Chung cư đô thị và bài toán thu gom rác

Từ ngày 1/1/2025, việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn chính thức trở thành nghĩa vụ bắt buộc theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Tuy nhiên, tại nhiều chung cư - không gian sinh sống của hàng triệu cư dân đô thị hiện đại nhưng việc phân loại, thu gom rác nhiều nơi vẫn đang thực hiện theo kiểu cũ.

Công nhân Công ty Môi trường đô thị Hà Nội thu gom rác thải ở quận Đống Đa. (Ảnh: PHẠM HÙNG)
Công nhân Công ty Môi trường đô thị Hà Nội thu gom rác thải ở quận Đống Đa. (Ảnh: PHẠM HÙNG)

Theo Thông tư số 03/2021/TT-BXD ngày 19/5/2021 của Bộ Xây dựng (cũ) ban hành về QCVN 04:2021/BXD quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, trong đó có nêu hệ thống thu gom rác trong tòa nhà phải tuân thủ nhiều tiêu chí nghiêm ngặt: Từ phòng gom rác riêng biệt, thông gió, cách âm, đến hệ thống ống rác kín, van chống cháy, chống mùi, chống lây lan khói. Mọi rác thải phát sinh trong tòa nhà bắt buộc phải được thu gom trong vòng không quá 24 giờ, không để tồn lưu qua đêm. Hai hình thức được phép áp dụng là đường ống thu rác từ các tầng hoặc phòng thu gom đặt tại từng tầng. Thùng chứa rác phải kín, không rò rỉ, phòng gom phải được ngăn cháy, có hệ thống thông gió và chữa cháy tự động…

Nhiều quy định được đặt ra cho hệ thống thu gom rác nhưng toàn bộ quy chuẩn này chỉ dừng lại ở việc bảo đảm kỹ thuật thu gom chứ không đề cập đến hệ thống được phân tách thành các đường ống riêng cho rác hữu cơ, vô cơ hay bố trí khu thu gom riêng biệt theo từng loại rác. Vì vậy, nhiều khu chung cư, dù đạt chuẩn xây dựng, nhưng việc phân loại rác vẫn gặp nhiều khó khăn. Chủ đầu tư chỉ cần đáp ứng yêu cầu về vật liệu, thông số kỹ thuật, cửa van, áp suất gió là đã "đạt yêu cầu" mà không bị yêu cầu phải bố trí thùng rác ba ngăn hay bị giám sát quy trình phân loại. Chính vì thế, không khó để bắt gặp cảnh tượng người dân ở chung cư bỏ rác phân loại từ nhà, nhưng cuối cùng vẫn đổ chung vào một buồng gom rác tầng trệt.

Tại một khu chung cư ở phố Láng Hạ, Hà Nội, anh Bùi Duy Hải cho biết: “Tôi phân rác hữu cơ và tái chế riêng từng túi. Nhưng khi đổ vào đường ống, rác lại dồn gom chung một chỗ. Tôi thấy vừa lãng phí thời gian, vừa nản lòng”. Không riêng anh Hải, nhiều cư dân có ý thức vẫn gặp phải tình huống tương tự khi mà hệ thống thu gom ở chung cư không có sự phân loại, khiến việc làm đúng trở nên vô nghĩa.

Theo chuyên gia về xây dựng Lê Quốc Anh, một phần nguyên nhân bắt nguồn từ thiết kế kỹ thuật, đường ống gom rác các khu cao tầng được vận hành khép kín từ tầng trên xuống tầng hầm, không cho phép phân loại từ đầu nguồn. Cư dân chỉ có một cửa đổ rác duy nhất, không thể phân chia theo loại. Trong khi đó, phòng gom rác tại mỗi tầng nơi có thể bố trí thùng phân loại lại không phổ biến do tốn diện tích, chi phí vận hành cao, dễ phát sinh mùi nếu không được xử lý đúng cách. Hơn nữa, nhiều quy định liên quan phân loại rác thải áp dụng đối với các khu chung cư chưa đồng bộ, thiếu thực tế. Ngay cả tại những nơi có đủ điều kiện về thùng rác phân loại, việc thu gom riêng cũng không được tổ chức bài bản. Nhiều ban quản lý, ban quản trị tòa nhà vẫn duy trì mô hình gom chung một xe, chở về bãi tập kết mà không tách biệt theo loại rác.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hà Nội, trong quá trình triển khai kế hoạch về nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường đô thị, dù đã có yêu cầu thay thế toàn bộ hệ thống thùng rác, điểm gom, phương tiện vận chuyển... nhưng thực tế hiện nay, việc bố trí các trạm trung chuyển, vẫn chưa đủ quỹ đất, thiếu đồng bộ, dẫn đến tình trạng “trộn lẫn” rác ngay giữa lòng thành phố.

Về phía người dân, dù Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Nghị định số 45/2022/NĐ- CP đã quy định mức phạt cụ thể đối với hành vi không phân loại rác, nhưng trên thực tế, gần như không có trường hợp xử phạt nào được công bố. Nguyên nhân đến từ việc thiếu nhân lực giám sát, không có camera, không có quy trình xác định vi phạm rõ ràng, khó truy vết người xả rác sai quy định.

Phó Cục trưởng Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hồ Kiên Trung cho biết, điểm khó khăn chính là do hạ tầng kỹ thuật không đồng bộ từ phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt sau phân loại. Các cơ chế huy động nguồn lực trong xã hội cho công tác thu gom, phân loại, tái chế, xử lý chất thải đã có nhưng việc triển khai còn nhiều hạn chế nên nguồn lực huy động chưa đáp ứng được nhu cầu.

