Chiều 2/7, tại họp báo thông tin tình hình, kết quả công tác công an 6 tháng đầu năm của Bộ Công an, Đại tá Phạm Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh kinh tế (A04), đã thông tin về chuyên án đấu tranh với tình trạng trục lợi nhà ở xã hội.
Thời gian qua, nhu cầu mua nhà ở xã hội của người dân rất lớn, trong khi nguồn cung còn hạn chế và thị trường bất động sản, nhất là phân khúc chung cư, có nhiều biến động, giá trị tăng cao.
Lợi dụng thực tế này, nhiều đối tượng lập công ty, tổ chức hoạt động môi giới, tư vấn mua bán nhà ở xã hội trái quy định. Các đối tượng thường tiếp cận người dân có nhu cầu mua nhà, giới thiệu có “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, có khả năng “lo hồ sơ”, “giữ chỗ”, “làm nhanh thủ tục”, sau đó ký hợp đồng tư vấn dịch vụ hoặc nhận tiền đặt cọc để chiếm đoạt tài sản.
Theo đại diện Cục An ninh kinh tế, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, lãnh đạo Bộ Công an về chấn chỉnh, tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội, đơn vị đã triển khai các biện pháp nghiệp vụ, nhận diện những nguy cơ phức tạp trong lĩnh vực này để tập trung đấu tranh, xử lý.
Kết quả đấu tranh bước đầu, Cục An ninh kinh tế đã xác lập chuyên án, đấu tranh với các đường dây tội phạm lợi dụng chính sách nhà ở xã hội để trục lợi.
Cơ quan chức năng đã làm rõ đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua việc hứa hẹn có “suất ngoại giao”, “suất nội bộ” tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn Hà Nội. Các đối tượng ký hợp đồng tư vấn dịch vụ với khách hàng, đưa ra cam kết có thể lo được suất mua nhà để nhận tiền. Bước đầu, cơ quan chức năng xác định số tiền các đối tượng chiếm đoạt hơn 40 tỷ đồng.
Ngày 17/3, Cục An ninh kinh tế Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Ngày 18/3, vụ án được chuyển đến Cơ quan An ninh điều tra Công an Hà Nội để tiếp tục điều tra theo thẩm quyền. Từ vụ án trên, cơ quan chức năng tiếp tục mở rộng điều tra và phát hiện thêm các đường dây có dấu hiệu đưa hối lộ, môi giới hối lộ, nhận hối lộ nhằm làm nhanh các giấy tờ xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội.
Theo đại diện Cục An ninh kinh tế, một số đối tượng môi giới đã lôi kéo người dân có nhu cầu mua nhà ở xã hội, gợi ý làm nhanh giấy xác nhận về điều kiện được mua nhà. Mức chi phí bị yêu cầu dao động từ 5 triệu đồng đến 30 triệu đồng cho mỗi giấy xác nhận, tùy từng trường hợp.
Các đối tượng môi giới sau đó móc nối, thỏa thuận với một số người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan Nhà nước để thực hiện hành vi đưa, nhận hối lộ, nhằm làm nhanh hồ sơ xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội.
Quá trình điều tra bước đầu xác định, từ tháng 10/2025 đến đầu năm 2026, các đối tượng môi giới bất động sản tự do đã nhận làm nhanh giấy xác nhận điều kiện mua nhà ở xã hội cho hơn 100 trường hợp. Đường dây này có sự tham gia của nhóm môi giới, nhóm đưa hối lộ, môi giới hối lộ và nhóm nhận hối lộ.
Ngoài ra, Cục An ninh kinh tế còn làm rõ thêm đường dây “chạy” thủ tục xác nhận tạm trú, thường trú để hoàn thiện hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội. Đến nay, cơ quan chức năng đã khởi tố 13 bị can về các tội danh liên quan lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đưa hối lộ, môi giới hối lộ, nhận hối lộ và làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức. Vụ án tiếp tục được điều tra, mở rộng để xử lý triệt để các đối tượng theo quy định.
