Chạy đua với thời gian để định danh hài cốt liệt sĩ

Sau ba năm thành lập (từ tháng 7/2019), Trung tâm Giám định ADN (Viện Công nghệ sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã tối ưu hóa được nhiều khâu trong quá trình giám định hài cốt liệt sĩ, số lượng kết quả mẫu giám định sẵn sàng đối khớp với thông tin của thân nhân ngày càng tăng.
Phân tích trình tự ADN hài cốt liệt sĩ tại Trung tâm Giám định ADN.
Phân tích trình tự ADN hài cốt liệt sĩ tại Trung tâm Giám định ADN.

Đó là kết quả bước đầu của các nhà khoa học trẻ trong việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học-công nghệ vào giám định hài cốt liệt sĩ-một lĩnh vực nhiều khó khăn, phức tạp.

Chia sẻ về công việc giải trình tự ADN hài cốt liệt sĩ, nghiên cứu viên Phạm Phương Dung cho biết, do công việc khá đặc thù, hằng ngày các cán bộ đều cần có mặt ở trung tâm sớm và về muộn để vận hành máy liên tục, đạt được tối đa công suất. Mỗi lần giám định là một lần hồi hộp, nhiều tình huống có thể xảy ra, như mẫu hài cốt tách chiết được ADN nhưng giải trình tự bị hỏng, hay cho ra đoạn trình tự gien quá ngắn, không đủ thông tin để kết luận. Những lần giải trình tự ADN bị hỏng, không có cách nào khác là phải làm lại từ đầu, đồng nghĩa với việc các cán bộ phải thức cùng máy tới 10 giờ tối.

Phạm Phương Dung là cán bộ trẻ, du học ngành kỹ thuật di truyền ở Australia về làm việc tại Trung tâm ngay từ những ngày đầu thành lập. Giờ đây Phạm Phương Dung là một nghiên cứu viên nhiều kinh nghiệm trong việc khuếch đại, tinh sạch ADN hài cốt liệt sĩ và đưa ADN lên máy giải trình tự.

ThS Hoàng Hà, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Giám định ADN cho biết, Trung tâm đã thu hút được đội ngũ cán bộ trẻ, có trình độ và nhiệt tâm với công việc. Tinh thần làm việc khoa học, khẩn trương luôn được duy trì ở các công đoạn của quy trình giám định bởi có hàng trăm nghìn liệt sĩ chưa xác định được thông tin, chất lượng mẫu hài cốt càng để lâu càng khó giám định, thậm chí không thể giám định.

Chính vì vậy, khi chia sẻ với chúng tôi về công việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang, giám định viên Trần Việt Vinh nhấn mạnh, thành công của mỗi chuyến đi không chỉ là lấy được nhiều mẫu hài cốt nhất có thể mà kỹ thuật lấy phải bảo đảm có mẫu chất lượng nhất; không chỉ tuân thủ quy trình lấy mẫu theo chuẩn quốc tế, mà cán bộ ở đây phải liên tục rút ra cho mình những kinh nghiệm thực tế để tối ưu hóa quy trình. Nhờ đó, mẫu hài cốt bị thất bại trong giám định dần ít đi.

Được biết, quy trình giám định ADN hài cốt liệt sĩ khá phức tạp, các mẫu hài cốt phải được làm sạch bề mặt, sau đó xử lý với hóa chất, nghiền nhỏ, lấy ADN khuếch đại, giải trình tự và cuối cùng là phân tích kết quả giải trình tự để bàn giao cho cơ quan chức năng. Tách chiết ADN là khâu khó và mất nhiều thời gian, có khi cần cả tháng vì các mẫu hài cốt hầu hết đã mục nát, ADN bị phân hủy theo thời gian. Kể từ khi thành lập đến nay, Trung tâm đã giám định được 4.276 mẫu hài cốt liệt sĩ, từ đó có 1.205 kết quả giám định ADN sẵn sàng ghép nối với dữ liệu của thân nhân liệt sĩ để định danh. Số mẫu hài cốt giám định không cho ra kết quả khá nhiều nhưng lãnh đạo Trung tâm cho biết sẽ quyết tâm nghiên cứu, tìm công nghệ để tách bằng được ADN, việc giám định chỉ dừng khi mẫu giám định hết.