Ngoài ra, trách nhiệm và ý thức trách nhiệm của một số cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể và người dân chưa đầy đủ về tầm quan trọng của việc phân loại chất thải. Vì vậy, để rác thải tại các khu chung cư thật sự được phân loại từ nguồn, theo một số chuyên gia về môi trường, cần khẩn trương có những điều chỉnh về chính sách và kỹ thuật.

Trước hết, cần nghiên cứu bổ sung vào QCVN 04:2021/BXD quy định về hệ thống đường ống thu gom rác trong chung cư, trong đó phân định rõ loại rác (hữu cơ, vô cơ, tái chế, nguy hại), kèm theo quy chuẩn về mầu sắc, kích thước và ký hiệu nhận diện thống nhất, bảo đảm phù hợp chủ trương phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn theo Luật Bảo vệ môi trường. Các văn bản quy phạm pháp luật cần rõ ràng hơn, ràng buộc trách nhiệm cho chủ đầu tư, ban quản lý, ban quản trị. Việc cấp phép xây dựng các dự án chung cư mới cũng cần xem xét tiêu chí có hệ thống thu gom rác phân loại đạt chuẩn như một điều kiện để dự án có thể triển khai…

Có thể bạn quan tâm

Ảnh minh họa. (Ảnh: BM)

Hướng tới net zero từ những cuộc họp

Mỗi cuộc họp, hội nghị hay hội thảo đều phát sinh khí nhà kính từ các điện năng, điều hòa không khí, đi lại, ăn uống, in ấn và hàng loạt vật dụng phục vụ sự kiện.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Thời tiết ngày 17/8: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ngày nắng, từ đêm nay bước vào đợt mưa lớn trên 450mm

Dự báo, ngày 17/8, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục có mưa dông, Bắc Bộ và Trung Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng gay gắt. Từ đêm nay, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ bước vào đợt mưa lớn diện rộng, cục bộ có nơi trên 450mm/đợt, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/8/2026: Bắc Bộ đón mưa lớn vào tối và đêm , Trung Bộ nắng nóng gay gắt, Nam Bộ còn mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/8/2026: Bắc Bộ đón mưa lớn vào tối và đêm , Trung Bộ nắng nóng gay gắt, Nam Bộ còn mưa dông

Nắng nóng vẫn duy trì tại nhiều khu vực trong hôm nay, nhưng mưa lớn đang có xu hướng gia tăng từ chiều tối. Bắc Bộ và Thanh Hóa - Hà Tĩnh có khả năng xuất hiện mưa lớn diện rộng, cục bộ mưa rất to; trong khi Quảng Trị - Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ tiếp tục nắng nóng, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa dông rải rác.

(Ảnh minh họa)

Trung Bộ nắng nóng gay gắt trong 2 ngày tới, cảnh báo tình trạng kiệt sức, đột quỵ do sốc nhiệt

Dự báo, ngày 16 và 17/8, khu vực từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng, phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk và Khánh Hòa tiếp tục có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Hiện nắng nóng diện rộng trên khu vực Trung Bộ có xu hướng giảm dần.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/8/2026: Nắng nóng tiếp tục ở miền Trung, Bắc Bộ chuẩn bị bước vào đợt mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/8/2026: Nắng nóng tiếp tục ở miền Trung, Bắc Bộ chuẩn bị bước vào đợt mưa lớn

Thời tiết ba miền đang có sự phân hóa rõ rệt: miền Bắc mưa dông về đêm trước khi bước vào đợt mưa lớn từ khoảng 18/8; miền Trung tiếp tục nắng nóng, có nơi trên 37 độ; trong khi Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa Tây Nam mạnh, mưa dông xuất hiện nhiều nơi.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/8/2026: Mưa dông quay trở lại tại Bắc Bộ, Trung Bộ cục bộ vẫn có nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/8/2026: Mưa dông quay trở lại tại Bắc Bộ, Trung Bộ cục bộ vẫn có nắng nóng gay gắt

Hôm nay, Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa - Hà Tĩnh giảm nóng khi mưa dông xuất hiện trở lại, cục bộ có nơi mưa to. Trong khi đó, từ Quảng Trị đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, có nơi gay gắt; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 15/8/2026: Mưa gia tăng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ tiếp tục có dông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 15/8/2026: Mưa gia tăng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ tiếp tục có dông

Đêm nay, mưa dông gia tăng tại Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa đến Hà Tĩnh, cục bộ có nơi mưa to. Sang ngày mai, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm nóng, trong khi từ Quảng Trị đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn còn nắng nóng; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục mưa dông vào chiều tối.

Các thành viên Tổ tình nguyện bảo vệ rừng ngập mặn thôn Mỹ Hòa; Đội tình nguyện bảo vệ rùa biển của Vườn quốc gia Núi Chúa trồng dặm những chỗ cây non chết trước đó. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa hồi sinh rừng ngập mặn, kiến tạo hệ sinh thái đa dạng sinh học

Hơn một thập kỷ trước, trên nền san hô cổ khô cằn ở thôn Mỹ Hòa, xã Vĩnh Hải (tỉnh Khánh Hòa), ý tưởng gây dựng một cánh rừng ngập mặn từng bị coi là khó thành hiện thực. Nhưng bằng sự bền bỉ của người dân, các tình nguyện viên..., những mầm đước nhỏ bé đã lớn lên thành một vành đai xanh, trở thành “lá chắn sinh thái” đa dạng.