Chuyển đổi số - Dấu ấn của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV (Kỳ 1)

Nhờ đó, Quốc hội đã hoàn thành khối lượng công việc “khổng lồ” so các nhiệm kỳ khác, xử lý nhiều vấn đề hệ trọng, nhiều nội dung mới, phức tạp, chưa từng có tiền lệ; thực hiện tốt chức năng lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định vấn đề quan trọng của đất nước, cũng như các hoạt động ngoại giao nghị viện.

Kỳ 1: Giảm giấy tờ, tăng chất lượng

Trong xu thế đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Quốc hội khóa XV đã ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa đáng kể các hoạt động. Các quyết định như thành lập Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số, phê duyệt Đề án chuyển đổi số của Quốc hội giai đoạn 2025-2030 và triển khai ứng dụng “Quốc hội 2.0”, giúp quản lý tài liệu và truy cập thông tin cho đại biểu, bước đầu hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội.

Bước chuyển từ những kỳ họp không giấy tờ

Dự Kỳ họp thứ 10, cũng là kỳ họp cuối cùng của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Anh Trí không khỏi vui mừng trước “những thành công chắc chắn” của Quốc hội, đưa tới những kết quả rất tích cực cho đất nước. Ông đánh giá, Quốc hội khóa XV là một nhiệm kỳ đặc biệt, diễn ra trong bối cảnh đất nước đối mặt với nhiều biến động chưa từng có tiền lệ, song đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, để lại nhiều dấu ấn trong hoạt động lập pháp, giám sát và đổi mới phương thức làm việc. Đặc biệt, sau chuyến tham quan học hỏi kinh nghiệm một số nước châu Âu, nhìn lại kỹ hơn, ông càng tâm đắc với thành tựu nổi bật của công tác xây dựng pháp luật thông qua số lượng, chất lượng văn bản luật được ban hành.

Là ĐBQH hai lần trúng cử tại Hà Nội bằng hình thức tự ứng cử, sau gần 10 năm hoạt động tại nghị trường, hơn ai hết, ĐBQH Nguyễn Anh Trí nhận thấy rõ nét những sự chuyển biến trong hoạt động của Quốc hội, nhất là việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số - hoạt động được nhìn nhận là điểm nhấn đáng ghi nhận trong nhiệm kỳ này. Nếu như ở đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV, Quốc hội đã đưa vào sử dụng hạ tầng công nghệ thông tin, ứng dụng “Quốc hội 1.0”, cung cấp cho đại biểu Quốc hội công cụ hiện đại trên máy tính bảng, khởi đầu cho các kỳ họp Quốc hội “không giấy tờ”, thì đến nay, các ứng dụng đã được cập nhật, hiện đại hóa hơn rất nhiều.

Từ ngày 11/6/2025, trên cơ sở những kết quả đạt được của nhiệm kỳ trước về xây dựng Quốc hội điện tử, Quốc hội đã đưa vào sử dụng ứng dụng “Quốc hội 2.0” với nhiều cải tiến, cho phép các ĐBQH có thể nhanh chóng tìm kiếm và truy cập văn bản, chia sẻ tài liệu trực tuyến giữa các ĐBQH với nhau. Việc tích hợp trợ lý ảo trí tuệ nhân tạo (AI) trên ứng dụng cho phép các ĐBQH tra cứu thông tin nhanh chóng, truy cập bản tóm tắt các văn bản thay vì phải đọc từng trang…

Đặc biệt, ứng dụng mới cho phép đăng nhập bằng vân tay, giọng nói; gửi chất vấn bằng văn bản; chuyển giọng nói thành văn bản, gỡ băng và nhận diện được cả giọng nói theo vùng miền. Ứng dụng sau khi được đưa vào sử dụng đã được các ĐBQH tiếp nhận tích cực, sử dụng hằng ngày. Theo một thống kê của Văn phòng Quốc hội, với việc đưa vào sử dụng ứng dụng “Quốc hội 2.0”, mỗi kỳ họp Quốc hội sẽ tiết kiệm khoảng 20 tấn giấy in, giảm chi phí và tăng hiệu quả công việc.

Quốc hội cũng đã triển khai hệ thống hỗ trợ bằng AI để ghi âm các cuộc họp và tạo cơ sở dữ liệu về bản ghi và biên bản cuộc họp, nâng cao tính chính xác và hiệu quả của quy trình lập pháp. Hơn nữa, AI được sử dụng để xác định sự không nhất quán trong các văn bản pháp luật và xử lý phản hồi của công chúng về sửa đổi Hiến pháp.

