Gỡ vướng cho việc phân loại rác thải tại nguồn

Từ ngày 1/1/2025, việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi tổ chức, hộ gia đình tại đô thị, theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Đây là bước tiến lớn về quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu chôn lấp, tối ưu hóa tái chế và tái sử dụng.
Học sinh Trường tiểu học Thanh Liệt, huyện Thanh Trì (Hà Nội) tham gia thực hành cách phân loại rác thải tại nguồn. (Ảnh: BÍCH CHÂM)
Học sinh Trường tiểu học Thanh Liệt, huyện Thanh Trì (Hà Nội) tham gia thực hành cách phân loại rác thải tại nguồn. (Ảnh: BÍCH CHÂM)

Tuy nhiên, tại Hà Nội, nơi được xem là đi đầu cả nước về triển khai phân loại rác, thì hành trình “đưa” rác ra đúng chỗ vẫn là điều khó khăn.

Từ mô hình thí điểm

Ngay từ năm 2024, thành phố Hà Nội đã triển khai mô hình phân loại rác thí điểm tại các quận nội thành. Không chỉ là những mô hình phân loại tại nguồn, thành phố còn đặt mục tiêu cải tổ toàn diện hệ thống thu gom-vận chuyển-xử lý, với yêu cầu nghiêm ngặt: không còn điểm cẩu rác thủ công, xe gom hở được thay bằng xe composite kín, các điểm tập kết rác phải sạch, không mùi, không nước rỉ, rác phải bỏ vào thùng kín, đúng giờ, đúng điểm.

Nhưng thực tế diễn ra không dễ như kỳ vọng. Khảo sát tại phường Nam Đồng, điểm đầu thí điểm của quận Đống Đa, cho thấy số hộ dân phân loại rác thải đúng còn thấp. Mặc dù đã được tuyên truyền, dán poster hướng dẫn, nhưng phần lớn người dân vẫn không nắm rõ khái niệm “rác tái chế” hay “rác còn lại”. Một số hộ dùng tới ba thùng rác trong không gian sinh hoạt chật hẹp, không ít người khác thì có thực hiện phân loại nhưng cuối cùng lại… dồn tất cả ra một điểm vì không có thùng rác công cộng tương ứng.

Mặc dù Hà Nội đã yêu cầu đầu tư đồng bộ xe thu gom kín, thùng rác chia ngăn, nhưng đến đầu năm 2025, nhiều phường vẫn dùng xe kéo tay, chưa thay thế phương tiện. Một số tuyến phố thiếu điểm tập kết rác phù hợp, nước rỉ rác tràn ra hè phố, gây mất mỹ quan và bốc mùi hôi khó chịu. Nhiều điểm “thí điểm phân loại” nhưng vẫn chỉ dừng lại là nơi phát túi rác và dựng biển tuyên truyền. Hạ tầng chưa theo kịp chủ trương khiến cho người dân vẫn coi phân loại là hình thức, chưa mang lại hiệu quả thiết thực.

Cùng với hạ tầng, cơ chế xử phạt và giám sát việc thực hiện cũng chưa vận hành hiệu quả. Mặc dù Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định rõ mức xử phạt đối với hành vi không phân loại rác tại nguồn, tuy nhiên trên thực tế, có rất ít trường hợp bị xử lý. Các tổ công tác môi trường ở phường còn mỏng, không có thiết bị theo dõi, thiếu cơ chế truy xuất nguồn gốc vi phạm. Ngay cả khi có camera an ninh, việc xác định ai vứt rác sai quy định trong khu dân cư đông đúc cũng là điều rất khó.

Chính sách thu giá dịch vụ theo túi rác, một hình thức buộc người dân phải phân loại đúng để được thu gom, cũng đang gặp vướng mắc. Không có cơ chế giám sát minh bạch, doanh nghiệp thu gom loay hoay trong việc tính phí, người dân thì không rõ mình đang trả tiền cho loại rác nào.

Cơ chế cho doanh nghiệp thu gom

Không chỉ vướng ở người dân hay cơ sở hạ tầng, chính các doanh nghiệp vệ sinh môi trường, lực lượng nòng cốt trong thu gom rác thải cũng đang gặp khó. Đại diện Công ty Urenco chi nhánh Đống Đa cho biết, hiện tại đơn giá thu gom vẫn được tính theo phương thức cũ, không phân biệt loại rác, khiến đơn vị không thể bố trí đủ nhân lực, phương tiện để thu gom riêng từng nhóm rác như quy định.

Theo đó, toàn bộ hệ thống duy trì vệ sinh môi trường tại Hà Nội vẫn áp dụng một đơn giá đồng nhất cho toàn bộ khối lượng rác, trong khi việc phân loại, thu gom rác cồng kềnh, rác tái chế hay rác nguy hại đều đòi hỏi quy trình và phương tiện riêng biệt. Nếu thực hiện phân loại rác tại nguồn đúng quy định, đơn vị thu gom phải tách tuyến vận chuyển, đầu tư xe hai ngăn, bố trí bãi tập kết trung gian, đồng thời thực hiện phân loại tinh tại điểm trung chuyển nếu người dân phân loại chưa đạt yêu cầu.

Bên cạnh đó, việc bố trí đất cho trạm trung chuyển, điểm tập kết rác tại các quận nội đô gần như “bất khả thi” do thiếu quỹ đất. Ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, trong quá trình triển khai, rất nhiều kế hoạch phải điều chỉnh vì không tìm được vị trí thích hợp. Việc áp dụng túi phân loại rác và chi trả giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải thông qua túi cũng gặp phải nhiều khó khăn trong việc phân phối túi, quản lý, giám sát việc sử dụng túi.

