Cảnh báo sớm-hành động sớm trước thiên tai

Theo Luật Phòng, chống thiên tai và các văn bản hướng dẫn, bản tin dự báo, cảnh báo là căn cứ để Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương triển khai biện pháp ứng phó.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)
Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Hằng năm, trên cơ sở nhận định tình hình thiên tai, các bộ, ngành và địa phương xây dựng, rà soát, điều chỉnh, bổ sung phương án ứng phó phù hợp đặc điểm từng địa bàn.

Theo Cục Khí tượng Thủy văn, nhờ thông tin dự báo, cảnh báo sớm, giai đoạn 2020-2025, các bộ, ngành và địa phương đã tổ chức kêu gọi, kiểm đếm, hướng dẫn 3.209.128 lượt tàu thuyền với 16.034.074 lượt lao động nắm diễn biến bão, áp thấp nhiệt đới để chủ động di chuyển, tránh trú. Nhờ đó, cơ bản không xảy ra thiệt hại về người và tàu thuyền trên biển. Trên đất liền, 757.965 hộ dân tại các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt sâu đã được sơ tán đến nơi an toàn.

Để chủ động phòng ngừa, ứng phó hiệu quả và kéo giảm thiệt hại do thiên tai, các đơn vị liên quan đang rà soát hiện trạng thiết bị quan trắc; xây dựng hệ thống quản lý, giám sát tập trung mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia; đẩy mạnh số hóa sổ quan trắc và chuyển đổi số trong công tác quan trắc, qua đó nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo.

Theo Cục trưởng Khí tượng Thủy văn Nguyễn Thượng Hiền, một giải pháp then chốt để giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai là đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), vận hành hiệu quả các hệ thống cảnh báo sớm phục vụ phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế-xã hội.

Chất lượng dự báo, cảnh báo sớm phụ thuộc lớn vào dữ liệu quan trắc, từ độ chính xác, mật độ đến tốc độ truyền tải. Nếu trước đây nhiều số liệu được thu thập thủ công, thì với công nghệ quan trắc tự động và chuyển đổi số, trạng thái khí quyển, thủy văn hiện có thể được theo dõi gần như theo thời gian thực.

Qua đó, cơ quan chuyên môn có thể sớm phát hiện các dấu hiệu thời tiết bất thường như bão nhiệt đới hình thành, mưa cực đoan cục bộ hoặc biến động lũ trên các lưu vực sông.

Tuy nhiên, công nghệ mới không thể thay thế hoàn toàn vai trò phân tích, ra quyết định của cơ quan khí tượng thủy văn. Những đợt thiên tai có tính chất cực đoan, ít tiền lệ trong dữ liệu lịch sử càng cho thấy giá trị của kinh nghiệm thực tiễn và năng lực phân tích của đội ngũ dự báo viên.

Siêu bão Yagi tháng 9/2024 là một thí dụ. Trước diễn biến cường độ rất mạnh và phức tạp của bão, việc dự báo đặt ra nhiều thách thức đối với các mô hình số trị và thuật toán AI, vốn phụ thuộc lớn dữ liệu đầu vào và dữ liệu lịch sử.

Trong bối cảnh đó, dự báo viên cần kết hợp kết quả mô hình với kinh nghiệm thực tiễn, hiểu biết về khí hậu, địa hình địa phương để phân tích, đánh giá và hiệu chỉnh bản tin.

Sự kết hợp giữa công nghệ và năng lực chuyên môn của con người góp phần nâng cao độ tin cậy của dự báo, giúp cơ quan quản lý và người dân chủ động ứng phó, giảm rủi ro thiên tai.

Có thể bạn quan tâm

Rừng ngập mặn ở Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau. (Ảnh: Đức Tùng)

Phân cấp cho địa phương cấp tín chỉ carbon trong nước

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 396/2026/NĐ-CP ngày 26/10/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Đáng chú ý là phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện các thủ tục đăng ký dự án, cấp tín chỉ carbon theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước.

Ngập lụt ở xã Nam Dương, Bắc Ninh (Ảnh: NAM PHONG)

Bài 1: Nhận biết và chủ động thích ứng

Việt Nam có nhiều ngành kinh tế chịu sự tác động trực tiếp của khí hậu. Vì vậy, việc xây dựng những kịch bản biến đổi khí hậu không phải để dự đoán hay dự báo, mà là cách chủ động ứng phó trước những diễn biến khó lường của thời tiết và tác động có thể xảy ra đối với hệ sinh thái, con người và nền kinh tế.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/11/2026: Bắc Bộ giảm mưa, Trung Bộ mưa rải rác, Nam Bộ chiều tối có dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/11/2026: Bắc Bộ giảm mưa, Trung Bộ mưa rải rác, Nam Bộ chiều tối có dông

Hôm nay, mưa dông tại Bắc Bộ có xu hướng giảm khi không khí lạnh và vùng hội tụ gió trên cao suy yếu. Thanh Hóa đến Huế có mưa rào rải rác, trong khi Duyên hải Nam Trung Bộ mưa tập trung nhiều hơn vào chiều tối. Cao nguyên Trung Bộ duy trì thời tiết tương đối ổn định, còn Nam Bộ tiếp tục có mưa dông rải rác vào chiều và tối.

