Xây dựng tương lai cho trẻ tự kỷ (Tiếp theo và hết) (*)

Cần chính sách đầy đủ, chuyên biệt

Trẻ tự kỷ, được công nhận là một dạng khuyết tật, nhưng hiện nay vẫn chưa được hưởng đầy đủ quyền lợi và sự hỗ trợ cần thiết từ Nhà nước và cộng đồng. Hàng nghìn gia đình ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa đang thiếu cơ sở y tế và giáo dục chuyên biệt dành cho trẻ tự kỷ. Nhiều phụ huynh không có điều kiện tài chính để đưa con đi can thiệp, dẫn đến tình trạng trẻ không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời trong giai đoạn “vàng” phát triển.
Hoạt động phát triển cảm xúc cho trẻ tự kỷ của thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền.
Hoạt động phát triển cảm xúc cho trẻ tự kỷ của thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền.

Những đứa trẻ chịu nhiều thiệt thòi

Mông Trọng Doanh, 11 tuổi, bị tự kỷ nặng, không có ngôn ngữ. Doanh sống tại một xã miền núi của huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, nơi không có cơ sở y tế hay trung tâm giáo dục chuyên biệt cho trẻ tự kỷ. Việc đưa Doanh ra thành phố để điều trị là điều không thể bởi chi phí quá cao trong khi gia đình em rất khó khăn. Hằng ngày, Doanh ở nhà với bà nội. Do bà tuổi cao, sức yếu, nên em thường nằm vạ vật ở bếp, tự chơi một mình.

Cùng hoàn cảnh với Doanh, Triệu Văn Tấn và Lưu Quang Minh không có cơ hội tiếp cận các dịch vụ giáo dục và y tế. Tấn mắc chứng tăng động, không phát triển ngôn ngữ, không kiểm soát hành vi, còn Minh bị động kinh và chậm phát triển trí tuệ. Cả ba em đều không được can thiệp trong “giai đoạn vàng” (trước 5 tuổi), làm chậm quá trình phát triển và hòa nhập xã hội.

Theo anh Vũ Văn Chức, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ và phát triển giáo dục hòa nhập Hoa Xuyến Chi, nơi tiếp nhận cả 3 em: “Ngày đầu nhập học, Doanh ốm yếu, đặt đâu nằm đó, không tự vệ sinh cá nhân, ăn uống phải có người giúp. Tấn thì gào thét cả đêm, còn Minh bị động kinh phải dùng thuốc. Tôi mất mấy đêm liền không ngủ để hỗ trợ các em”.

Thực trạng này không chỉ xảy ra ở một vài nơi. Trên cả nước, hàng nghìn cha mẹ có con tự kỷ cũng đang vật lộn tự chăm sóc con do thiếu thông tin, kiến thức và điều kiện kinh tế. Khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu hầu như không có chương trình phổ biến kiến thức, hỗ trợ kỹ năng cho các phụ huynh chăm sóc trẻ tự kỷ, hỗ trợ về y tế, giáo dục để giảm bớt gánh nặng cho họ. Hệ quả là nhiều trẻ lớn lên không biết nói, không hòa nhập xã hội, và phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình.

Hoàn thiện chính sách dành cho trẻ tự kỷ

Luật Người khuyết tật 2010 xếp trẻ tự kỷ vào nhóm “khuyết tật khác” mà không định danh cụ thể. Điều này khiến trẻ tự kỷ thiếu chính sách đặc thù như miễn học phí, hỗ trợ giáo dục chuyên biệt và dịch vụ y tế cần thiết. Thông tư 01/2019/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cũng chỉ coi tự kỷ là “khuyết tật khác” mà không quy định quyền lợi rõ ràng, trong khi các dạng khuyết tật như vận động hay nghe nói được hưởng lợi ích cụ thể.

Thông tư 03/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề cập đến giáo dục hòa nhập cho trẻ tự kỷ, nhưng việc triển khai chưa đồng bộ. Các trường phổ thông công lập thiếu biên chế giáo viên chuyên biệt, cơ sở vật chất hạn chế, khiến trẻ tự kỷ dù được nhận vào học nhưng không thật sự hòa nhập. Nhiều trường còn từ chối nhận trẻ tự kỷ hoặc yêu cầu phụ huynh cam kết hỗ trợ nhà trường trong việc rèn luyện để con đạt tiêu chí học tập như trẻ bình thường. Cả nước hiện cũng chưa có trường công lập nào dành riêng cho đối tượng học sinh tự kỷ với chương trình can thiệp chuẩn.

