Chuyển đổi sinh kế khi nghề buôn bán thịt chó, mèo không còn tương lai

Ngày 19/5, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội (được Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội giao), phối hợp cùng tổ chức Soi Dog Foundation và doanh nghiệp xã hội Truyền thông thay đổi hành vi hướng tới phát triển bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam) tiếp tục tổ chức Hội nghị tập huấn lần thứ 3 trong chuỗi hoạt động của chương trình "Từng bước chuyển đổi sinh kế bền vững: Từ buôn bán, giết mổ chó mèo sang các ngành nghề phát triển bền vững, an toàn và văn minh".

Đối tượng tham dự là các chủ cơ sở kinh doanh, giết mổ chó mèo tại 6 địa bàn thí điểm: phường Kiến Hưng, Tây Mỗ, Đại Mỗ, Phú Lương, Yên Nghĩa và Xuân Phương; cùng đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia y tế, thú y và phát triển kinh tế bền vững.

Hội nghị là hoạt động trọng tâm của dự án "Thí điểm mô hình phòng chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững – từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó mèo tại một số phường ở Hà Nội" được UBND Thành phố Hà Nội chính thức phê duyệt ngày 24/7/2025. Dự án hướng tới hai mục tiêu song hành: góp phần thực hiện mục tiêu Quốc gia không có ca tử vong do bệnh dại ở người vào năm 2030, đồng thời nâng cao năng lực quản lý, kiểm soát dịch bệnh và từng bước áp dụng các tiêu chuẩn phúc lợi động vật phù hợp với thông lệ quốc tế.

Yêu cầu chuyển đổi ngày càng cần thiết khi bệnh dại tiếp tục diễn biến phức tạp

Tính đến tuần 20 năm 2026 (giữa tháng 5/2026), tình hình bệnh dại trên cả nước đang có những diễn biến phức tạp. Về phía người, cả nước vừa ghi nhận bổ sung 4 trường hợp tử vong tại tỉnh Đồng Nai (2 trường hợp) và Thành phố Hồ Chí Minh (2 trường hợp), nâng tổng số ca tử vong do bệnh dại từ đầu năm đến nay lên 30 trường hợp tại 17 tỉnh, thành phố.

Về phía động vật, dịch bệnh đã bùng phát tại 78 xã thuộc 18 tỉnh, thành phố với 98 ổ dịch, dẫn đến tổng số động vật bị chết và tiêu hủy là 168 con.

Riêng trên địa bàn thành phố Hà Nội, tính từ đầu năm đến ngày 18/5, dịch bệnh dại trên động vật đã được ghi nhận tại 3 xã: Hòa Lạc, Hạ Bằng và Đoài Phương với tổng số 4 con mắc bệnh và 36 con bị chết, tiêu hủy. Thực tế cho thấy, sự di chuyển của chó, mèo mang virus dại và các hoạt động thu gom, vận chuyển và giết mổ chó, mèo góp phần khiến virus dại lây lan, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người dân và người trực tiếp tiếp xúc, tham gia chuỗi cung ứng thịt chó mèo.

Thành phố Hà Nội đang quyết liệt triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm bảo đảm phòng chống bệnh dại, bảo đảm vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm trong hoạt động giết mổ, buôn bán, vận chuyển sản phẩm động vật.

Theo chỉ đạo từ UBND Thành phố, các cơ quan chức năng từ cấp thành phố đến cấp xã, phường đang tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, rà soát các cơ sở giết mổ, kinh doanh sản phẩm động vật trên toàn địa bàn, chỉ cho phép các cơ sở kinh doanh sản phẩm động vật xuất phát từ các cơ sở giết mổ được cấp có thẩm quyền cho phép hoạt động và chấm dứt giết mổ nhỏ lẻ trước ngày 30/6/2026, các cơ sở vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Ông Ngô Đình Loát, Phó Chi cục Trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội nhấn mạnh: "Dự án đồng hành, khuyến khích trên cơ sở tự nguyện và hỗ trợ tối đa cho các hộ tham gia chuyển đổi sinh kế. Chúng tôi biểu dương tinh thần tiên phong của các hộ đã chủ động dừng hoạt động và đăng ký chuyển đổi. Đây chính là những 'nhân tố điển hình' để lan tỏa mô hình".

Ông Ngô Đình Loát cho biết, hiện nay, các cơ quan chức năng từ thành phố đến cấp phường đang tích cực tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân, các hộ giết mổ, buôn bán chó mèo phải chấp hành các quy định của thành phố nhằm phòng, chống dịch bệnh dại đạt hiệu quả, bảo đảm vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm, tích cực tham gia các hoạt động chuyển đổi sinh kế từ hoạt động giết mổ, buôn bán chó mèo sang các ngành nghề kinh tế bền vững khác, đồng thời cũng tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

7 cơ sở chủ động dừng kinh doanh: Những chuyển biến từ niềm tin

Sau hai hội nghị tập huấn, tính đến trước kỳ tập huấn lần thứ 3, đã có 7 cơ sở kinh doanh chủ động thông báo dừng hoạt động giết mổ, buôn bán chó mèo và 18 hộ kinh doanh chính thức đăng ký tham gia chương trình chuyển đổi sinh kế. Đây là một sự gia tăng đáng kể, cho thấy người giết mổ, buôn bán chó mèo đã bắt đầu tin tưởng vào hướng đi mới.

