Đặt yêu cầu cao về công nghệ và hàng hóa Việt Nam
Quy định mới hướng tới chuẩn hóa hoạt động, tăng cường giám sát và đẩy mạnh số hóa quản lý thị trường giao dịch hàng hóa.
Thông tư áp dụng đối với các Sở giao dịch hàng hóa được thành lập và hoạt động tại Việt Nam, Trung tâm thanh toán bù trừ, thành viên Sở giao dịch hàng hóa, các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ giao dịch, thanh toán bù trừ và các tổ chức, cá nhân liên quan. Đồng thời, thiết lập Nền tảng quản lý thương mại và thị trường, hệ thống thông tin do Bộ Công thương quản lý, vận hành để tiếp nhận, lưu trữ và khai thác dữ liệu giao dịch, phục vụ công tác quản lý, giám sát nhà nước.
Thông tư 47/2026/TT-BCT quy định hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải thể hiện rõ năng lực về hạ tầng công nghệ, quản trị, quản lý rủi ro và định hướng phát triển thị trường. Trong đó, báo cáo mô tả hệ thống công nghệ thông tin phải làm rõ kiến trúc tổng thể, các phân hệ nghiệp vụ chính như giao dịch điện tử, giám sát, quản lý dữ liệu, thanh toán bù trừ; phương án kết nối dữ liệu, bảo mật, an ninh mạng cũng như sao lưu, khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố. Hồ sơ đồng thời phải kèm các tài liệu kỹ thuật kiểm thử về hiệu năng và an toàn hệ thống.
Đáng chú ý, doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải xây dựng đề án hoạt động và lộ trình phát triển trong 5 năm, trong đó làm rõ mô hình quản trị, phương thức khớp lệnh, quy trình quản lý rủi ro và cơ chế kiểm soát nội bộ.
Đặc biệt, đề án phải có lộ trình và giải pháp niêm yết các mặt hàng sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm. Doanh nghiệp phải giải trình nguyên tắc lựa chọn hàng hóa niêm yết, khả năng chuẩn hóa chất lượng và quy cách hợp đồng, đồng thời đưa ra lộ trình triển khai từng năm cùng các giải pháp phát triển nguồn hàng, kho bãi, logistics và truyền thông.
Quy định này tạo cơ sở để hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa không chỉ được chuẩn hóa về vận hành mà còn gắn với việc phát triển các mặt hàng sản xuất trong nước trên thị trường giao dịch tập trung.
Dữ liệu giao dịch được kết nối trực tuyến
Một trong những nội dung trọng tâm của Thông tư là yêu cầu Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ kết nối, chia sẻ dữ liệu trực tuyến với Bộ Công thương thông qua Nền tảng quản lý thương mại và thị trường. Theo đó, các thông tin về lệnh giao dịch, kết quả giao dịch, giá, khối lượng, vị thế giao dịch, nghĩa vụ ký quỹ, nghĩa vụ thanh toán và các cảnh báo rủi ro phát sinh trên thị trường phải được cung cấp theo thời gian thực.
Các dữ liệu tổng hợp về hoạt động giao dịch, thanh toán bù trừ, ký quỹ và quản lý vị thế phải được cung cấp chậm nhất trước khi bắt đầu phiên giao dịch tiếp theo. Thông tin về thành viên thị trường, hàng hóa niêm yết và hợp đồng giao dịch được cung cấp khi có phát sinh hoặc thay đổi; dữ liệu về giao nhận hàng hóa phải được cung cấp ngay sau khi có kết quả giao nhận hàng hóa vật chất.
Trường hợp xảy ra sự cố kỹ thuật làm gián đoạn đường truyền, các đơn vị phải thông báo ngay cho Bộ Công thương và khẩn trương khắc phục, kết nối trở lại ngay sau khi hệ thống hoạt động bình thường.
Cùng với kết nối dữ liệu, Thông tư cũng chuẩn hóa chế độ báo cáo theo phương thức điện tử và bắt buộc ký số. Báo cáo tuần phải gửi chậm nhất 17 giờ ngày thứ Hai của tuần tiếp theo; báo cáo tháng, quý và 6 tháng gửi chậm nhất ngày 10 của kỳ tiếp theo, trong đó báo cáo 6 tháng gửi chậm nhất ngày 10/7. Báo cáo năm gửi chậm nhất ngày 10/1 của năm tiếp theo.
Đối với các trường hợp phát sinh sự cố kỹ thuật đe dọa an toàn hệ thống, an ninh mạng; thị trường biến động bất thường; hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng, nguy cơ thao túng thị trường, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế-tài chính, trật tự xã hội, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ phải thực hiện báo cáo đột xuất.
Theo Thông tư, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước được giao làm đầu mối chủ trì thẩm tra hồ sơ thành lập Sở giao dịch hàng hóa, vận hành Nền tảng quản lý thương mại và thị trường, đồng thời theo dõi, kiểm tra việc kết nối dữ liệu và thực hiện chế độ báo cáo.
Đối với các Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ đã hoạt động trước ngày 15/9/2026, chế độ báo cáo theo quy định mới được áp dụng ngay khi Thông tư có hiệu lực.
Các đơn vị này được gia hạn tối đa 12 tháng để hoàn thành kết nối dữ liệu tự động với Nền tảng quản lý thương mại và thị trường, tính từ ngày Bộ Công thương thông báo hệ thống sẵn sàng kết nối. Trong thời gian chưa hoàn thành kết nối, việc chia sẻ dữ liệu được thực hiện tạm thời theo phương thức do Bộ Công thương hướng dẫn.
Việc ban hành Thông tư 47/2026/TT-BCT đánh dấu bước chuyển trong quản lý hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa, với trọng tâm là chuẩn hóa điều kiện vận hành, tăng cường kết nối dữ liệu và nâng cao khả năng giám sát thị trường. Qua đó, hoạt động giao dịch hàng hóa được đặt trong một khuôn khổ quản lý chặt chẽ hơn, đồng thời tạo định hướng đưa các mặt hàng sản xuất tại Việt Nam lên niêm yết trên thị trường giao dịch hàng hóa.