Chiến tranh thương mại và bài toán tỷ giá

Sau khi Tổng thống Mỹ Ð.Trăm (Donald Trump) quyết định tăng thuế đối với 200 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc từ 10% lên 25%, Bắc Kinh tuyên bố đủ tự tin và nguồn lực để đáp trả Oa-sinh-tơn (Washington)… Ứng phó thế nào khi cuộc chiến thương mại ngày càng leo thang là vấn đề lớn đối với nhà quản lý trong điều hành tỷ giá trước nhiều sức ép cả trong và ngoài nước.

Giá bán USD tại ngân hàng liên tục đi lên từ đầu tuần này. (Ảnh minh họa giao dịch USD tại ngân hàng).
Giá bán USD tại ngân hàng liên tục đi lên từ đầu tuần này. (Ảnh minh họa giao dịch USD tại ngân hàng).

Quan trọng là tâm lý thị trường

Thông tin Mỹ tiếp tục tăng thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc có từ hôm 9-5. Ngày 10-5, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) điều chỉnh tăng tỷ giá trung tâm 6 đồng lên mức 23.057 đồng/USD. Với biên độ +/-3% đang được áp dụng, tỷ giá trần là 23.749 đồng/USD và tỷ giá sàn là 22.365 đồng/USD. Tuy nhiên, một số ngân hàng (NH) có giao dịch ngoại tệ lớn đồng loạt giảm giá đồng bạc xanh với mức phổ biến từ 40 đến 70 đồng/USD mỗi chiều mua - bán so với phiên trước đó. Tỷ giá được các ngân hàng thương mại niêm yết ở mức mua vào 23.360 đồng/USD, bán ra 23.430 đồng/USD.

Vì sao thị trường lại phản ứng ngược như vậy? Có lẽ chính từ thông tin được NHNN đưa ra trước đó. Tại cuộc hội thảo hôm 8-5, Phó Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết: Trong bối cảnh hầu hết các đồng tiền của các thị trường mới nổi đều mất giá mạnh so USD, một số nước bị giảm dự trữ ngoại hối để can thiệp ổn định tỷ giá, thì tỷ giá trong nước diễn biến khá ổn định: tỷ giá thị trường tăng khoảng 2,2 - 2,3%, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thu hút vốn đầu tư (FDI thực hiện tăng 9,1%) và hỗ trợ xuất khẩu (xuất siêu năm 2018 đạt 6,8 tỷ USD). Thị trường ngoại tệ ổn định, niềm tin vào đồng Việt Nam được củng cố; hệ thống các tổ chức tín dụng mua ròng ngoại tệ từ khách hàng; NHNN tiếp tục mua được ngoại tệ bổ sung dự trữ ngoại hối… Phó Thống đốc cũng khẳng định: Năm 2019, NHNN sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ, lãi suất, tỷ giá linh hoạt, phù hợp cân đối vĩ mô và diễn biến thị trường. NHNN cũng sẽ và có đầy đủ biện pháp, công cụ để can thiệp thị trường ngoại tệ khi cần thiết…

Tâm lý thị trường luôn là vấn đề khó ứng phó nhất của nhà điều hành. Những diễn biến mới về cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Quốc sẽ tác động tới tâm lý của nhà đầu tư, do lo ngại Nhân dân tệ mất giá so với đô-la Mỹ. Do đó, giải pháp hàng đầu của NHNN (đã triển khai khá thành công trong những năm gần đây) chính là duy trì niềm tin, giúp ổn định tâm lý thị trường với định hướng trong điều hành tỷ giá được công bố rõ ràng ngay từ đầu năm. Thực tế cho thấy, điều hành tỷ giá ngày càng linh hoạt và hiệu quả hơn với thử thách từ diễn biến khó lường của thị trường thế giới những năm gần đây.

Tuy nhiên, dù có lạc quan đến mấy cũng phải nhìn nhận với diễn biến mới của cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc, hai nền kinh tế lớn và đều là đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam thì không thể nói bối cảnh hiện nay là dễ dàng đối với chúng ta.

