Cảnh báo sớm-hành động sớm trước thiên tai

Theo Luật Phòng, chống thiên tai và các văn bản hướng dẫn, bản tin dự báo, cảnh báo là căn cứ để Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương triển khai biện pháp ứng phó.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)
Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Hằng năm, trên cơ sở nhận định tình hình thiên tai, các bộ, ngành và địa phương xây dựng, rà soát, điều chỉnh, bổ sung phương án ứng phó phù hợp đặc điểm từng địa bàn.

Theo Cục Khí tượng Thủy văn, nhờ thông tin dự báo, cảnh báo sớm, giai đoạn 2020-2025, các bộ, ngành và địa phương đã tổ chức kêu gọi, kiểm đếm, hướng dẫn 3.209.128 lượt tàu thuyền với 16.034.074 lượt lao động nắm diễn biến bão, áp thấp nhiệt đới để chủ động di chuyển, tránh trú. Nhờ đó, cơ bản không xảy ra thiệt hại về người và tàu thuyền trên biển. Trên đất liền, 757.965 hộ dân tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt sâu đã được sơ tán đến nơi an toàn.

Để chủ động phòng ngừa, ứng phó hiệu quả và kéo giảm thiệt hại do thiên tai, các đơn vị liên quan đang rà soát hiện trạng thiết bị quan trắc; xây dựng hệ thống quản lý, giám sát tập trung mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia; đẩy mạnh số hóa sổ quan trắc và chuyển đổi số trong công tác quan trắc, qua đó nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo.

Theo Cục trưởng Khí tượng Thủy văn Nguyễn Thượng Hiền, một giải pháp then chốt để giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai là đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), vận hành hiệu quả các hệ thống cảnh báo sớm phục vụ phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế-xã hội.

Chất lượng dự báo, cảnh báo sớm phụ thuộc lớn vào dữ liệu quan trắc, từ độ chính xác, mật độ đến tốc độ truyền tải. Nếu trước đây nhiều số liệu được thu thập thủ công, thì với công nghệ quan trắc tự động và chuyển đổi số, trạng thái khí quyển, thủy văn hiện có thể được theo dõi gần như theo thời gian thực.

Qua đó, cơ quan chuyên môn có thể sớm phát hiện các dấu hiệu thời tiết bất thường như bão nhiệt đới hình thành, mưa cực đoan cục bộ hoặc biến động lũ trên các lưu vực sông.

Tuy nhiên, công nghệ mới không thể thay thế hoàn toàn vai trò phân tích, ra quyết định của cơ quan khí tượng thủy văn. Những đợt thiên tai có tính chất cực đoan, ít tiền lệ trong dữ liệu lịch sử càng cho thấy giá trị của kinh nghiệm thực tiễn và năng lực phân tích của đội ngũ dự báo viên.

Siêu bão Yagi tháng 9/2024 là một thí dụ. Trước diễn biến cường độ rất mạnh và phức tạp của bão, việc dự báo đặt ra nhiều thách thức đối với các mô hình số trị và thuật toán AI, vốn phụ thuộc lớn dữ liệu đầu vào và dữ liệu lịch sử.

Trong bối cảnh đó, dự báo viên cần kết hợp kết quả mô hình với kinh nghiệm thực tiễn, hiểu biết về khí hậu, địa hình địa phương để phân tích, đánh giá và hiệu chỉnh bản tin.

Sự kết hợp giữa công nghệ và năng lực chuyên môn của con người góp phần nâng cao độ tin cậy của dự báo, giúp cơ quan quản lý và người dân chủ động ứng phó, giảm rủi ro thiên tai.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Thời tiết ngày 14/7: Bắc Bộ nắng nóng, oi bức; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mưa lớn cục bộ

Dự báo, ngày 14/7, thời tiết trên cả nước có sự phân hóa giữa các khu vực. Bắc Bộ và duyên hải Nam Trung Bộ ngày nắng, mưa dông vào chiều tối và đêm; trong khi cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục là những khu vực có nguy cơ xảy ra mưa lớn cục bộ vào chiều tối và tối, đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.