Quyết định 1929/QĐ-TTg ngày 25/11/2020 của Thủ tướng Chính phủ đặt mục tiêu hỗ trợ trẻ tự kỷ, nhưng việc triển khai gặp nhiều khó khăn. Phần lớn trung tâm can thiệp tập trung ở thành phố lớn, chi phí điều trị cao vượt quá khả năng của nhiều gia đình. Bảo hiểm y tế chưa chi trả đầy đủ cho các dịch vụ cần thiết như trị liệu ngôn ngữ, hành vi. Nhiều trẻ tự kỷ không được cấp sổ khuyết tật, dẫn đến mất quyền lợi miễn học phí và trợ cấp xã hội.

Trong hoàn cảnh đó, nhiều cha mẹ đành phải để con ở nhà, khiến các hội chứng tự kỷ tăng nặng hơn khi các em đến tuổi dậy thì. Hầu hết các địa phương còn thiếu chương trình hướng nghiệp và hỗ trợ cho trẻ tự kỷ sau khi dừng việc học ở trường. Khi trưởng thành, người tự kỷ không có việc làm hoặc ít có cơ hội hòa nhập xã hội.

Những khoảng trống trong các chính sách, chương trình hỗ trợ trẻ tự kỷ đang khiến nhiều gia đình lo lắng cho tương lai của con em mình, nhất là khi họ không còn khả năng chăm sóc. Để giải quyết những khoảng trống trong chính sách và những bất cập khi triển khai thực hiện, theo các chuyên gia, cần bổ sung trẻ tự kỷ vào nhóm “khuyết tật phát triển” trong Luật Người khuyết tật. Đây là cơ sở pháp lý để bảo đảm trẻ tự kỷ được hưởng các quyền lợi cụ thể về giáo dục, y tế và an sinh xã hội; mở rộng phạm vi hỗ trợ của bảo hiểm y tế cho trẻ tự kỷ, bao gồm các dịch vụ trị liệu ngôn ngữ, hành vi, và vật lý trị liệu; xây dựng trường học chuyên biệt hoặc lớp học hòa nhập với chương trình giáo dục được cá nhân hóa cho trẻ tự kỷ; đào tạo thêm giáo viên chuyên biệt và nhân viên hỗ trợ cho các trường phổ thông công lập; triển khai đồng bộ các chương trình giáo dục hòa nhập trong toàn hệ thống giáo dục​.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền, giảng viên Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, tự kỷ là một loại rối loạn phát triển tồn tại suốt đời với chi phí can thiệp rất lớn, kéo dài trong nhiều năm. Vì vậy, Nhà nước cần trợ cấp xã hội để giảm gánh nặng kinh tế cho các gia đình có con tự kỷ, nhất là các gia đình ở vùng sâu, vùng xa, hộ nghèo. Bên cạnh đó, cần khuyến khích nghiên cứu về các phương pháp can thiệp và hỗ trợ trẻ tự kỷ để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn.

(*) Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 23/12/2024.

Có thể bạn quan tâm

Trạm dừng nghỉ trên cao tốc Vĩnh Hảo-Phan Thiết đón lượng khách và phương tiện dừng xe nghỉ ngơi, tiếp nhiên liệu ngày 30/4,

Mạng lưới trạm dừng nghỉ trên cao tốc bắc-nam giúp chuyến đi an toàn hơn trong kỳ nghỉ

Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, bảo đảm đáp ứng nhu cầu đi lại, tiếp nhiên liệu và nghỉ ngơi của người dân trong dịp cao điểm lễ 30/4 và 1/5 năm 2026, hệ thống trạm dừng nghỉ, trạm tạm và điểm dịch vụ trên tuyến cao tốc bắc-nam phía đông hoạt động chính thức từ ngày 29/4 giúp các chuyến đi an toàn, thuận tiện hơn.

