Những ngày qua, hơn 150 người dân thuộc các thôn Lập Thành, Hô Phai, An và Nậm Bó đã tập trung tham gia nạo vét, thu dọn đất đá và gia cố các vị trí bị hư hỏng.
Dọc lòng kênh, các nhóm được phân công theo từng đoạn để xử lý, đất bùn được xúc dọn tại các điểm bồi lấp, các vị trí tắc nghẽn được khơi thông tạo dòng chảy. Ở những điểm sạt lở, người dân sử dụng bao tải chứa đất, cát để đắp, hạn chế rò rỉ và giữ ổn định đường ống.
Trưởng thôn Nậm Bó Hoàng Văn Vinh cho biết: “Các hộ dân trong thôn “nóng như lửa đốt” bởi đã nhiều ngày nay ruộng đồng thiếu nước, các thửa ruộng đã bắt đầu nứt nẻ, có nguy cơ mất trắng nếu không được cấp nước kịp thời. Do đó, ngay khi chính quyền địa phương thông báo triển khai giải pháp để dẫn nước, bà con trong thôn đều nhiệt tình tham gia”.
Theo người dân, năm nay hạn hán gay gắt hơn do hệ thống dẫn nước chưa được khôi phục hoàn toàn sau các đợt thiên tai. Thời điểm này, cây lúa đang ở giai đoạn đẻ nhánh, chuẩn bị trổ bông, nhu cầu nước rất cao, nếu không được bổ sung kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất.
Có mặt từ những ngày đầu triển khai sửa chữa kênh mương, bà Đàm Thị Dền (79 tuổi) cho biết, gắn bó với đồng ruộng nhiều năm cho nên bà rất lo lắng trước tình trạng khô hạn kéo dài. Khi địa phương tổ chức dẫn nước cứu lúa, bà và các hộ dân rất phấn khởi. Dù tuổi cao, sức khỏe yếu không thể trực tiếp tham gia nạo vét, bà vẫn cố gắng cùng mọi người xúc đất, đóng bao để gia cố đường ống, nhanh chóng đưa nước về ruộng, hạn chế thiệt hại.
Trước diễn biến bất lợi của thời tiết, chính quyền xã Văn Bàn đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn khẩn trương triển khai các giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất. Các tuyến kênh mương nội đồng được tổ chức nạo vét, khơi thông nhằm tận dụng tối đa nguồn nước hiện có.
Tuyến thủy lợi Chút-Pom Chom, công trình dẫn nước chủ lực từ suối Làng Chút về hệ thống kênh mương nội đồng xã Văn Bàn đã bị hư hỏng sau nhiều đợt thiên tai, làm suy giảm lưu lượng nước phục vụ sản xuất.
Bên cạnh đó, tình trạng đất đá bồi lấp trên toàn tuyến gây tắc nghẽn dòng chảy, không đáp ứng nhu cầu tưới tiêu của người dân. Trước thực trạng này, Ủy ban nhân dân xã đã huy động lực lượng tổ chức nạo vét, đồng thời lắp đặt bổ sung tuyến ống dẫn nước cỡ lớn dài hơn 200m thay thế đoạn kênh hư hỏng, nhằm sớm khôi phục nguồn nước phục vụ sản xuất.
Cùng với việc sửa chữa, khơi thông các kênh mương thủy lợi, xã Văn Bàn cũng huy động lực lượng tiến hành bơm nước từ các ao, hồ trên địa bàn dẫn vào các kênh mương để cứu lúa. Tại thôn Hô Phai, máy bơm công suất lớn hoạt động liên tục 24 giờ khẩn trương cấp nước vào những cánh đồng khô cạn.
Theo đại diện Phòng Kinh tế xã Văn Bàn, đây là khu vực nguy cấp nhất trên địa bàn bởi do các cánh đồng ở cao hơn cho nên lượng nước ít ỏi từ các kênh mương không thể chảy tới. Vì vậy, xã đã huy động thêm máy bơm ưu tiên cấp nước cho khu vực này, nhất là những ngày tới, khi tuyến thủy lợi Chút-Pom Chom sửa chữa xong thì tình hình sẽ bớt căng thẳng hơn.
Ra thăm cánh đồng rộng hơn một sào của gia đình, khuôn mặt anh Bàn Văn Khách phấn khởi sau nhiều ngày lo lắng. Anh Khách cho biết: “Đúng vào giai đoạn quan trọng của cây lúa thì cũng là lúc cao điểm của hạn hán, cả cánh đồng đều nứt rạn chân chim khiến cho cây lúa không thể phát triển. Tôi cùng nhiều hộ dân đã cố gắng tự bơm nước vào ruộng, nhưng nước ít, máy bơm công suất nhỏ cho nên như "muối bỏ bể". Bây giờ có nguồn nước từ máy bơm công suất lớn của xã, cây lúa đã tốt hơn, người dân cũng bớt lo”.
Theo thống kê bước đầu của xã Văn Bàn, nắng nóng kéo dài kèm theo gió Lào đã khiến hơn 300 ha lúa bị ảnh hưởng. Trong đó, gần 10 ha lúa tại các thôn Nà Lộc 2, Thái Hòa, Lập Thành, Nậm Bó bị thiệt hại do khô hạn, khoảng 30 ha ngô gieo trồng muộn tại các thôn Lập Thành, Nậm Bó, Làng Nòm, Trung Đoàn cũng bị héo, chết do thiếu nước.
Ông Nguyễn Đức Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế xã Văn Bàn cho biết: Địa phương đã rà soát toàn bộ diện tích sản xuất, tập trung xác định các khu vực bị ảnh hưởng để triển khai biện pháp khắc phục. Tại những vị trí thiếu nước, xã huy động máy móc, phương tiện bơm nước từ ao, hồ lên hệ thống mương dẫn về ruộng; đồng thời khẩn trương sửa chữa, khắc phục các tuyến kênh bị hư hỏng nhằm bảo đảm nguồn nước cho sản xuất. Về lâu dài, xã đang phối hợp cùng các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ đầu tư, xây dựng các công trình thủy lợi trọng điểm, từng bước nâng cao khả năng cấp nước cho các khu vực sản xuất tập trung.
Đến thời điểm này, với sự phối hợp của chính quyền và người dân, nhiều diện tích lúa vẫn được duy trì trong điều kiện có thể kiểm soát. Các biện pháp như bơm nước, khơi thông kênh mương bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần giảm áp lực thiếu nước trong cao điểm nắng nóng.
Tuy nhiên, theo dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn, thời tiết năm nay tiếp tục diễn biến phức tạp, nắng nóng xuất hiện sớm và có xu hướng kéo dài. Vì vậy, để giảm đến mức thấp nhất thiệt hại, bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ sửa chữa, nâng cấp hệ thống thủy lợi, địa phương cũng tính toán phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại những khu vực khó khăn về nguồn nước, ưu tiên các loại cây có khả năng chịu hạn, phù hợp với điều kiện thực tế.