Dĩ bất biến, ứng vạn biến

Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Quốc sẽ chưa dừng lại và tiếp tục có tác động xấu đến thị trường tài chính - ngân hàng toàn cầu. Sắc đỏ tràn ngập trên các sàn chứng khoán. Các doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế đang xem xét một cách cẩn trọng để dịch chuyển dòng vốn đầu tư sao cho ít bị thiệt hại nhất…

Trong bối cảnh này chúng ta đang có lợi thế nhất định. Việt Nam tiếp tục được đánh giá là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất không chỉ trong khu vực mà trên thế giới. Mới đây, Tổ chức xếp hạng tín nhiệm tín dụng Fitch Ratings vừa thông báo nâng triển vọng tín nhiệm quốc gia Việt Nam từ mức “ổn định” lên “tích cực”. Fitch ghi nhận Việt Nam có sự cải thiện về quản lý kinh tế: thặng dư tài khoản vãng lai, mức nợ chính phủ giảm, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và lạm phát ổn định. Fitch ghi nhận tỷ giá của Việt Nam được điều hành linh hoạt và có sự ổn định trong năm 2018... Tháng tư vừa qua, Standard & Poor’s đã nâng hệ số tín nhiệm quốc gia dài hạn của Việt Nam từ mức BB- lên mức BB với triển vọng “Ổn định”.

Dòng vốn đầu tư nước ngoài cả gián tiếp và trực tiếp vẫn tiếp tục chảy vào Việt Nam. Số liệu từ Cục Ðầu tư nước ngoài - Bộ Kế hoạch và Ðầu tư công bố cho thấy, FDI quý I-2019 đạt kỷ lục hơn 10 tỷ USD về giá trị vốn đầu tư đăng ký so cùng kỳ trong vòng ba năm trở lại đây. Tính đến ngày 20-4-2019, tổng vốn đăng ký cấp mới, tăng thêm và góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt 14,59 tỷ USD, tăng 81% so cùng kỳ năm 2018... Công nghiệp chế biến chế tạo đang thu hút nhiều vốn FDI nhất, bỏ xa các lĩnh vực khác với 202.989 triệu USD. Tiếp đó là đầu tư bất động sản 58.271 triệu USD. Chuyên gia dự báo, Việt Nam vẫn có thể thu hút vốn FDI bình quân khoảng 20 - 25 tỷ USD/năm từ nay đến cuối năm 2025. Bên cạnh đó, dòng vốn gián tiếp cũng có thể gia tăng trong thời gian tới qua các thương vụ cổ phần hóa của DN lớn tại Việt Nam.

Với yếu tố thuận lợi này và Quỹ dự trữ ngoại hối đã lớn hơn trước đây rất nhiều, nhà điều hành đang có “lưng vốn” kha khá để ứng phó biến động của thị trường. Vấn đề quan trọng hiện nay là tiếp tục củng cố niềm tin của thị trường vào chủ trương ổn định kinh tế vĩ mô của chính phủ, điều hành tỷ giá linh hoạt, hiệu quả của NHNN như đã, đang có. Các nhu cầu ngoại tệ chính đáng cần được đáp ứng, bảo đảm thanh khoản của thị trường. Theo thông tin chúng tôi có được, NHNN luôn theo sát diễn biến trên thị trường và có kịch bản ứng phó cho các tình huống khác nhau. Diễn biến xấu nhất là tiền tệ sẽ được sử dụng làm vũ khí trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Quốc. Tuy nhiên, vấn đề kiểm soát tốt lạm phát để giữ giá trị VND đang là thách thức lớn khi giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu tăng…

Dù sao cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Quốc không phải bây giờ mới bắt đầu. Với những ứng xử liên tục thay đổi của chính phủ hai nước từ khi nó được châm ngòi đến nay thì rất khó để dự báo cuộc chiến sẽ đi đến đâu. Trong môi trường diễn biến khó lường như vậy, một chiến lược mềm dẻo, linh hoạt để tránh bị cuốn vào “bão” là hợp lý hơn cả.