Dù công việc có nhiều vất vả, nhưng với sức trẻ, sự sáng tạo và tận tâm với công việc của các cán bộ tại Trung tâm, quy trình giám định luôn được tối ưu, tốc độ giám định đã được đẩy nhanh hơn trước đây. Từ chỗ giám định được tối đa 96 mẫu/tuần, hiện đã tăng lên 120 mẫu/tuần, nhiều thiết bị hiện đại được vận hành như máy tách chiết ADN số lượng lớn, hệ thống giải trình tự ADN thế hệ mới, máy tách chiết ADN tự động…

Chia sẻ với chúng tôi về những áp lực trong công việc phân tích kết quả giám định, nghiên cứu viên Nguyễn Ngọc Nam cho biết, mỗi kết quả giám định là một lần “cân não” trước nhiều thông tin, dữ liệu để kết luận kết quả giám định đó đúng hay không và thật khó khăn khi thông báo những kết quả giám định không như mong đợi của thân nhân liệt sĩ. Niềm vui trong công việc là những lá thư cảm ơn của thân nhân liệt sĩ khi kết quả giám định giúp họ tìm được đúng người thân của mình đã hy sinh vì đất nước. Những điều đó đã thôi thúc mọi người chạy đua với thời gian để có thêm nhiều gia đình thực hiện ước nguyện tìm được hài cốt liệt sĩ.

Mặc dù đạt được những thành công bước đầu, nhưng vẫn còn không ít thách thức trong công tác giám định ADN hài cốt liệt sĩ, trong đó, đáng quan tâm nhất là số lượng mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính còn rất lớn, chất lượng mẫu ngày càng giảm. ThS Hoàng Hà cho rằng, cùng với giám định mẫu hài cốt liệt sĩ, cần sớm xây dựng cơ sở dữ liệu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được hài cốt để phục vụ đối chiếu với kết quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ đã làm lâu nay và sẽ làm sau này. Bên cạnh công nghệ tách chiết ADN trong ty thể, cần kết hợp với công nghệ mới là tách chiết ADN từ nhân tế bào. Công nghệ mới này cho phép xác định nhiều dạng quan hệ huyết thống, thay vì chỉ xác định quan hệ huyết thống theo dòng mẹ như hiện nay, do đó, sẽ tăng độ chính xác, nâng cao chất lượng giám định.

Tại buổi làm việc với Trung tâm Giám định ADN ngày 25/7 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý những đề xuất nêu trên của Trung tâm. Các cán bộ Trung tâm kỳ vọng, cùng với nền tảng về nhân lực, công nghệ đã có, việc triển khai thực hiện các giải pháp nêu trên sẽ là bước ngoặt nhằm đẩy nhanh tiến độ và hiệu quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới.

Có thể bạn quan tâm

Trong những ngày qua, tình trạng ùn tắc giao thông trên Quốc lộ 26 đoạn từ Buôn Ma Thuột về xã Krông Pắc thường xuyên xảy ra. (Ảnh: MINH PHƯƠNG)

Lực lượng Cảnh sát giao thông Đắk Lắk nỗ lực bảo đảm an toàn giao thông dịp Lễ hội Sầu riêng 2026

Mặc dù tối mai (15/8), Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk 2026 mới chính thức khai mạc nhưng từ đầu tháng 8 đến nay, trên tuyến Quốc lộ 26 đoạn từ Km119 đến Km148 tỉnh Đắk Lắk thường xuyên xảy ra tình trạng ùn tắc giao thông cục bộ do lượng phương tiện phục vụ vận chuyển sầu riêng tăng đột biến, có thời điểm tăng khoảng 300-400%.

Thành viên Ban Chỉ đạo tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ tỉnh Điện Biên tổ chức bàn giao 876 mẫu hài cốt liệt sĩ được thu nhận từ Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập. (Ảnh: Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên)

Điện Biên bàn giao 876 mẫu hài cốt liệt sĩ được thu nhận từ Nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập để phục vụ giám định ADN

Sau thời gian tích cực khai quật, lấy mẫu, sáng 14/8, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ tỉnh Điện Biên tổ chức bàn giao 876 mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin cho Viện Pháp y quân đội (Bộ Quốc phòng) để thực hiện giám định ADN, phục vụ xác định danh tính liệt sĩ.

Người dân đăng ký khám, chữa bệnh bằng thẻ bảo hiểm y tế tại bệnh viện. (Ảnh: ĐT)

Cử tri đề xuất tăng mức hưởng bảo hiểm y tế cho người thu nhập thấp

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan vừa trả lời kiến nghị cử tri Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị tăng mức hỗ trợ bảo hiểm y tế với người có thu nhập thấp mắc bệnh nan y, bệnh hiểm nghèo nhưng không thuộc hộ nghèo, cận nghèo; có cơ chế hỗ trợ từ 50%-70% chi phí thuốc đặc trị nhằm giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.

Khu nhà ở công nhân tại xã Kim Chung, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. (Ảnh: MINH VÂN)

Thêm lựa chọn an cư cho người dân

Theo kế hoạch, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất và xem xét thông qua tại kỳ họp thứ hai. Một trong những định hướng đáng chú ý trong dự luật là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, từng bước hình thành thị trường cho thuê ổn định, lâu dài.

