Cảnh báo sớm-hành động sớm trước thiên tai

Theo Luật Phòng, chống thiên tai và các văn bản hướng dẫn, bản tin dự báo, cảnh báo là căn cứ để Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương triển khai biện pháp ứng phó.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)
Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Hằng năm, trên cơ sở nhận định tình hình thiên tai, các bộ, ngành và địa phương xây dựng, rà soát, điều chỉnh, bổ sung phương án ứng phó phù hợp đặc điểm từng địa bàn.

Theo Cục Khí tượng Thủy văn, nhờ thông tin dự báo, cảnh báo sớm, giai đoạn 2020-2025, các bộ, ngành và địa phương đã tổ chức kêu gọi, kiểm đếm, hướng dẫn 3.209.128 lượt tàu thuyền với 16.034.074 lượt lao động nắm diễn biến bão, áp thấp nhiệt đới để chủ động di chuyển, tránh trú. Nhờ đó, cơ bản không xảy ra thiệt hại về người và tàu thuyền trên biển. Trên đất liền, 757.965 hộ dân tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt sâu đã được sơ tán đến nơi an toàn.

Để chủ động phòng ngừa, ứng phó hiệu quả và kéo giảm thiệt hại do thiên tai, các đơn vị liên quan đang rà soát hiện trạng thiết bị quan trắc; xây dựng hệ thống quản lý, giám sát tập trung mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia; đẩy mạnh số hóa sổ quan trắc và chuyển đổi số trong công tác quan trắc, qua đó nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo.

Theo Cục trưởng Khí tượng Thủy văn Nguyễn Thượng Hiền, một giải pháp then chốt để giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai là đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), vận hành hiệu quả các hệ thống cảnh báo sớm phục vụ phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế-xã hội.

Chất lượng dự báo, cảnh báo sớm phụ thuộc lớn vào dữ liệu quan trắc, từ độ chính xác, mật độ đến tốc độ truyền tải. Nếu trước đây nhiều số liệu được thu thập thủ công, thì với công nghệ quan trắc tự động và chuyển đổi số, trạng thái khí quyển, thủy văn hiện có thể được theo dõi gần như theo thời gian thực.

Qua đó, cơ quan chuyên môn có thể sớm phát hiện các dấu hiệu thời tiết bất thường như bão nhiệt đới hình thành, mưa cực đoan cục bộ hoặc biến động lũ trên các lưu vực sông.

Tuy nhiên, công nghệ mới không thể thay thế hoàn toàn vai trò phân tích, ra quyết định của cơ quan khí tượng thủy văn. Những đợt thiên tai có tính chất cực đoan, ít tiền lệ trong dữ liệu lịch sử càng cho thấy giá trị của kinh nghiệm thực tiễn và năng lực phân tích của đội ngũ dự báo viên.

Siêu bão Yagi tháng 9/2024 là một thí dụ. Trước diễn biến cường độ rất mạnh và phức tạp của bão, việc dự báo đặt ra nhiều thách thức đối với các mô hình số trị và thuật toán AI, vốn phụ thuộc lớn dữ liệu đầu vào và dữ liệu lịch sử.

Trong bối cảnh đó, dự báo viên cần kết hợp kết quả mô hình với kinh nghiệm thực tiễn, hiểu biết về khí hậu, địa hình địa phương để phân tích, đánh giá và hiệu chỉnh bản tin.

Sự kết hợp giữa công nghệ và năng lực chuyên môn của con người góp phần nâng cao độ tin cậy của dự báo, giúp cơ quan quản lý và người dân chủ động ứng phó, giảm rủi ro thiên tai.