Năm 2019, tỷ giá biến động ở mức nào?

Ông Phạm Hồng Hải, Tổng Giám đốc HSBC Việt Nam: Nếu không có tác động quá lớn, theo tôi, tỷ giá chỉ dao động ở mức 2-3% và thị trường hài lòng với biên độ này.

Ông Võ Trí Thành: Tôi tin rằng tỷ giá năm nay biến động có thể có một số thời điểm khác nhưng chỉ khoảng 2%. Năm ngoái mọi người nói 3-5% nhưng tôi nói chỉ 2% và tôi đã đúng.

Có thể bạn quan tâm

Mới đây, nhiều ngân hàng đã nhanh chóng công bố các gói tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất cho vay tới 2%, đồng thời chấp nhận giảm thu nhập để hỗ trợ doanh nghiệp. Ảnh: Hằng Đoàn

Giảm áp lực lãi suất, khai mở dòng vốn tín dụng

Mới đây, hàng loạt giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn trong lĩnh vực tín dụng, tiền tệ đã được Ngân hàng Nhà nước nhanh chóng triển khai. Đồng thời, tiến trình tăng tốc đầu tư công vào các công trình trọng điểm cũng đang được đẩy mạnh, nhằm hướng đến mục tiêu khơi thông dòng vốn ra xã hội.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu trong phiên thảo luận tại tổ về tình hình kinh tế-xã hội tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Phạm Thắng

Tăng trưởng kinh tế cần thật sự lan tỏa đến đời sống Nhân dân

Tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, không chỉ là các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, mà những vấn đề rất cụ thể như: bàn cách tháo gỡ điểm nghẽn từ cơ sở, khơi thông nguồn lực hay xác định rõ trách nhiệm thực thi cũng đã được đặt lên bàn nghị sự. Bởi theo các đại biểu, đích đến của mọi quyết sách đều phải và cần được đo bằng chuyển biến thực chất trong sản xuất, kinh doanh và đời sống Nhân dân.

Khi Nhà nước mở rộng không gian phát triển bằng các thể chế vượt trội, thì chính lực lượng doanh nghiệp, doanh nhân sẽ là người trực tiếp chuyển hóa các cơ hội đó thành giá trị mới cho xã hội. Ảnh: Hương Nguyên

Giao điểm của kiến tạo phát triển thực chất

Không gian chính sách dành cho sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp đã rộng mở hơn trước. Song, điều doanh nghiệp cần còn là việc những chính sách đó thật sự ổn định, quy định thông suốt, thời hạn giải quyết thủ tục minh bạch và cơ quan chịu trách nhiệm rõ ràng, để họ có thể yên tâm đầu tư, phát triển dài hạn trong một môi trường kinh doanh có thể dự báo được.

TS Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi

Khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Khi ba nền tảng: năng lực quản trị, cơ hội thị trường và giải pháp tài chính phù hợp được củng cố, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) sẽ có điều kiện tiếp cận, hấp thụ và sử dụng vốn hiệu quả, từng bước mở rộng quy mô, đóng góp vào sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đó là nhận định của TS Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi, khi trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân cuối tuần.

PGS, TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI phát biểu khai mạc phiên toàn thể Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam 2026 (VCSF 2026), diễn ra tại Hà Nội ngày 5/10. Ảnh: Nguyễn Hùng

Định hình hành trình tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững

Năm 2026 mở ra yêu cầu mới đối với cộng đồng doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung: Tăng trưởng không chỉ được đo bằng quy mô, mà ngày càng gắn với năng suất, chất lượng, khả năng đổi mới, sức chống chịu và năng lực tạo ra giá trị dài hạn. Điều đáng nói, đích đến của tăng trưởng cao, tăng trưởng hai con số như mục tiêu đã đề ra phải được đặt trên một nền tảng bền vững và doanh nghiệp chính là chủ thể trung tâm của mô hình này.