58 năm hành trình đi tìm cha của người con gái chiến sĩ Biệt động Sài Gòn

58 năm hành trình đi tìm cha của người con gái chiến sĩ Biệt động Sài Gòn

Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng, hành trình tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn tiếp tục. Dưới lòng đất từng là nghĩa địa Chí Hòa, những bộ hài cốt đang dần được đưa lên, nhưng phía sau mỗi cuộc tìm kiếm là một cuộc chờ đợi kéo dài gần trọn đời người.

[Video] Hà Nội hoàn thành dữ liệu cho gần 1,8 triệu thửa đất

[Video] Hà Nội hoàn thành dữ liệu cho gần 1,8 triệu thửa đất

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội vừa có báo cáo về công tác xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn thành phố Hà Nội. Theo đó, Sở này cho biết: Tổng số thửa đất đã có trong bản đồ theo chính quyền địa phương hai cấp của thành phố là hơn 4,9 triệu thửa.

[Video] Triển khai hỗ trợ Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ từ 1/9

[Video] Triển khai hỗ trợ Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ từ 1/9

Từ ngày 1/9, Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ sẽ triển khai hỗ trợ nạn nhân bị thương, gia đình có người tử vong gặp khó khăn về kinh tế, các tổ chức, cá nhân trực tiếp tham gia cứu chữa, đưa người bị tai nạn đi cấp cứu và các hoạt động tuyên truyền làm giảm thiểu thiệt hại do tai nạn giao thông.

Lực lượng tìm kiếm khoanh vùng, xác định tọa độ nghi có mộ liệt sĩ theo thông tin. (Ảnh: DQT)

Huế hoàn thành lấy mẫu ADN tại 42 nghĩa trang

Từ ngày 26/5 đến nay, các lực lượng chức năng thành phố Huế đã hoàn thành việc lấy mẫu tại 7.282 phần mộ liệt sĩ thuộc 42 nghĩa trang, đạt 100% số mộ theo kế hoạch. Trong đó, hơn 3.900 phần mộ đã lấy được mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN, đạt 53,4%.

Tin nổi bật ngày 13/8: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand; Bảo đảm hệ thống ngân hàng an toàn, lành mạnh, minh bạch, hiệu quả, vận hành theo nguyên tắc thị trường; Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Lãnh tụ Cuba Fidel Castro

Tin nổi bật ngày 13/8: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand; Bảo đảm hệ thống ngân hàng an toàn, lành mạnh, minh bạch, hiệu quả, vận hành theo nguyên tắc thị trường; Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Lãnh tụ Cuba Fidel Castro

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand; Bảo đảm hệ thống ngân hàng an toàn, lành mạnh, minh bạch, hiệu quả, vận hành theo nguyên tắc thị trường; Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của Lãnh tụ Cuba Fidel Castro;... là một số tin tức nổi bật trong ngày 13/8/2026.

Tuyến đường bộ cao tốc Ninh Bình-Hải Phòng là một trục giao thông chiến lược, kết nối các tỉnh ven biển phía bắc với trục cao tốc bắc-nam. (Ảnh: NGỌC BIỂN)

Tìm hướng khơi thông vốn tín dụng cho các dự án PPP giao thông

Thời gian qua, nhu cầu đầu tư hạ tầng giao thông có xu hướng tăng nhanh, song khi quy mô dự án ngày càng lớn, thời gian hoàn vốn kéo dài và rủi ro doanh thu được nhìn nhận thận trọng hơn, nguồn vốn tín dụng đang trở thành một trong những “cửa ải” quyết định tính khả thi của dự án hạ tầng theo phương thức đối tác công-tư (PPP).

Toàn bộ đoạn tuyến dự án đường ven biển Dung Quất-Sa Huỳnh giai đoạn IIb dài gần 6km đi qua địa bàn 2 xã Mỏ Cày và Lân Phong sẽ hoàn thành vào cuối tháng 8 này.

Quảng Ngãi: Nỗ lực hoàn thành dự án đường ven biển Dung Quất-Sa Huỳnh giai đoạn IIb

Mặc dù giá nguyên vật liệu neo ở mức cao, nhưng với trách nhiệm cao nhất cùng sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi, tiến độ thi công dự án đường ven biển Dung Quất-Sa Huỳnh giai đoạn IIb diễn ra rất khẩn trương, quyết tâm hoàn thành vào cuối tháng 8 này.

Đồng chí Bùi Quang Huy phát biểu ý kiến tại hội nghị. (Ảnh: LINH PHAN)

Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn: Không chấp nhận "nghi thức Đội" theo lề lối kỳ quặc, phản cảm

Tại Hội nghị lần thứ nhất Hội đồng Đội Trung ương khóa X, diễn ra chiều 13/8 tại Hà Nội, đồng chí Bùi Quang Huy, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn đã gợi mở một số hướng đi nhằm phát triển đúng đắn những giá trị cốt lõi của tổ chức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.