Từ việc giảm tải tài liệu giấy đến triển khai các hệ thống làm việc trực tuyến, mọi hoạt động của ĐBQH trở nên gọn nhẹ, hiệu quả và cập nhật hơn. “Tôi nhớ ở khóa XIV, sau mỗi kỳ họp là mang về cả thùng tài liệu để lưu trữ. Còn bây giờ, nhờ chuyển đổi số, mọi thứ đã được số hóa, tiện lợi và khoa học hơn rất nhiều. Việc Quốc hội chủ động, tiên phong trong ứng dụng công nghệ số là hướng đi đúng đắn và cần tiếp tục đẩy mạnh trong thời gian tới. Nếu hoàn thiện hơn nữa, chuyển đổi số sẽ giúp hoạt động nghị trường ngày càng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn”, ĐBQH Nguyễn Anh Trí cho hay. Ông bày tỏ đánh giá cao về nỗ lực chuyển đổi số ở Quốc hội khóa XV, dù còn cần cải thiện và một số hạn chế nhất định, song khẳng định cần “bắt đầu cái đã, sau rồi mình tiếp tục”.

Thúc đẩy hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả

Phát biểu ý kiến tại phiên thảo luận ở tổ của Quốc hội hôm 21/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng khẳng định, Quốc hội phải ứng dụng khoa học - công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo thì công việc mới trôi chảy. “Nếu không chuyển đổi số, số hóa, ứng dụng AI thì dù nhiều người bao nhiêu cũng không đủ. Tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội đã thông qua 34 luật, chiếm 52,3% tổng số luật được ban hành tính từ đầu nhiệm kỳ; thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp… Nếu không chuyển đổi thì không thể nào thực hiện được khối lượng công việc nhiều như vậy”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Có thể khẳng định, việc chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin đã góp phần không nhỏ đưa đến điểm sáng là hoạt động lập pháp trong nhiệm kỳ này. ĐBQH Nguyễn Anh Trí dẫn chứng, tính đến ngày 15/10/2025, Quốc hội đã hoàn thành 153/156 nhiệm vụ lập pháp, đạt tỷ lệ 98,08%, đồng thời thông qua 52 nhiệm vụ phát sinh, nâng tổng số lên 205 nhiệm vụ, vượt 33% so với định hướng ban đầu. “Đây là con số thể hiện nỗ lực và tinh thần trách nhiệm rất cao của Quốc hội trong việc xây dựng hệ thống pháp luật. Nhiều luật, nghị quyết được ban hành trong thời gian ngắn nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và tính khả thi cao”, đại biểu nhấn mạnh.

Đồng tình với ĐBQH Nguyễn Anh Trí, các ĐBQH cũng khẳng định, trong nhiệm kỳ vừa qua, Quốc hội, Chính phủ, Chủ tịch nước, các cơ quan đã chủ động, sáng tạo, đổi mới mạnh mẽ, dám nghĩ dám làm, đặc biệt là trong hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính, chuyển đổi số, ứng dụng AI, kiến tạo thể chế phát triển, khơi thông nguồn lực, chăm lo đời sống nhân dân và hội nhập sâu rộng. Quốc hội đã phát huy vai trò “đi trước một bước về thể chế”, phản ứng kịp thời với những tình huống mới, đáp ứng yêu cầu thực tiễn cuộc sống; các chính sách luôn lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, tích cực tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để góp phần giải phóng sức sản xuất, huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho sự nghiệp phát triển đất nước. Nhờ đó, trong thời gian ngắn, đã thông qua được số lượng luật, nghị quyết rất lớn, bảo đảm về chất lượng.

Phát huy những kết quả đã đạt được, vào tháng 9, Quốc hội đã ra mắt nền tảng học trực tuyến “Bình dân học vụ số - Quốc hội số”. Những nỗ lực này đã được các đại biểu đánh giá cao vì giảm thiểu giấy tờ, cải thiện hiệu quả và tăng cường tính minh bạch. Trong tương lai, Quốc hội đặt mục tiêu mở rộng đào tạo kỹ năng số, phát triển tài liệu học trực tuyến và tạo trợ lý ảo hỗ trợ bởi AI để hỗ trợ. Mục tiêu là xây dựng một hệ sinh thái số toàn diện, hiện đại hóa các hoạt động của Quốc hội và thúc đẩy chia sẻ kiến thức trong toàn xã hội.

Cũng là ĐBQH hai khóa liên tiếp, GS, TS Nguyễn Thị Lan, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng cần nêu rõ hơn những minh chứng cụ thể như số lượng văn bản được xử lý trên môi trường điện tử, số phiên họp trực tuyến, mức độ người dân tiếp cận thông tin công khai... nhằm thể hiện rõ hình ảnh một “Quốc hội số”, hướng tới nền quản trị hiện đại, minh bạch, gần dân.

(Còn nữa)