Dây chuyền chế biến gạo của Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice). (Ảnh: ĐỨC AN)

Gỡ “nút thắt”, gia tăng lợi ích từ lúa phát thải thấp

Giai đoạn 2026-2030, Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp tục mở rộng quy mô. Tuy nhiên, để Đề án mang lại hiệu quả kinh tế thực chất cho nông dân, cần sớm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải.

Thời tiết nắng nóng bao trùm thủ đô Paris, Pháp. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nắng nóng cực đoan tiếp tục bao trùm Tây Âu

Đợt nắng nóng thứ ba kể từ đầu mùa Hè tiếp tục bao trùm nhiều nước Tây Âu, buộc chính quyền Pháp đóng cửa sớm nhiều điểm du lịch nổi tiếng, trong khi Italia, Tây Ban Nha và một số quốc gia Địa Trung Hải cũng đối mặt với nhiệt độ cao kéo dài, nguy cơ cháy rừng và hạn hán.

[Video] Bắc Bộ có khả năng xuất hiện xoáy thuận nhiệt đới, gây mưa lớn diện rộng từ ngày 19-23/7

[Video] Bắc Bộ có khả năng xuất hiện xoáy thuận nhiệt đới, gây mưa lớn diện rộng từ ngày 19-23/7

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định, từ khoảng ngày 19-23/7, khu vực Bắc Bộ có khả năng chịu ảnh hưởng của một dải hội tụ nhiệt đới. Trên dải hội tụ này có nguy cơ hình thành xoáy thuận nhiệt đới (bão hoặc áp thấp nhiệt đới), gây ra một đợt mưa lớn trên diện rộng.

Mưa lớn chiều ngày 10/7 làm ngập nhiều ngõ phố ở khu vực Hà Nội.

Bắc Bộ tiếp tục có khả năng mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất

Ngày 11/7, Cục Khí tượng Thủy văn cho biết, trong 5 ngày qua (từ 6-11/7), các tỉnh miền bắc liên tục chịu tác động của mưa vừa, mưa to trên diện rộng. Tổng lượng mưa phổ biến từ 70-150mm; riêng các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Lào Cai ghi nhận lượng mưa từ 100-200mm.

Liên hợp quốc kêu gọi các nước chung tay hợp tác bảo vệ các đại dương, vì tương lai phát triển bền vững của nhân loại.

Chung tay bảo vệ “sức khỏe” đại dương

Bao phủ hơn 70% bề mặt Trái đất, giữ vai trò không thể thay thế trong điều hòa khí hậu, duy trì đa dạng sinh học và cung cấp nguồn thực phẩm, khoáng sản dồi dào cho nhân loại, song các đại dương trên thế giới đang đối mặt những áp lực nghiêm trọng.

Người dân trên địa bàn Hà Nội mua xăng E10.

Xăng E10 tỏ rõ ưu việt về môi trường

Sau hơn một tháng chuyển đổi sang xăng sinh học E10, thị trường tiếp tục vận hành ổn định. Đáng chú ý, kết quả quan trắc cho thấy chất lượng không khí tại nhiều đô thị đã được cải thiện rõ rệt từ khi xăng E10 được đưa vào sử dụng.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.

Ít bão hơn, không có nghĩa là ít thiên tai

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, tác động của El Niño có thể khiến số lượng bão năm 2026 giảm, nhưng nguy cơ xuất hiện bão mạnh, mưa cực đoan, lũ quét và sạt lở đất vẫn rất đáng lưu ý.

Dự báo đường đi bão BAVI của cơ quan khí tượng Nhật Bản.

Siêu bão BAVI hướng về phía bắc của Đài Loan (Trung Quốc)

Theo thông tin của Cục Khí tượng thủy văn, lúc 7 giờ ngày 10/7, vị trí tâm bão BAVI ở vào khoảng 20.6N-127.3E, cách đảo Đài Loan (Trung Quốc) khoảng 650km về phía đông nam; cách tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) khoảng 1000km về phía đông nam, cường độ của bão đã giảm đi đáng kể xuống còn cấp 14 (giảm 2 cấp so với ngày hôm qua).