giữ ổn định. Tuy nhiên, từ năm 2027, kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến sẽ có một phần thực hiện thi trên máy tính. “Vì vậy, ngay từ năm 2026, chúng ta phải có những bước đi chuẩn bị cho quá trình này. Bộ GD&ĐT sẽ mời các đơn vị tổ chức bài thi đánh giá năng lực trên máy tính để có sự thống nhất nguyên tắc, tiêu chí, để làm sao vẫn là bài thi các trường tuyển sinh cho mình nhưng không quá chênh lệch nhau về cách thức, về chuẩn”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Công tác tuyển sinh đại học năm 2026 cơ bản giữ ổn định
Đề xuất này tạo ra cuộc thảo luận sôi nổi trong giới chuyên môn và học sinh.
Em Nguyễn Minh Phương, học sinh lớp 12, Trường THPT Phan Đình Phùng (Hà Nội) cho rằng: “Vẫn nên để học sinh đăng ký nhiều nguyện vong, bởi điều này giúp tăng cơ hội trúng tuyển cho các thí sinh. Như thế học sinh có thể cố gắng để đạt mục tiêu và cảm thấy an toàn, thoải mái hơn khi đăng ký xét tuyển”.
Anh Lê Quang Năm (TP Hải Phòng), có con đang học lớp 12, rất quan tâm đến vấn đề này. Theo anh Năm, việc khống chế số lượng nguyện vọng có thể “làm hẹp cánh cửa” vào đại học của con. Anh cho biết: “Con trai tôi đặt mục tiêu thi vào khối ngành Công nghệ thông tin, vốn có điểm chuẩn rất cao và san sát nhau giữa các trường, quanh mức 27 - 29 điểm. Nếu con tôi có điểm thi chới với thì việc cháu muốn đăng ký nhiều ngành Công nghệ thông tin ở nhiều trường khác nhau sẽ giúp gia tăng cơ hội, đồng thời kèm theo một số nguyện vọng để chắc chắn đỗ đại học... Như vậy, nếu hướng tới giới hạn nguyện vọng sẽ gây khó, phải tính toán rất mệt”, anh Năm nói.
Em Lê Quỳnh Anh, học sinh lớp 12 Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) có nguyện vọng thi vào ngành sư phạm. Tuy nhiên, em Quỳnh Anh lại cho rằng, nên giới hạn số lượng nguyện vọng vừa đủ. “Mỗi bạn có năng lực, sở thích phù hợp với một số ngành nghề nhất định. Nhiều bạn rải tới hàng chục nguyện vọng nhưng những nguyện vọng phía sau không phải đam mê, đăng ký chỉ để thấy an tâm hơn hoặc cho vui thì cũng không nên. Do vậy, bản thân em cần khoảng tối đa 5 - 6 nguyện vọng, nên đề xuất số lượng khống chế là 10 thì phù hợp”, Quỳnh Anh đóng góp ý kiến.
PGS, TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội cũng cho rằng, cần giới hạn nguyện vọng đăng ký xét tuyển đại học. “Việc đăng ký nhiều nguyện vọng dàn trải, hệ quả là cam kết nghề nghiệp không rõ ràng, dẫn đến lãng phí sau này. Do đó, nên giới hạn ở chừng mực nào đấy”, ông Sơn nói.
Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm Hà Nội cho hay, khi học sinh lựa chọn ngành nghề, phải cân nhắc nhiều yếu tố như năng lực, sở thích của bản thân, đặc điểm nghề có phù hợp không, đặc tính nghề thế nào, có cam kết với nghề không,.. “Để chọn được ngành nghề vô cùng đau đầu. Nhưng khi học sinh có định hướng rõ ràng, lựa chọn, cam kết với nghề cũng rõ ràng. Khi người học đỗ được vào ngành nghề đó sẽ cố gắng vượt qua khó khăn và hành nghề”, ông Sơn phân tích.
Đóng góp ý kiến, PGS, TS Nguyễn Thanh Chương, Chủ tịch Hội đồng Trường đại học Giao thông vận tải cho rằng, theo quy chế hiện nay, thí sinh chỉ cần đăng ký ngành học, trường học, hệ thống xét tuyển sẽ tự động lấy tổ hợp môn và phương thức xét tuyển mà thí sinh có số điểm cao nhất để xét. Tuy nhiên, điều này đôi khi lại khiến thí sinh gặp khó, thậm chí có em đã trúng tuyển vào trường nhưng không nắm được mình trúng tuyển theo phương thức nào, tổ hợp nào. “Tôi đề nghị phải để thí sinh được lựa chọn, chủ động trong việc chọn tổ hợp xét tuyển vào ngành nào, trường nào, không nên để các trường lo hết cho thí sinh”, ông Chương nói.