Trên các màn hình lớn tại Sở Giao dịch chứng khoán New York (NYSE), Mỹ, từ phiên giao dịch ngày 21/9, hình ảnh cờ đỏ sao vàng cùng lời chúc mừng Việt Nam chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi đã xuất hiện.

Dấu mốc quan trọng, củng cố niềm tin thị trường

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số cổ phiếu toàn cầu FTSE Russell Global Equity Index Series (FTSE GEIS) vào ngày 21/9 vừa qua, mở ra cơ hội lớn thu hút dòng vốn quốc tế. Song, khả năng tận dụng cơ hội này không chỉ phụ thuộc vào những cải cách từ phía cơ quan quản lý, mà còn nằm ở chính nội lực của các doanh nghiệp niêm yết.

Dư địa thương mại dịch vụ số đang có tốc độ tăng trưởng vượt trội so với thương mại hàng hóa truyền thống. Ảnh minh hoạ

Nắm bắt lợi thế cạnh tranh cốt lõi

Theo báo cáo “Tương lai Thương mại 2026” vừa được Standard Chartered công bố, đến năm 2031, quá trình đẩy nhanh số hóa có thể đóng góp thêm 2,8 nghìn tỷ USD vào thương mại quốc tế mỗi năm - tương đương khoảng 7,6 tỷ USD mỗi ngày.

Mặc dù đầu tư FDI vào Việt Nam ngày càng gia tăng, nhưng doanh nghiệp trong nước vẫn đang đứng ngoài chuỗi sản xuất của khu vực FDI. Ảnh: Danh Lam

Chính sách thuế cần tạo động lực tăng trưởng mới

Khi dư địa cạnh tranh bằng nhân công giá rẻ hay ưu đãi thuế suất ngày càng thu hẹp, chính sách thuế cần chuyển mạnh sang khuyến khích tăng trưởng nhờ đổi mới công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển đổi số, phát triển xanh và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước.

Ngành điện cần có một cơ chế đủ minh bạch để nhà đầu tư tư nhân yên tâm bỏ vốn, cùng chung tay, góp sức phát triển hệ thống điện, góp phần hiện thực hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực năng lượng. Ảnh: Đạt Thành

Hóa giải thách thức để điện tiến trước một bước

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, được xem xét tại Phiên họp thứ sáu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (dự kiến từ ngày 21-25/9), nhằm thúc đẩy phát triển ngành năng lượng thông qua việc tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế. Đây cũng là điểm mấu chốt để ngành điện chuyển từ tư duy độc quyền tự nhiên sang phát triển thị trường điện cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả.

Năm 2026, Bộ Tài chính sẽ kịp thời điều chỉnh kế hoạch vốn từ các dự án chậm triển khai, không có khả năng giải ngân sang các dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn.

Không để tiếp diễn tình trạng “vốn chờ dự án”

Nguồn lực đầu tư công trong năm 2026 rất lớn, khi mục tiêu giải ngân 100% vốn kế hoạch đang được Chính phủ tiếp tục thúc đẩy nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Trong bối cảnh đó, mỗi đồng vốn đầu tư công chậm ra đến công trường không chỉ làm chậm một dự án, mà còn làm giảm hiệu ứng lan tỏa tới tăng trưởng.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên họp toàn thể trên hội trường ngày 11/8, góp ý cho dự thảo Luật Phát triển đô thị. Ảnh: Quốc Khánh

Tạo khung pháp lý thống nhất, dài hạn, có tầm nhìn

Đánh giá cao sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm luật hóa các cơ chế, các đại biểu Quốc hội thống nhất cho rằng, đây là yêu cầu khách quan, cấp thiết, nhằm hình thành một khung pháp lý thống nhất, dài hạn, có tầm nhìn. Đồng thời tạo cơ sở để phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, rõ trách nhiệm, phát huy tính chủ động của chính quyền đô thị.

Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) được kỳ vọng sẽ xây dựng cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, hiệu quả và phục vụ mục tiêu tăng trưởng.