Lực lượng Cảnh sát giao thông thành phố Đà Nẵng thực hiện nhiệm vụ với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Đà Nẵng bảo đảm trật tự an toàn giao thông dịp lễ 30/4 và 1/5

Nhằm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong dịp lễ 30/4 và 1/5, Phòng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Đà Nẵng đã xây dựng kế hoạch thực hiện cao điểm, huy động tối đa lực lượng, phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm trật tự an toàn giao thông.

Khu di tích đền thờ/Nhà tưởng niệm bà Hoàng Thị Loan. (Ảnh: NGỌC ĐINH - MẠNH HÀO)

Đồng thuận từ lòng dân

Mỗi buổi chiều ở Vân Nội, loa truyền thanh vang lên những thông tin nổi bật về kinh tế-xã hội của xã Việt Tiến (Hưng Yên) nói chung và của thôn nói riêng. Ở sân nhà văn hóa, nhiều người dân quây quần trò chuyện. Những chia sẻ xoay quanh mùa vụ, tình làng nghĩa xóm, và những đổi thay đang hiện hữu trên quê hương.

Công nhân lao động diễu hành kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động. (Ảnh BẢO LONG)

Bảo đảm lợi ích chính đáng của người lao động

Ở cấp cơ sở, chủ tịch công đoàn không chỉ là người tổ chức phong trào mà còn là cầu nối quan trọng giữa người lao động và người sử dụng lao động. Vai trò này thể hiện rõ nhất trong công tác đối thoại, thương lượng tập thể, đây là lĩnh vực được xác định là một trong những khâu đột phá của tổ chức công đoàn trong bối cảnh mới.

Cảnh sát giao thông Công an thành phố Hà Nội đồng loạt ra quân, tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm giao thông trong đợt nghỉ lễ 30/4-1/5 năm nay.

Hà Nội tăng cường kiểm soát nồng độ cồn dịp nghỉ lễ 30/4-1/5

Dịp nghỉ lễ 30/4-1/5, lực lượng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Hà Nội đồng loạt ra quân, tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông, trong đó tập trung vào vi phạm nồng độ cồn, chạy quá tốc độ, chở quá số người quy định, chở hàng quá tải, quá khổ.

Tin nổi bật ngày 30/4: Nhiều hoạt động kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước; TP Đồng Nai vận hành với 10 phường mới

Tin nổi bật ngày 30/4: Nhiều hoạt động kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước; TP Đồng Nai vận hành với 10 phường mới

Nhiều hoạt động thiết thực kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước; Thành phố Đồng Nai chính thức vận hành với 10 phường mới; Cầu vượt cửa biển Thuận An, thành phố Huế chính thức thông xe… là một số tin tức nổi bật trong ngày 30/4/2026.

[Infographic] Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào khai thác

[Infographic] Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào khai thác

Từ ngày 30/4, thành phố Hà Nội tiếp tục đưa thêm 52 xe buýt điện vào hoạt động trên 4 tuyến, nâng tổng số phương tiện xanh lên 797 xe. Kết quả này không chỉ vượt kế hoạch đề ra mà còn khẳng định quyết tâm xây dựng hệ thống giao thông công cộng xanh, hiện đại, bền vững.

[Video] Có 21 trạm dừng nghỉ từ Hà Nội-Cần Thơ khai thác dịp nghỉ lễ 30/4-1/5

[Video] Có 21 trạm dừng nghỉ từ Hà Nội-Cần Thơ khai thác dịp nghỉ lễ 30/4-1/5

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm 2026, nhằm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, đáp ứng tốt nhất nhu cầu đi lại của nhân dân, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, toàn tuyến từ Hà Nội đến Cà Mau hiện có 21 trạm dừng nghỉ và điểm dừng xe đã đưa vào phục vụ, với khoảng cách trung bình khoảng 100km mỗi điểm.

Lãnh đạo xã Phú Riềng thăm thương binh 1/4 Nguyễn Khắc Hoành, tỷ lệ tổn thương cơ thể 81%.

Đồng Nai: Nhiều hoạt động ý nghĩa nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước

Là địa phương giàu truyền thống cách mạng, tiếp nối đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, thời gian qua, các cấp, ngành ở Đồng Nai đặc biệt quan tâm đến công tác chăm lo người có công và chăm sóc di tích lịch sử. Những công tác này luôn được địa phương ưu tiên, khẳng định là trách nhiệm của thế hệ hôm nay.