Theo ông Trương Thế Khôi, Phó Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường quận Đống Đa để có thể thực hiện tốt việc phân loại rác tại nguồn cần có chiến dịch tuyên truyền liên tục, cung cấp các túi rác có mầu sắc khác nhau để người dân dễ phân biệt rác tái chế và rác thải sinh hoạt.

Ông Khôi cho rằng, khó khăn trong việc thực hiện phân loại rác tại hộ gia đình là do người dân thiếu ý thức, vì vậy cần có sự hướng dẫn, giám sát và khuyến khích từ phía chính quyền địa phương; hình thành thói quen bằng sự kết hợp giữa quy định pháp lý, hạ tầng kỹ thuật, giáo dục nhận thức và công nghệ giám sát hiện đại.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Minh Tấn cho biết, Hà Nội cũng đang đẩy nhanh phát triển các nhà máy xử lý rác thải bằng công nghệ hiện đại, thu hồi năng lượng và thân thiện môi trường theo quy hoạch được duyệt; phát triển các dự án tại khu vực phía nam, tây nam của thành phố như Khu xử lý chất thải rắn Châu Can, huyện Phú Xuyên để điều chỉnh phân luồng rác thải đúng quy hoạch, loại bỏ hoàn toàn chôn lấp; xây dựng nền tảng quản lý giám sát tích hợp thông minh, chuyển đổi số.

Ngoài ra, khái niệm “trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất” (EPR) cũng cần được thúc đẩy mạnh mẽ. Doanh nghiệp cần đóng góp kinh phí hoặc trực tiếp xử lý các sản phẩm sau khi bán ra. Điều này vừa công bằng, gắn trách nhiệm cho người tạo ra sản phẩm, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo. EPR sẽ giải quyết những thách thức môi trường bằng cách chuyển gánh nặng tài chính trong việc xử lý rác thải từ chính quyền, người dân sang nhà sản xuất, nhập khẩu nhằm thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, làm giảm khối lượng rác thải được xử lý cuối cùng, tăng tỷ lệ tái chế, tạo động lực cho việc ngăn ngừa và giảm chất thải tại nguồn.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: QUANG TIẾN)

Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất do mưa lớn tại Lai Châu

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trưa và chiều nay (17/8), tỉnh Lai Châu tiếp tục có mưa vừa, mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to. Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc tại nhiều xã/phường thuộc địa phương trên.

Ảnh minh họa. (Ảnh: BM)

Hướng tới net zero từ những cuộc họp

Mỗi cuộc họp, hội nghị hay hội thảo đều phát sinh khí nhà kính từ các điện năng, điều hòa không khí, đi lại, ăn uống, in ấn và hàng loạt vật dụng phục vụ sự kiện.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Thời tiết ngày 17/8: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ngày nắng, từ đêm nay bước vào đợt mưa lớn trên 450mm

Dự báo, ngày 17/8, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục có mưa dông, Bắc Bộ và Trung Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng gay gắt. Từ đêm nay, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ bước vào đợt mưa lớn diện rộng, cục bộ có nơi trên 450mm/đợt, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/8/2026: Bắc Bộ đón mưa lớn vào tối và đêm , Trung Bộ nắng nóng gay gắt, Nam Bộ còn mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/8/2026: Bắc Bộ đón mưa lớn vào tối và đêm , Trung Bộ nắng nóng gay gắt, Nam Bộ còn mưa dông

Nắng nóng vẫn duy trì tại nhiều khu vực trong hôm nay, nhưng mưa lớn đang có xu hướng gia tăng từ chiều tối. Bắc Bộ và Thanh Hóa - Hà Tĩnh có khả năng xuất hiện mưa lớn diện rộng, cục bộ mưa rất to; trong khi Quảng Trị - Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ tiếp tục nắng nóng, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa dông rải rác.

(Ảnh minh họa)

Trung Bộ nắng nóng gay gắt trong 2 ngày tới, cảnh báo tình trạng kiệt sức, đột quỵ do sốc nhiệt

Dự báo, ngày 16 và 17/8, khu vực từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng, phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk và Khánh Hòa tiếp tục có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Hiện nắng nóng diện rộng trên khu vực Trung Bộ có xu hướng giảm dần.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/8/2026: Nắng nóng tiếp tục ở miền Trung, Bắc Bộ chuẩn bị bước vào đợt mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/8/2026: Nắng nóng tiếp tục ở miền Trung, Bắc Bộ chuẩn bị bước vào đợt mưa lớn

Thời tiết ba miền đang có sự phân hóa rõ rệt: miền Bắc mưa dông về đêm trước khi bước vào đợt mưa lớn từ khoảng 18/8; miền Trung tiếp tục nắng nóng, có nơi trên 37 độ; trong khi Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa Tây Nam mạnh, mưa dông xuất hiện nhiều nơi.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/8/2026: Mưa dông quay trở lại tại Bắc Bộ, Trung Bộ cục bộ vẫn có nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/8/2026: Mưa dông quay trở lại tại Bắc Bộ, Trung Bộ cục bộ vẫn có nắng nóng gay gắt

Hôm nay, Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa - Hà Tĩnh giảm nóng khi mưa dông xuất hiện trở lại, cục bộ có nơi mưa to. Trong khi đó, từ Quảng Trị đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, có nơi gay gắt; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 15/8/2026: Mưa gia tăng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ tiếp tục có dông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 15/8/2026: Mưa gia tăng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ tiếp tục có dông

Đêm nay, mưa dông gia tăng tại Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa đến Hà Tĩnh, cục bộ có nơi mưa to. Sang ngày mai, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm nóng, trong khi từ Quảng Trị đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn còn nắng nóng; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục mưa dông vào chiều tối.