Bước chuyển trong quản trị tài chính công quốc gia

Với tinh thần xuyên suốt là gắn kết chặt chẽ kế hoạch đầu tư công với cân đối nguồn lực tài chính quốc gia, dự kiến trình Quốc hội xem xét cho ý kiến ngay tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất Quốc hội khóa XVi (dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 24/8), dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) được kỳ vọng tạo bước chuyển biến căn bản trong quản trị tài chính công vì ổn định kinh tế vĩ mô, vì lợi ích quốc gia, dân tộc.

Giai đoạn 2020-2025, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng của VIMC đạt bình quân hơn 130 triệu tấn/năm, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế biển của đất nước.

Kiến tạo tầm nhìn toàn diện

Mang trên mình sứ mệnh dẫn dắt các thành phần kinh tế, doanh nghiệp nhà nước luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, dành mọi điều kiện tốt nhất để phát triển.

Hội nghị trực tuyến, tổng kết cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 do Ban Chỉ đạo Trung ương tổ chức chiều 13/7/2026.

Bảo đảm dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên quan trọng

Định kỳ thực hiện 5 năm một lần, cuộc Tổng điều tra kinh tế lần thứ 7 năm 2026 mang sứ mệnh lịch sử khắc họa bức tranh toàn cảnh về một nền kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số. Kết quả thu được là cơ sở quan trọng để Đảng, Nhà nước hoạch định các chiến lược phát triển kinh tế-xã hội dài hạn.

Hội thảo “Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp” do Báo Nhân Dân và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp tổ chức sáng 8/7.

Tạo sức đẩy cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030, điều quan trọng không chỉ là huy động thêm nguồn lực mới, mà còn phải giải phóng được những nguồn lực đang bị ách tắc.

Thị trường bất động sản đang chuyển dịch dần sang một cơ chế cạnh tranh mới, không còn là thiếu nguồn cung, không cố sở hữu nhà bằng mọi giá mà là khả năng hấp thụ của dòng tiền. Ảnh HẢI NAM

Tái định hình thị trường bất động sản

Sau giai đoạn tăng nóng kéo dài, thị trường bất động sản bước vào nửa cuối năm 2026 với một trạng thái hoàn toàn khác, khi thanh khoản suy giảm, áp lực lãi vay gia tăng, hiện tượng cắt lỗ xuất hiện ở một số phân khúc. Điều được quan tâm nhất hiện nay là giá bất động sản sẽ diễn biến ra sao, khi các yếu tố cấu thành giá thành như chi phí đất đai, vật liệu xây dựng, nhân công, hạ tầng và chi phí vốn đều ở mức cao?

Nhiều thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu công trình cấp hai trở xuống đã được chuyển giao hoàn toàn từ Bộ về cho các Sở Xây dựng địa phương thực hiện.

Quyết tâm cải cách mạnh mẽ môi trường kinh doanh

Những chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý đang tạo kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tiết kiệm thời gian và mạnh dạn mở rộng đầu tư.

Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam tập trung chủ yếu vào các nhóm hàng phục vụ sản xuất như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (hơn 99,2 tỷ USD); máy móc, thiết bị và phụ tùng (hơn 31,1 tỷ USD).

Sức bật mới của nền kinh tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động nhanh, việc nhập khẩu gia tăng hơn xuất khẩu, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực. Bởi phần lớn mức tăng nhập khẩu đến từ máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất và đầu tư, là chỉ dấu cho thấy cộng đồng doanh nghiệp đang mở rộng năng lực sản xuất để chuẩn bị cho các đơn hàng trong tương lai.

Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được khuyến khích đầu tư, kinh doanh, song kèm theo đó là yêu cầu cam kết về công nghệ, R&D, đào tạo nhân lực người Việt Nam.

Kiến tạo nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia

Nghị quyết Hội nghị lần thứ II Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khai thác hiệu quả mọi nguồn lực cho tăng trưởng bền vững. Theo tinh thần đó, Nghị quyết số 10-NQ/TW, vừa được ban hành, đánh dấu bước chuyển tư duy từ “thu hút vốn” sang xây dựng nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và sản xuất hàng đầu châu Á.