Có thể bạn quan tâm

Hiện tượng El Nino được cảnh báo sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến cây trồng, vật nuôi trong mùa khô 2026-2027 tại Cà Mau. (Ảnh minh họa: HỮU TÙNG)

Cà Mau chủ động kịch bản ứng phó nguy cơ El Nino gay gắt

Ngày 14/9, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết, ngành nông nghiệp tỉnh đang gấp rút triển khai hàng loạt kịch bản ứng phó đồng bộ nhằm bảo vệ sản xuất nông nghiệp, sinh kế và đời sống sinh hoạt của nhân dân trước những dự báo gay gắt của hiện tượng El Nino trong mùa khô 2026-2027.

Tuyến bờ bao ngăn triều cường đi qua hai ấp Đông Thành, Hồ Thùng, xã Đông Hải, tỉnh Vĩnh Long đã bị sóng biển cuốn trôi. (Ảnh: MINH KHỞI)

Vĩnh Long chủ động ứng phó sạt lở bờ sông, bờ biển

Tỉnh Vĩnh Long với hệ thống sông ngòi chằng chịt, địa hình thấp nên chịu tác động mạnh mẽ của thủy triều, nước biển dâng. Nhiều sông lớn như Cổ Chiên, Măng Thít, Ba Lai, cùng khu vực ven biển Duyên Hải, Bình Đại, Ba Tri, xuất hiện tình trạng sạt lở phức tạp, gây thiệt hại nhà ở, đất sản xuất, ảnh hưởng đến sinh kế của người dân.

Mưa lớn những ngày qua đã gây ngập lụt cục bộ tại một số tuyến đường giao thông vùng thấp trũng. (Ảnh: CH)

Huế cảnh giác nguy cơ lũ quét và sạt lở, sụt lún đất do mưa lớn

Do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới nối với áp thấp nhiệt đới, từ tối 10/9 đến ngày 13/9, thành phố Huế xuất hiện mưa to đến rất to trên diện rộng. Lượng mưa tại khu vực miền núi có nơi vượt 1.300mm, gây ngập cục bộ, sạt lở và ảnh hưởng đến một số công trình, nhà dân. Dự báo, mưa lớn còn tiếp diễn đến ngày 15/9.

Nhân lực kiểm tra thiết bị phục vụ thu thập thông tin dự báo thời tiết ở Đài khí tượng thủy văn tỉnh Thanh Hóa. (Ảnh: MAI LUẬN)

Thanh Hóa ứng phó với sóng cả, mưa lớn

Theo Đài khí tượng thủy văn tỉnh Thanh Hóa, từ chiều 13/9 vùng biển Thanh Hóa ven bờ có gió Đông Bắc cấp 4-5, có lúc cấp 6, sóng biển cao từ 1-2m, ngoài khơi cấp 6, có lúc cấp 7, giật cấp 8. Biển động, sóng biển cao nhất từ 2-3m.

Sạt lở trên tuyến Quốc lộ 49 đoạn lên A Lưới đã được khắc phục. (Ảnh: MĐ)

Huế căng mình ứng phó kịp thời với đợt mưa lớn

Mưa lớn kéo dài nhiều ngày đang khiến thành phố Huế đứng trước nguy cơ cao xảy ra sạt lở, lũ quét, ngập lụt và sự cố trên biển. Đến sáng 13/9, một số thiệt hại bước đầu đã được ghi nhận. Thành phố tiếp tục duy trì trực ban, sơ tán người dân khỏi khu vực nguy hiểm và chủ động vận hành hồ chứa, sẵn sàng ứng phó diễn biến phức tạp.

Công an xã Avương sẵn sàng các phương án hỗ trợ người dân phòng tránh mưa lũ. (Ảnh: Công an xã Avương cung cấp)

Đà Nẵng: Lực lượng vũ trang và các địa phương chủ động, sẵn sàng ứng trực bảo vệ an toàn cho nhân dân trước thiên tai

Ngày 12/9, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng ban hành Công điện khẩn số 05/CĐ-UBND yêu cầu toàn hệ thống chính trị, lực lượng vũ trang và nhân dân triển khai đồng bộ các phương án phòng, chống thiên tai với tinh thần quyết liệt “từ sớm, từ xa”, bảo đảm tuyệt đối an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.