Một mô hình tiêu biểu là chuyển đổi những diện tích chè già cỗi sang trồng dứa của Hợp tác xã Dịch vụ, thương mại nông lâm nghiệp Farm. Cuối năm 2025, nhiều hộ dân là thành viên của hợp tác xã tại các thôn Tú Thịnh, Tân Phú, Tân Tiến đã mạnh dạn thực hiện chuyển đổi đồng bộ. Hợp tác xã đã chủ động liên kết với doanh nghiệp triển khai mô hình trồng dứa thử nghiệm. Nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng về giống, kỹ thuật và quy trình chăm sóc, cây dứa sinh trưởng, phát triển tốt, thích nghi với điều kiện tự nhiên. Đến nay, toàn bộ thành viên hợp tác xã đã chuyển đổi sang trồng dứa với tổng diện tích khoảng 15 ha, bước đầu hình thành vùng sản xuất tập trung.
Chị Nguyễn Thị Mỵ, thôn Tân Tiến, xã Sơn Dương chia sẻ: Trước đây gia đình chủ yếu trồng chè, nhưng cây già cỗi, năng suất thấp... Khi chuyển sang trồng dứa, nhận thấy cây sinh trưởng tốt, gia đình rất phấn khởi và kỳ vọng cây dứa sẽ mang lại thu nhập cao hơn, góp phần cải thiện đời sống.
Ông Trần Ngọc Khởi, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ, thương mại nông lâm nghiệp Farm cho biết: Qua khảo sát tại một số địa phương, cây dứa có năng suất bình quân từ 45-60 tấn/ha, giá thu mua ổn định do doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Trồng dứa phù hợp với điều kiện đất đồi của địa phương, thu nhập đạt khoảng 120-150 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều so với các loại cây trồng trước đây. Do vậy, các thành viên hợp tác xã đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng dứa.
Cũng theo ông Khởi, hiện cây dứa đang trong giai đoạn sinh trưởng thuận lợi, hợp tác xã mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhất là về kỹ thuật và mở rộng thị trường tiêu thụ, nhằm nhân rộng mô hình trong thời gian tới.
Bên cạnh cây dứa, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở xã Sơn Dương còn được mở rộng sang nhiều loại cây khác; trong đó, mô hình trồng chanh tứ thì đang được nhiều hộ dân lựa chọn, từng bước thay thế các loại cây trồng truyền thống kém hiệu quả.
Gia đình anh Phạm Văn Tuấn, thôn Tân Thịnh là một trong những hộ tiên phong chuyển đổi. Trước đây, hơn 4 ha đất đồi của gia đình chủ yếu trồng chè và sắn, song hiệu quả kinh tế không cao. Tháng 6/2025, anh quyết định cải tạo đất, chuyển sang trồng chanh tứ thì. Sau thời gian chăm sóc, cây phát triển tốt và đã cho thu hoạch.
Theo anh Tuấn, chanh tứ thì có ưu điểm dễ chăm sóc, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu địa phương, cho quả quanh năm, giá bán trung bình từ 20.000-30.000 đồng/kg, cho nguồn thu ổn định hơn so với các loại cây trồng cũ. Đây là hướng đi phù hợp để nâng cao hiệu quả sản xuất trên diện tích đất đồi.
Nhận thấy hiệu quả của việc chuyển đổi cây trồng, gia đình anh Tô Đức Phương, cùng ở thôn Tân Thịnh, đã chuyển đổi 3 ha chè sang trồng chanh tứ thì. Anh Phương cho biết, việc chuyển đổi vừa giúp tăng thu nhập vừa mở ra hướng liên kết sản xuất trong tương lai. Khi các hộ cùng trồng một loại cây sẽ thuận lợi trong việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung, phục vụ thu mua, chế biến.
Thực tế cho thấy, việc đa dạng hóa cây trồng giúp người dân giảm rủi ro trong sản xuất, tạo điều kiện hình thành các chuỗi liên kết bền vững giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng để phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa.
Hiện nay, trên địa bàn xã Sơn Dương đã hình thành hơn 10 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao như: Trồng rau trong nhà màng, trồng cây ăn quả theo hướng hữu cơ, nuôi thủy sản tuần hoàn, chăn nuôi an toàn sinh học... Các mô hình này đang phát huy hiệu quả, từng bước thay đổi diện mạo sản xuất nông nghiệp tại địa phương.
Đồng chí Phùng Việt Hưng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sơn Dương cho biết: Từ những kết quả đạt được, xã xác định hướng phát triển trong thời gian tới là tiếp tục lựa chọn các loại cây trồng, vật nuôi có năng suất, giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện địa phương để tập trung phát triển. Bên cạnh đó, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hiệu quả, ưu tiên các loại cây như dứa, chanh tứ thì và một số cây ăn quả khác. Xây dựng kế hoạch cụ thể nhằm hỗ trợ người dân về giống, kỹ thuật; mở rộng diện tích, hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Xã cũng chú trọng thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật; nâng cao chất lượng nông sản theo tiêu chuẩn an toàn, đáp ứng nhu cầu thị trường.
Việc phát triển và nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả sẽ tạo nền tảng quan trọng để địa phương thực hiện thành công mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tiếp theo.
