Các loài mèo lớn đang bị săn bắt để thay thế nhu cầu về hổ

Báo cáo của Liên hợp quốc cho thấy, các bộ phận cơ thể sư tử, các loài báo đang ngày càng được tội phạm buôn lậu săn tìm nhiều hơn để thay thế cho các sản phẩm hổ, nhưng nhu cầu về ngà voi và sừng tê giác đã có dấu hiệu giảm liên tục.

Thứ Ba, ngày 14/07/2020 - 10:36

Báo cáo của Liên hợp quốc cho biết các bộ phận cơ thể sư tử, các loài báo đang ngày càng được tội phạm buôn lậu săn tìm nhiều hơn để thay thế hổ. Ảnh: Getty Images.

Châu Á có nhu cầu lớn nhất về động vật hoang dã

Văn phòng Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) vừa công bố Báo cáo tội phạm động vật hoang dã 2020, trong đó nhấn mạnh nạn buôn bán động vật hoang dã bất hợp pháp trị giá hàng tỷ USD tiếp tục là mối đe dọa lớn đối với tự nhiên, đa dạng sinh học toàn cầu và sức khỏe con người.

Đáng chú ý là các nhóm tội phạm ngày càng sử dụng nhiều nền tảng truyền thông xã hội để bán hàng.

Giới buôn lậu ngày càng có xu hướng dùng các bộ phận cơ thể sư tử, báo đốm và báo hoa mai để thay thế cho hổ. Sự gia tăng các vụ thu giữ sản phẩm từ hổ, thường bao gồm xương để nấu rượu hoặc cao hổ ở Trung Quốc và Việt Nam đã thúc đẩy các nhóm buôn lậu dần chuyển sang nguồn cung ứng các bộ phận từ những loài mèo lớn khác như báo gấm, báo tuyết và báo đốm.

Uớc tính hiện có hơn 12.000 cá thể hổ sống trong các cơ sở nuôi nhốt trên khắp thế giới, trong đó có 6.057 cá thể ở Trung Quốc, nhiều hơn quần thể hoang dã còn lại ở Ấn Độ và Đông Nam Á. Điều đáng nói là không ít cơ sở trong số này dính líu với các mạng lưới buôn lậu.

Trái với nhu cầu gia tăng các sản phẩm từ hổ, nhu cầu về ngà voi và sừng tê giác lại có dấu hiệu giảm liên tục, cụ thể là giá bán từ những kẻ săn trộm ở châu Phi giảm. Dù vậy, dữ liệu từ một số vụ thu giữ ngà voi và sừng tê giác với số lượng lớn vào năm 2019 cho thấy, đến nay, 2019 là một năm kỷ lục về buôn lậu hai nhóm sản phẩm này.

Báo cáo cho thấy, quần thể tê tê giảm mạnh ở châu Á đã biến miền tây và miền trung châu Phi trở thành trung tâm buôn bán bất hợp pháp động vật hoang dã nhiều nhất trên hành tinh. Vảy của nó thường được sử dụng trong y học cổ truyền ở Trung Quốc và Việt Nam. Phân tích thị trường cho thấy buôn bán bất hợp pháp tê tê đã tăng gấp 10 lần từ năm 2014 đến 2018.

Hàng hóa buôn bán trái phép động vật hoang dã đi vào thị trường hợp pháp

Kết quả phân tích dữ liệu thu giữ các sản phẩm động vật hoang dã từ 149 quốc gia và vùng lãnh thổ trong hai thập kỷ qua đã tiết lộ quy mô của buôn lậu động vật hoang dã toàn cầu, đồng thời mô tả xu hướng tại các thị trường lậu về gỗ trắc, ngà voi, sừng tê giác, vảy tê tê, bò sát sống, mèo lớn và cá chình châu Âu.

Tuy nhiên, UNODC nhấn mạnh châu Á vẫn là khu vực có nhu cầu lớn nhất về động vật hoang dã. Đây là lục địa đông dân nhất và ngày càng nhiều người có thể mua những thứ mà trước đây họ không thể.

Nói vậy không có nghĩa là các khu vực khác không tác động tới nạn buôn lậu. Hơn 1/2 số hàng hóa bắt đầu từ một nguồn bất hợp pháp là bị săn trộm và sau đó bị buôn bán nhưng cuối cùng chúng lại đi vào thị trường hợp pháp.

Chẳng hạn, với da loài bò sát, chúng bị săn trộm trái phép ở Malaysia, nhưng sau đó chúng đi vào chuỗi cung ứng túi, giày sang trọng. Mọi người trên thế giới có thể đang mặc thứ gì đó được cung cấp bất hợp pháp.

Một trong các phương thức phổ biến góp phần cổ súy cho nạn buôn lậu động vật hoang dã chính là việc sản xuất, đăng tải các video Youtube kiểu “làm cách nào để bắt được các loài bò sát trên khắp thế giới?”.

Thực tế này khuyến khích người dân sống gần những khu vực có động vật sinh sống gia tăng săn bắt để có thêm thu nhập. Hệ quả là ngày càng có nhiều loài bò sát bị săn bắt để bán cho giới sưu tập làm cảnh thông qua các phương tiện trực tuyến, nhất là các đại lý trong các nhóm Facebook.

Không chỉ quan ngại với vấn đề buôn lậu động vật, UNODC còn cảnh báo vấn đề vệ sinh dịch tễ kém ở các chợ bất hợp pháp đã và sẽ khiến buôn bán động vật hoang dã chứa đựng nguy cơ toàn cầu đối với sức khỏe con người, với các bệnh từ động vật chiếm tới 3/4 số bệnh mới, bao gồm cả Covid-19.

Báo cáo kêu gọi các chính phủ cần thực hiện nhiều biện pháp mạnh mẽ hơn nữa hạn chế tội phạm động vật hoang dã, không chỉ tập trung vào việc thu giữ tang vật buôn lậu mà cần chú trọng giải quyết cả vấn nạn tham nhũng và hối lộ.

LÊ LÂM

động vật hoang dã buôn bán trái phép động vật hoang dã hổ tê tê mèo lớn