Thời điểm chuyển mình
Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Điện ảnh đứng đầu trong danh sách 10 ngành công nghiệp văn hóa tại nước ta. Theo Thứ trưởng Văn hóa Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông, liên hoan phim lần này là không gian để nhìn lại hạ tầng, chính sách và môi trường đầu tư của điện ảnh Việt Nam, từ đó có những thay đổi toàn diện hơn trong thời gian tới.
Với chủ đề “Điện ảnh Việt Nam - Phát triển bền vững và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới”, Liên hoan đã chọn 144 bộ phim tiêu biểu của 42 đơn vị. Chương trình phim dự thi với 16 phim truyện, 36 phim tài liệu, 14 phim khoa học và 21 phim hoạt hình. Cùng với đó là 57 bộ phim các thể loại được đưa vào Chương trình phim toàn cảnh. Nhiều chuyên gia cho rằng, danh sách phim truyện điện ảnh dự thi lần này thể hiện sự “ngang tài ngang sức” của các đơn vị với đa dạng đề tài, thể loại tiếp cận. Trong số 16 phim truyện điện ảnh tranh giải, tỷ lệ phim có doanh thu hơn 100 tỷ đồng đạt gần 69% và gần 50% phim đạt hơn 200 tỷ đồng.
Từ cuối năm 2024 đến nay, điện ảnh trong nước xuất hiện nhiều tác phẩm kết hợp đồng đều các yếu tố từ chất lượng, thông điệp, đề tài đến doanh thu, độ lan tỏa trong cộng đồng. Nhìn lại tốp 10 phim điện ảnh Việt có doanh thu cao nhất hiện nay, có đến 7 phim ra rạp trong giai đoạn 2024-2025. Số liệu tạm tính đến thời điểm hiện tại của Galaxy Group cho thấy, năm 2025, thị phần phim Việt chiếm đến 62% (hơn 3.000 tỷ đồng), tăng mạnh so tỷ lệ 42% của năm 2024. Tỷ lệ này dự đoán sẽ tiếp tục tăng khi thị trường phim từ nay đến cuối năm hứa hẹn nhiều sản phẩm chất lượng, được đầu tư chỉn chu từ các đơn vị trong nước. Sự trở lại đầy ấn tượng của dòng phim Nhà nước đặt hàng, phim hợp tác công - tư tại liên hoan phim lần này cũng tạo góc nhìn đầy lạc quan cho điện ảnh Việt sau thời gian dài phim tư nhân thắng thế hoàn toàn.
Điểm mới nổi bật của liên hoan năm nay là các chương trình xúc tiến, phát triển điện ảnh địa phương. Các địa phương sẽ làm việc trực tiếp với các đoàn làm phim trong nước và quốc tế để giới thiệu tiềm năng, cảnh quan, điều kiện tự nhiên, chính sách ưu đãi và môi trường sản xuất phim của mình. Thông qua chuỗi hội thảo, tọa đàm đa dạng chủ đề, chương trình gặp gỡ, trao đổi với các chuyên gia, nhà sản xuất, tư vấn quốc tế, mỗi địa phương tự hoàn thiện chiến lược phát triển công nghiệp điện ảnh trong giai đoạn tới.
Cục trưởng Điện ảnh Đặng Trần Cường, Trưởng ban Tổ chức Liên hoan cho biết, từ sau Covid-19 đến nay, nền điện ảnh Việt Nam nằm trong số rất ít nước có tốc độ tăng trưởng cao. Từ 2023 đến nay, mỗi năm, số lượng phim được sản xuất luôn tăng và năm 2025 ghi nhận sự bùng nổ về doanh thu. Vì vậy, tại liên hoan phim lần này, ngoài các hạng mục truyền thống dành cho các tác phẩm và cá nhân còn có Bằng khen của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho “Đơn vị phát hành nhiều phim Việt Nam nhất từ năm 2023 - 2025” và vinh danh cá nhân Việt Nam có đóng góp đặc biệt cho phát triển, quảng bá điện ảnh Việt Nam; cá nhân nước ngoài có đóng góp đặc biệt cho phát triển, quảng bá điện ảnh Việt Nam.
Tại hội thảo “Thực trạng và giải pháp thu hút đoàn làm phim đến các địa phương”, Thứ trưởng Tạ Quang Đông cho rằng, cần tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các đoàn làm phim quốc tế và tận dụng cơ hội học hỏi kỹ thuật, công nghệ cũng như nâng cao năng lực nhân sự. Kinh nghiệm các quốc gia cho thấy phim ảnh luôn kéo theo tăng trưởng du lịch, quảng bá hình ảnh địa phương và tạo nguồn thu ổn định.
Khai thác hết tiềm năng
Cách đây không lâu, Thành phố Hồ Chí Minh đã được công nhận là thành phố sáng tạo điện ảnh đầu tiên của Đông Nam Á. Trong hồ sơ gửi UNESCO, thành phố xác định điện ảnh là một trong những trụ cột của chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa. Thành phố hướng đến xây dựng hệ sinh thái điện ảnh toàn diện, chú trọng đào tạo nhân lực, phát triển trường quay hiện đại, nâng chất lượng hậu kỳ, mở rộng các không gian sáng tạo và thu hút doanh nghiệp quốc tế vào lĩnh vực điện ảnh.
Thành phố đã cho ra mắt Cẩm nang “Điểm đến sản xuất phim”, hướng đến các đoàn làm phim quốc tế. Cẩm nang được thiết kế theo chuẩn quốc tế, có sự tư vấn chuyên môn của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam cùng các chuyên gia điện ảnh quốc tế và trong nước. “Cẩm nang thể hiện cam kết của thành phố trong việc xây dựng hệ sinh thái điện ảnh toàn diện, từ sản xuất, phát hành, đào tạo nhân lực, hạ tầng đến khai thác bối cảnh và dịch vụ hỗ trợ. Thành phố xác định phát triển công nghiệp văn hóa, đặc biệt là điện ảnh, là lĩnh vực chiến lược, đóng góp hiệu quả cho tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội và quảng bá hình ảnh quốc tế”, bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh cho hay.
Là người đứng sau nhiều bộ phim “ăn khách” đa dạng đề tài trên thị trường điện ảnh Việt Nam, gần đây nhất là “Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu”, đạo diễn Victor Vũ cho rằng, muốn giữ vững vị thế và phong độ, người làm phim phải liên tục học hỏi, đổi mới và đầu tư nghiêm túc, kỹ lưỡng. Quan trọng nhất vẫn là giữ được bản sắc Việt trong mạch chuyện và khiến khán giả hài lòng từ chất lượng đến hình thức thể hiện. Không phải phim nào đầu tư lớn cũng có thể chinh phục thị trường nhưng càng muốn vươn xa, các đơn vị càng phải bám vào gốc rễ, chọn kể câu chuyện của đất nước mình bằng ngôn ngữ điện ảnh quốc tế.