Đặc biệt, lớp dạy nghề bán hàng online ngày 12/5 vừa qua đã tạo nên một dấu ấn quan trọng. Sự nhiệt tình của các chủ cơ sở kinh doanh không chỉ thể hiện sự thay đổi mà còn mang lại kết quả tức thì: thêm 2 cơ sở nữa đã quyết định dừng hoạt động cũ ngay sau buổi học.

Đây là những tín hiệu tích cực cho thấy: khi có giải pháp thực tế và lộ trình rõ ràng, người giết mổ, buôn bán chó mèo sẽ tự tin lựa chọn hướng đi mới để ổn định tương lai.

Ông Faizan Jalil, Quản lý cấp cao Tổ chức Soi Dog Foundation chia sẻ: "Tôi vô cùng tự hào khi thấy Dự án đang mang lại những kết quả rất rõ rệt, đặc biệt là khi nhiều hộ kinh doanh, giết mổ chó mèo đã chủ động tình nguyện dừng hoạt động. Kết quả này cho thấy sức mạnh của sự đồng lòng, khi chính quyền, đơn vị triển khai Dự án và người dân cùng chung tay hành động".

"Từ những câu chuyện thành công thực tế tại Thái Lan, Philippines và Hàn Quốc, tôi hoàn toàn tin tưởng rằng Dự án thí điểm của chúng ta sẽ đạt được mục tiêu một cách trọn vẹn và bền vững", ông Faizan Jalil nói.

Bà Bùi Thị Duyên, Giám đốc SBCC Vietnam cho biết: "Điều tạo nên sự khác biệt của dự án là phương pháp tiếp cận: chúng tôi đến để lắng nghe, để hỏi “anh chị cần bao lâu, và chúng tôi có thể giúp gì trong khoảng thời gian đó?”. Chúng tôi rất xúc động trước tinh thần của các chủ cơ sở tham dự lớp bán hàng online ngày 12/5 vừa qua – sự có mặt đầy đủ và nhiệt tình của họ cho thấy rõ ràng: khi niềm tin được xây dựng và cơ hội trở nên thực sự khả thi, người dân tự nguyện thay đổi mà không cần bất kỳ áp lực nào".

"Chúng tôi sẽ dành sự hỗ trợ tâm huyết và đầy đủ nhất cho những hộ đăng ký sớm, để cùng nhau vượt qua giai đoạn chuyển tiếp và tối ưu hóa mọi nguồn lực đồng hành", bà Bùi Thị Duyên cam kết.

Gác lại nghề cũ để xây dựng sinh kế mới

Trong số những chủ cơ sở đăng ký tham gia dự án, câu chuyện của chị Mai – chủ cơ sở kinh doanh thịt chó Quỳnh Mai ở phường Dương Nội - là một trong những minh chứng sống động cho thấy hành trình thay đổi không bao giờ dễ dàng, nhưng luôn xứng đáng. Câu chuyện của chị chứa đựng trọn vẹn những gì dự án đang cố gắng kiến tạo: một không gian an toàn để người dân dám nhìn thẳng vào thực tại, dám đặt câu hỏi khó, và dám đưa ra lựa chọn vì tương lai.

“Tôi hiểu rõ nghề này không còn tương lai, và tiềm ẩn rủi ro dịch bệnh, nhưng điều khiến tôi do dự là bốn đứa con nhỏ đang trông chờ vào tôi. Đó là quyết định không hề dễ dàng – nhưng vì tương lai bền vững hơn, tôi chọn dừng lại và tìm hướng đi mới. Tôi chỉ cần một khoảng thời gian chuyển tiếp ngắn để thu xếp, và với sự đồng hành của Dự án cùng các tổ chức, tôi tin mình hoàn toàn có thể tự đứng vững”.

Câu chuyện của chị Mai không phải là ngoại lệ - đó là hình ảnh thu nhỏ của hàng chục gia đình đang đứng trước ngưỡng cửa thay đổi. Sự dũng cảm ấy, được nuôi dưỡng bởi sự đồng hành thực chất của dự án, chính là nền tảng để lan tỏa ra cả cộng đồng.

Dự án khuyến khích các chủ cơ sở tình nguyện tham gia chương trình để được hỗ trợ miễn phí hoàn toàn. Hội nghị Tập huấn lần thứ 3 đánh dấu bước tiến quan trọng trên hành trình chứng minh rằng chuyển đổi kinh tế xã hội phức tạp có thể được thực hiện một cách nhân văn, có hệ thống và hiệu quả.

Các đơn vị tổ chức kỳ vọng những người tiên phong như chị Mai và các chủ cơ sở đã dũng cảm tiên phong chuyển đổi sẽ trở thành tấm gương lan tỏa niềm tin, thúc đẩy ngày càng nhiều người cùng tham gia hành trình chuyển đổi vì một Thủ đô an toàn, văn minh và bền vững.