Theo đánh giá của Cục An ninh kinh tế, đây là chuyên án có quy mô lớn, với nhiều đường dây tổ chức tội phạm, nhiều nhóm đối tượng tham gia, tính chất nghiêm trọng. Các hành vi vi phạm không chỉ xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người dân, mà còn ảnh hưởng đến chính sách an sinh xã hội, làm méo mó chủ trương hỗ trợ nhà ở cho người thu nhập thấp.
Qua công tác điều tra, Cục An ninh kinh tế xác định một số sơ hở, bất cập là nguyên nhân, điều kiện khiến các đối tượng lợi dụng để phạm tội.
Nguyên nhân là việc công khai, minh bạch thông tin về trình tự, thủ tục mua nhà ở xã hội ở một số nơi chưa đầy đủ, khiến người dân khó tiếp cận thông tin chính thống. Từ đó, nhiều người phải tìm đến các dịch vụ trung gian, môi giới trái phép và bị các đối tượng lợi dụng.
Bên cạnh đó, quy trình xác minh, thẩm định đối tượng, điều kiện thu nhập, điều kiện cư trú ở một số khâu còn lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, giám sát. Điều này tạo kẽ hở cho việc làm giả hồ sơ, hợp thức hóa điều kiện hoặc phát sinh tiêu cực trong quá trình xác nhận.
Một nguyên nhân khác là do chênh lệch lớn giữa giá nhà ở xã hội và nhà ở thương mại, khiến nhiều người sẵn sàng bỏ tiền qua môi giới để tìm cách có suất mua. Tình trạng môi giới, đầu cơ, thu gom suất mua nhà ở xã hội cũng diễn biến phức tạp, trong khi công tác quản lý, phát hiện và xử lý vi phạm ở một số nơi chưa kịp thời.
Đại tá Phạm Mạnh Hùng cho rằng, việc phát hiện, đấu tranh và xử lý các đường dây nêu trên có ý nghĩa cảnh tỉnh, răn đe, góp phần bảo đảm công bằng, minh bạch trong chính sách nhà ở xã hội, tạo niềm tin cho người dân vào chủ trương của Đảng, Nhà nước.
Từ các vụ án đã phát hiện, Cục An ninh kinh tế Bộ Công an khuyến cáo người dân cần cảnh giác với những chiêu trò lừa đảo liên quan đến nhà ở xã hội.
Người dân không nộp tiền đặt cọc, không ký hợp đồng tư vấn giữ chỗ, không chuyển tiền cho cá nhân môi giới tự do với lời hứa làm hồ sơ, giữ suất, mua được nhà ở xã hội. Các thông tin như “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, “suất chắc chắn”, “chủ đầu tư ủy quyền phân phối” cần được kiểm chứng chặt chẽ, tránh bị các đối tượng mạo danh chủ đầu tư, cán bộ hoặc người có quan hệ với chủ đầu tư để lừa đảo.
Người có nhu cầu mua nhà ở xã hội cần tìm hiểu kỹ quy định về đối tượng, điều kiện được mua nhà; kiểm tra thông tin dự án qua Sở Xây dựng địa phương, website chính thức của chủ đầu tư hoặc liên hệ trực tiếp với chủ đầu tư. Việc mua, đăng ký, nộp hồ sơ cần thực hiện theo đúng quy trình, không thông qua các dịch vụ môi giới không có chức năng, thẩm quyền.
Người dân tuyệt đối không tiếp tay cho các hành vi làm giả giấy tờ, hợp thức hóa điều kiện thu nhập, cư trú hoặc các loại giấy xác nhận khác để hoàn thiện hồ sơ mua nhà ở xã hội.
Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, môi giới trái phép, nhận tiền để “chạy” hồ sơ, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, xử lý theo quy định.
