Cơ hội đua tài của các nghệ sĩ xiếc quốc tế

Liên hoan là sự kiện văn hóa nhằm thúc đẩy mối quan hệ hợp tác trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật giữa Việt Nam và các nước trên thế giới; là nơi hội tụ các đơn vị nghệ thuật xiếc trên toàn quốc và các đoàn nghệ thuật Xiếc tiêu biểu đến từ nhiều quốc gia. Liên hoan cũng là dịp các nghệ sĩ nước chủ nhà giới thiệu giá trị nghệ thuật xiếc của Việt Nam tới bạn bè quốc tế; là cơ hội để các nhà quản lý nghệ thuật, các nghệ sĩ xiếc Việt Nam có điều kiện giao lưu, học hỏi, trao đổi, chia sẻ những kinh nghiệm từ các đơn vị quốc tế trong quá trình lao động sáng tạo nghệ thuật. Từ đó, có những đổi mới về phương pháp tổ chức, quản lý, sáng tạo những tác phẩm đạt chất lượng nghệ thuật cao, đáp ứng nhu cầu thưởng thức của nhân dân.

Một trong những ưu thế là liên hoan tổ chức tại Rạp Xiếc Trung ương - địa điểm biểu diễn quy mô với đầy đủ trang thiết bị phục vụ tất cả các thể loại xiếc, bảo đảm đủ điều kiện an toàn, các thông số kỹ thuật cho các tiết mục biểu diễn. Tham gia Liên hoan Xiếc quốc tế 2019 có sự góp mặt của các nước Australia, Campuchia, Trung Quốc, Cuba, Ai Cập, Hungary, Lào, Singapore, Việt Nam. Đoàn Việt Nam gồm năm đơn vị: Liên đoàn Xiếc Việt Nam; Nhà hát Nghệ thuật Phương Nam, Trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam, Đoàn Xiếc và Ảo thuật Vũng Tàu, Hội Sân khấu TP Hồ Chí Minh. Các thể loại xiếc: nhào lộn, tung hứng, thăng bằng, ảo thuật, hài hước có sự sáng tạo, độc đáo và mới lạ với chất lượng chuyên môn tốt sẽ tạo ấn tượng cho liên hoan lần này.

Háo hức, phấn chấn là tâm trạng của các nghệ sĩ xiếc tham gia liên hoan. Mỗi đoàn xiếc chăm chút đầu tư các tiết mục, các nghệ sĩ say sưa luyện tập, tìm tòi cách thể hiện, trút hết đam mê, tâm huyết để cống hiến cho khán giả những giây phút thưởng ngoạn thú vị. Liên đoàn Xiếc Việt Nam tham gia chín tiết mục với sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ trẻ. Từng ba lần tham gia Liên hoan Xiếc quốc tế ở Italy, Nga và Thừa Thiên - Huế (Việt Nam), sở hữu bốn huy chương vàng nhưng Bùi Thu Hương, Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết đã cùng các bạn diễn dày công kiên trì tập luyện cả năm cho thật nhuần nhuyễn để có những tiết mục đặc sắc nhất tranh tài. Lần đầu “đem chuông đi đánh xứ người” ở Italy, thi đấu ở một sân khấu lớn, Hương không tránh khỏi hồi hộp nhưng được lãnh đạo động viên, xác định đi thi để có dịp cọ xát, học hỏi, Hương và bạn diễn gắng hết sức mình, thi đấu với tâm lý tốt nhất, ghi điểm không chỉ ở những động tác khó mà còn ở nét duyên dáng khi nhập vai liền anh, liền chị và tiết mục Đu quan họ đã xuất sắc đoạt giải Vàng. Lần này, Hương tham gia tranh tài hai tiết mục là Đu sen và Đu khóa son. Nếu như Đu sen với nhiều kỹ thuật khó, đặc biệt là màn treo tóc làm trụ để bạn diễn quay thì nét ấn tượng và hấp dẫn trong Đu khóa son chính là khâu tạo hình và các kỹ thuật khó.

Chia sẻ thêm về tiết mục Đu sen, nghệ sĩ Tống Toàn Thắng tiết lộ, đây sẽ là tiết mục đặc biệt, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mở màn cho chương trình thi tại liên hoan lần này. Khi trình độ chưa đạt được kỹ năng, kỹ xảo giỏi như một số nước đỉnh cao thì những yếu tố mang đậm hồn Việt cùng những động tác khó, biến hóa khôn lường chính là điểm nhấn khẳng định đẳng cấp, truyền thông điệp, người xem nhận ra ngay đó là tiết mục xiếc của Việt Nam qua âm nhạc, trang phục, cách diễn và thêm yêu, trân trọng những giá trị văn hóa Việt. Những bông hoa sen - vốn là quốc hoa ở giữa đầm sen mộc mạc tinh khiết, giản dị tỏa hương được thể hiện ấn tượng qua các màn đu bay, diễn xuất của các nữ diễn viên xiếc trong trang phục hình sen tươi thắm.

Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Liên đoàn Xiếc Việt Nam và các đơn vị liên quan chuẩn bị kỹ lưỡng, tạo điều kiện tốt nhất cho các đoàn tham dự liên hoan như bố trí phòng hóa trang, thiết bị hỗ trợ biểu diễn; phân chia lịch tập phù hợp múi giờ, điều kiện sinh hoạt thuận tiện nhất, huy động lực lượng thường trực hỗ trợ các diễn viên tập luyện và đua tài, bố trí âm thanh, ánh sáng nhằm tạo hiệu ứng tốt nhất cho các tiết mục. Hai chương trình thi có gần 30 tiết mục, đặc biệt là những tiết mục biểu diễn ở trên cao đòi hỏi lực lượng phụ trợ phải “thuộc bài”, hiểu ý mới triển khai nhanh chóng, bảo đảm thời gian. Kinh nghiệm học hỏi, đúc rút khi tham dự liên hoan xiếc quốc tế do các nước tổ chức cũng được Liên đoàn Xiếc Việt Nam áp dụng sao cho khâu tổ chức bài bản và chuyên nghiệp. Cục Nghệ thuật Biểu diễn bố trí nhân sự phụ trách từng đoàn và phiên dịch kịp thời kết nối, bảo đảm công tác tổ chức chu đáo, thể hiện sự nồng nhiệt, hiếu khách của chủ nhà. Một số đoàn ở xa đã tới sớm để làm quen cho các sân khấu, tập luyện. Điều mong muốn của Ban Tổ chức là các bạn diễn ở các nước mặc dù xa về địa lý nhưng luôn cảm thấy gần gũi với các nghệ sĩ xiếc Việt Nam và khán giả thủ đô.

Ngoài những buổi tranh tài, Ban Tổ chức liên hoan cũng tổ chức một buổi diễu hành nghệ thuật xiếc quy mô tại phố đi bộ quanh Hồ Gươm - một thắng cảnh nổi tiếng của Hà Nội vào sáng 19-10 với sự tham gia của khoảng 150 diễn viên xiếc trong và ngoài nước, tạo điểm nhấn lan tỏa. Các nghệ sĩ xiếc các nước sánh vai nhau, phô diễn tài năng cho công chúng, tạo không khí náo nhiệt, sôi động. Trên đường diễu hành, các nghệ sĩ dừng lại 10-15 phút biểu diễn rồi lại tiếp tục di chuyển để khán giả có cơ hội thưởng thức. Trong khoảng cách rất gần ấy, họ thỏa sức thăng hoa, tiếp xúc đông đảo khán giả. Những nghệ sĩ xiếc thú cùng các chú trâu, lợn, dê, ngựa, mèo, chó đáng yêu dạo quanh cũng tô điểm thêm cho buổi diễu hành thêm sinh động, lôi cuốn.

Số đoàn nước ngoài tham dự liên hoan lần này còn hạn chế bởi điều kiện eo hẹp về nguồn lực, điều kiện đài thọ nghệ sĩ các nước tham gia, do đó thiếu vắng những tiết mục đẳng cấp đến từ các nước có nghệ thuật xiếc đỉnh cao là khó tránh khỏi. Liên hoan là sân chơi để thể hiện tài năng mới, tiết mục mới, liên hoan càng uy tín, tầm cỡ, cơ hội của các nghệ sĩ đoạt giải cao càng lớn khi được mời biểu diễn dài ngày với những hợp đồng lớn, thù lao diễn xuất cũng tăng theo. Tuy nhiên, tại liên hoan lần này, khán giả vẫn có cơ hội để thưởng thức nhiều tiết mục đặc sắc, thú vị từ các nước. “Mỗi lần tham gia liên hoan xiếc quốc tế, các nghệ sĩ xiếc từ các nước quy tụ tạo cảm giác gần gũi, thân quen như anh em một nhà lâu ngày gặp lại, hào hứng thể hiện, khoe tài mà không đặt nặng vấn đề giành giật ganh đua đoạt giải. Các bạn quốc tế tới tham gia trình diễn mang đậm bản sắc của từng nước góp phần tạo dấu ấn đa dạng, nhiều màu sắc và cơ hội giao lưu học hỏi chính là động lực thắp lửa đam mê”, NSND Tống Toàn Thắng trải lòng. Tổ chức Liên hoan Xiếc quốc tế lần này gợi nhớ cho anh Thắng dấu ấn về lần tham gia Festival Xiếc quốc tế tại Vũ Hán (Trung Quốc) năm 1992 và một trang mới mở ra trong nghiệp diễn là tour biểu diễn ở Thụy Điển gần một năm sau đó. Giây phút thăng hoa ở sân khấu lớn là động lực để anh Thắng gắn bó với làm nghề.

Liên hoan càng đông diễn viên xiếc từ các nước tham gia thì cơ hội tiếp cận, học hỏi càng nhiều. Mỗi dịp được tham gia liên hoan quốc tế, các nghệ sĩ luôn được trau dồi, làm mới mình, học các bạn diễn kỹ năng, kỹ xảo mới và phong cách biểu diễn, tạo cơ hội thúc đẩy phát triển nghề nghiệp. Mong muốn của nhiều nghệ sĩ xiếc là liên hoan được tổ chức thường kỳ, không chỉ ba năm một lần để họ có điều kiện giao lưu, cọ xát không chỉ đồng nghiệp trong nước mà còn từ bạn diễn thế giới. Bởi tuổi nghề nghệ sĩ xiếc thường ngắn, khó có nghệ sĩ xiếc nào ở giai đoạn đỉnh cao có thể dự ba lần liên hoan xiếc trong chín năm và để thay đổi tiết mục xiếc không thể nhanh chóng như nghệ thuật khác. NSND Tống Toàn Thắng hy vọng sau các cuộc liên hoan, các nghệ sĩ có thêm động lực, đam mê dấn thấn với nghề hơn, biến những khát khao trở thành hiện thực. Đặc biệt, các nghệ sĩ trẻ cũng có dịp nhìn lại mình, không ngừng nỗ lực nâng cao trình độ để có những tiết mục thật sự đẳng cấp, tự tin đua tài ở các sân khấu lớn trên thế giới.

Dưới đây là hình ảnh của một số màn trình diễn ấn tượng tại Liên hoan năm nay: