Ngành y tế tỉnh Gia Lai đã có những bước triển khai đồng bộ và hiệu quả trong công tác quản lý chất thải y tế, không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn bảo đảm an toàn cho người dân và đội ngũ y, bác sĩ.
Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đinh Hà Nam cho biết: “Việc phân loại rác thải y tế được thực hiện nghiêm ngặt theo Thông tư số 20/2021/TT-BYT ngày 26/11/2021 của Bộ Y tế. Các loại chất thải được phân chia theo màu sắc túi và thùng chứa: Màu vàng đối với chất thải lây nhiễm, đen đối với chất thải nguy hại không lây nhiễm, trắng cho chất thải tái chế và xanh cho rác thải sinh hoạt thông thường. 100% bệnh viện và trung tâm y tế đều có khu vực lưu giữ chất thải riêng biệt, bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật. Các đơn vị đều ký hợp đồng với các công ty có giấy phép xử lý chất thải nguy hại hợp pháp để thực hiện thu gom và xử lý”.
Những năm qua, tỉnh luôn quan tâm đầu tư cho công tác giữ gìn vệ sinh môi trường. Trong đó, Bệnh viện Nhi tỉnh được đầu tư hệ thống xử lý chất thải rắn trị giá gần 7 tỷ đồng; Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh được đầu tư hệ thống xử lý nước thải năm 2024…
Bác sĩ Chuyên khoa II Ngô Xuân Thế, Phó Giám đốc Bệnh viện đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai cho biết: Áp lực về khối lượng rác thải y tế ngày càng lớn, tuy nhiên, bệnh viện vẫn luôn cố gắng thực hiện đúng quy trình, bảo đảm phân loại, thu gom và xử lý đúng quy định để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Hiện tại, chất thải y tế tại bệnh viện được chia làm 3 loại chính: Chất thải lỏng, chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại. Chất thải lỏng (chủ yếu là nước thải) được xử lý qua nhà máy xử lý nước thải riêng của bệnh viện, có kiểm định định kỳ theo quy định. Chất thải rắn thông thường được ký hợp đồng với Công ty cổ phần Môi trường Bình Định để thu gom và xử lý. Chất thải nguy hại được đấu thầu lựa chọn các đơn vị có đủ năng lực và giấy phép để xử lý theo đúng quy trình, hiện Công ty cổ phần Môi trường Khánh Hòa đang trúng thầu. Chất thải tái chế được bán đấu giá thông qua Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản Bình Định.
Tuy nhiên, công tác này cũng gặp không ít khó khăn. Một số hệ thống xử lý tại tuyến cơ sở đã quá niên hạn sử dụng (trên 10 năm), trong khi kinh phí để nâng cấp, bảo dưỡng khá cao. Nhân lực phụ trách công tác chất thải tại các trạm y tế phần lớn là kiêm nhiệm, chưa được đào tạo sâu và cập nhật kịp thời các quy định pháp luật mới.
“Nguồn thu của bệnh viện chủ yếu là từ dịch vụ khám chữa bệnh, trong khi cơ cấu giá dịch vụ hiện hành chưa tính đến các khoản chi cho xử lý chất thải y tế. Điều này khiến bệnh viện gặp khó trong việc cân đối tài chính, nhất là khi chúng tôi là đơn vị tự chủ chi thường xuyên cấp độ 2”, Bác sĩ Ngô Xuân Thế chia sẻ.
Một trong những thách thức lớn mà các cơ sở y tế gặp phải là việc phân loại rác ngay từ đầu nguồn, phía bệnh nhân và người nhà. Với số lượng bệnh nhân nội trú hơn 1.700 người mỗi ngày, chưa kể hàng nghìn lượt bệnh nhân ngoại trú và các lực lượng dịch vụ, công nhân xây dựng tại bệnh viện, lượng rác thải phát sinh rất lớn. “Chúng tôi cố gắng bố trí nhiều điểm thu gom và thùng rác phân loại, tuy nhiên nếu không có sự hợp tác từ người dân thì việc kiểm soát là rất khó. Nhiều trường hợp người nhà bệnh nhân mang theo thực phẩm, túi ni-lông, chai nhựa… sau khi sử dụng xả thẳng vào các thùng rác y tế, gây khó khăn cho việc phân loại và xử lý”, Thạc sĩ Phạm Thị Mỹ Dân, Phó Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai cho biết.
Để khắc phục, bệnh viện đã phát động nhiều chiến dịch truyền thông nội bộ, treo băng-rôn, bảng hiệu hướng dẫn phân loại rác tại các khu vực công cộng. Bên cạnh đó, đang từng bước thay thế chai nhựa dùng một lần bằng chai thủy tinh, hạn chế sử dụng túi ni-lông và khuyến khích các nhà bếp, bếp ăn từ thiện áp dụng mô hình “xanh hóa” trong phục vụ.
Từ thực tế triển khai, lãnh đạo Sở Y tế tỉnh Gia Lai cho rằng, cần hoàn thiện chính sách, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cơ sở y tế trong công tác xử lý chất thải. Đó là việc tăng phân bổ ngân sách bảo vệ môi trường y tế, đặc biệt ưu tiên đầu tư cho các đơn vị vùng sâu, vùng xa nơi cơ sở hạ tầng còn yếu và nhân lực mỏng. Cần sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm tạo cơ chế linh hoạt hơn trong xử lý chất thải y tế phát sinh đột biến, trong các tình huống khẩn cấp như dịch bệnh, thiên tai...
Theo thống kê, năm 2025, chưa có cơ sở y tế nào trên địa bàn tỉnh bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 45/2022/NĐ-CP. Lãnh đạo Sở Y tế tỉnh Gia Lai cho biết, công tác kiểm tra, giám sát là một trong những khâu then chốt để duy trì hiệu quả lâu dài của hoạt động quản lý chất thải y tế. Hằng năm, sở đã thành lập các đoàn kiểm tra, lồng ghép vào hoạt động đánh giá chất lượng bệnh viện và tiêu chí “Cơ sở y tế Xanh-Sạch-Đẹp”. Kết quả cho thấy phần lớn đơn vị y tế đều thực hiện tốt các tiêu chí về môi trường, chưa phát hiện vi phạm lớn. Để duy trì và phát triển bền vững, rất cần sự quan tâm hỗ trợ từ Trung ương, nhất là về cơ chế tài chính và chính sách pháp luật phù hợp với thực tiễn.