Nắng nóng tại Thủ đô Hà Nội. (Ảnh: Minh Duy)

Tháng 10 nóng nhất trong hơn sáu thập kỷ

Nhiệt độ trung bình cả nước trong tháng 10 đạt 26,3°C, cao nhất trong chuỗi số liệu quan trắc tháng 10 kể từ năm 1961. Dự báo ba tháng tới, nền nhiệt tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm; Trung Bộ có nguy cơ thiếu hụt lượng mưa ngay trong mùa mưa, trong khi rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 2/11/2026: Mưa dông diện rộng tại Bắc Bộ, Nam Bộ chiều tối có mưa rào

[Video] Dự báo thời tiết ngày 2/11/2026: Mưa dông diện rộng tại Bắc Bộ, Nam Bộ chiều tối có mưa rào

Thời tiết ngày mới có sự phân hóa giữa các khu vực. Bắc Bộ nhiều mây, xuất hiện mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa rất to. Trung Bộ ban ngày phổ biến mưa vài nơi, riêng chiều tối, mưa dông có xu hướng gia tăng tại một số khu vực. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ban ngày có nắng, chiều tối có mưa dông rải rác.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 2/11/2026: Bắc Bộ chuyển mưa, Trung Bộ chiều tối mai có mưa dông gia tăng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 2/11/2026: Bắc Bộ chuyển mưa, Trung Bộ chiều tối mai có mưa dông gia tăng

Đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ nhiều mây, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Trung Bộ đêm và ngày mai phổ biến mưa vài nơi, riêng chiều tối mai, mưa dông có xu hướng gia tăng tại một số khu vực. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ban ngày có nắng, chiều tối và đêm có mưa dông rải rác.

Mùa nước nổi 2026 tại tỉnh An Giang nước rút nhanh tại một số khu vực. (Ảnh: THANH DŨNG)

An Giang: Khuyến cáo nông dân cần chủ động chuẩn bị các điều kiện sản xuất

Trước diễn biến mùa nước nổi năm 2026 có nhiều biến động, nước rút nhanh tại một số khu vực và nguy cơ ảnh hưởng El Nino mùa khô năm 2026-2027, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang khuyến cáo nông dân cần chủ động chuẩn bị các điều kiện sản xuất, không chủ quan trước tình hình nguồn nước hiện tại.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 1/11: Bắc Bộ đêm nay đón không khí lạnh, Nam Bộ chiều tối mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 1/11: Bắc Bộ đêm nay đón không khí lạnh, Nam Bộ chiều tối mưa dông

Hôm nay, Bắc Bộ ngày nắng, nhưng từ đêm nay không khí lạnh mới tăng cường khiến mưa rào và dông trở lại. Các tỉnh Trung Bộ thời tiết ổn định, trời nắng nhiều, riêng Duyên hải Nam Trung Bộ chiều tối có mưa rào, dông vài nơi. Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa rào, dông rải rác vào chiều tối.

[Video] Mùa mưa ở Nam Bộ kết thúc sớm nửa tháng

[Video] Mùa mưa ở Nam Bộ kết thúc sớm nửa tháng

Những ngày qua, TP Hồ Chí Minh xuất hiện thời tiết nắng oi bức, nhiệt độ buổi trưa dao động từ 32 đến 33 độ C. Theo Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, khu vực đang bước vào thời kỳ chuyển mùa, mưa giảm dần. Theo dự báo, khoảng tuần thứ hai tháng 11, Nam Bộ sẽ kết thúc mùa mưa, sớm hơn trung bình nhiều năm từ 10 đến 15 ngày.

 (Ảnh thiết kế có yếu tố AI)

Cây xanh đô thị, từ trang trí cảnh quan đến hệ sinh thái sống của thành phố

Cây xanh là một phần tất yếu của quy hoạch đô thị, mang nhiều ý nghĩa cả về mặt cảnh quan lẫn môi trường. Sau những tranh cãi liên quan đến các loại cây trồng trong đô thị, Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Kiến trúc sư Ngô Quyết Tiến, Giảng viên Trường khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Xã Duy Nghĩa tổ chức tập huấn kỹ năng phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. (Ảnh: LÊ ANH QUÂN-ĐỖ VẠN)

Đà Nẵng: Sẵn sàng phương án ứng phó mưa bão

Mùa mưa bão năm nay, thành phố Đà Nẵng chủ động xây dựng phương án ứng phó lũ quét, sạt lở đất ở miền núi và ngập lụt tại các khu vực xung yếu. Đồng thời, lực lượng chức năng chủ động chuẩn bị phương tiện, tập huấn phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn để sẵn sàng ứng cứu khi có tình huống xảy ra.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/10/2026: Bắc Bộ và Trung Bộ đón nắng trở lại, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/10/2026: Bắc Bộ và Trung Bộ đón nắng trở lại, Nam Bộ chiều tối có mưa dông

Hôm nay 31/10, Bắc Bộ và Trung Bộ giảm mưa nhanh khi các hình thế gây mưa suy yếu, trưa chiều trời nắng trở lại. Một số nơi tại Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn có mưa vào buổi sáng. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ phổ biến có nắng trong ngày, riêng Nam Bộ cần đề phòng mưa dông vào chiều tối, cục bộ có nơi mưa to.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 31/10/2026: Bắc Bộ, Trung Bộ giảm mưa, trưa chiều mai trời nắng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 31/10/2026: Bắc Bộ, Trung Bộ giảm mưa, trưa chiều mai trời nắng

Đêm 30 và ngày 31/10, Bắc Bộ và Trung Bộ có sự chuyển biến rõ rệt khi các hình thế gây mưa suy yếu, trưa chiều trời nắng trở lại. Tuy nhiên, Quảng Ninh và Hải Phòng vẫn có nguy cơ mưa to cục bộ trong đêm. Tại Nam Bộ, mưa dông tiếp tục xuất hiện vào chiều tối, một số nơi có mưa to.