Cà-phê Robusta và cà-phê đặc sản Việt Nam vươn ra toàn cầu

Mới đây, tại phường Buôn Ma Thuột, Hiệp hội cà-phê, ca cao Việt Nam (VICOFA) phối hợp với Công ty đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp hội cà-phê đặc sản toàn cầu (SCA), Công ty TNHH một thành viên xuất nhập khẩu 2/9 Đắk Lắk (Simexco Daklak) tổ chức buổi tọa đàm “Giải pháp quảng bá phát triển thương hiệu cà-phê Robusta Việt Nam và định hướng phát triển cà-phê đặc sản Việt Nam”.

Cà-phê Robusta ngày càng bay xa

Chủ tịch Hiệp hội Cà-phê, ca cao Việt Nam Nguyễn Nam Hải cho biết: Đến nay, Việt Nam có tổng diện tích cà-phê khoảng 730.000 ha, trong đó 95% diện tích trồng cà-phê Robusta.

Hầu hết cà-phê được trồng ở điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu thích hợp, độ cao 400-800m so với mực nước biển nên có sự khác biệt về chất lượng so với các nước khác cùng trồng cà-phê Robusta như: Brazil, Indonesia, Ấn độ…

Hằng năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,5 triệu tấn, chiếm khoảng 85% tổng sản lượng cà-phê trong nước. Với mức xuất khẩu này, cà-phê Việt Nam chiếm khoảng 18% tổng sản lượng xuất khẩu cà-phê thế giới và 43% tổng sản lượng xuất khẩu cà-phê Robusta toàn cầu.

Châu Âu là thị trường lớn nhất, chiếm gần 50% tổng sản lượng cà-phê xuất khẩu của Việt Nam, trong đó 27 nước EU chiếm gần 40%, kế đến là Nhật Bản, Mỹ…

Trong tổng số lượng cà-phê xuất khẩu hằng năm của Việt Nam thì hơn 91% là xuất khẩu cà-phê nhân sống, còn lại gần 9% để chế biến cà-phê hòa tan và càphê rang xay.

Điều đáng mừng là đến nay, Việt Nam là nước đứng thứ 2 về sản lượng và số lượng cà-phê xuất khẩu; đứng đầu về xuất khẩu cà-phê Robusta trên thế giới. Mặt khác, trong các doanh nghiệp xuất khẩu càphê hòa tan, rang xay thì hơn 81% là các doanh nghiệp FDI. Các doanh nghiệp Việt Nam ngoài Trung Nguyên, L’amant, Intimex… thì rất ít doanh nghiệp có thương hiệu cà-phê rang xay hòa tan xuất khẩu.

Tuy có rất nhiều lợi thế nhưng giá trị gia tăng và hình ảnh thương hiệu cà-phê Robusta Việt Nam còn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có.

Vì vậy, trong khuôn khổ chuyến công tác của đoàn doanh nghiệp Việt Nam tại Hoa Kỳ vừa qua, VICOFA đã đề nghị với Công ty đối tác Xuyên Thái Bình Dương có đề án để quảng bá thương hiệu cà-phê Việt Nam ra toàn cầu như Công ty đối tác Xuyên Thái Bình Dương đã từng làm cho Guatemala, nhằm tăng tốc xuất khẩu cà-phê của Việt Nam ra thế giới trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho biết, Đắk Lắk là “thủ phủ” cà-phê của cả nước với diện tích khoảng 213.000 ha, sản lượng hằng năm đạt khoảng 550.000 tấn. Trong suốt nhiều năm qua, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk luôn tiên phong triển khai các chương trình phát triển cà-phê chất lượng cao, tái canh bền vững và nâng cao giá trị chuỗi cung ứng.

Từ năm 2008 đến nay, tỉnh đã thực hiện nhiều dự án quan trọng; đặc biệt, vùng trồng của Đắk Lắk đã đạt chứng nhận sản phẩm không gây mất rừng 4C-EUDR của Liên minh châu Âu đầu tiên của thế giới, và hiện đã số hóa 35% diện tích càphê toàn tỉnh.

Để phát triển thương hiệu và giá trị cà-phê, tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Đề án xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành “Thành phố cà-phê thế giới”, đồng thời dành nhiều chính sách ưu đãi về thuế và tiền sử dụng đất nhằm thu hút các nhà đầu tư trong lĩnh vực cà-phê đến với Đắk Lắk.

Trong khuôn khổ Lễ hội Cà-phê Buôn Ma Thuột năm 2019, Đắk Lắk đã tổ chức cuộc thi cà-phê đặc sản đầu tiên của Việt Nam-Vietnam Amazing Cup. Đến nay, cuộc thi đã trải qua 7 mùa, đạt kết quả rất thành công. Nhiều sản phẩm đoạt giải đã tiếp tục tham gia và đạt thành tích cao tại các cuộc thi quốc tế. Nhiều mẫu được Viện chất lượng cà-phê quốc tế chấm Fine Robusta đạt trên 87 điểm, góp phần định vị vị thế cà-phê Việt Nam trên thị trường thế giới.

Phát triển cà-phê đặc sản, nâng tầm thương hiệu cà-phê Việt

Chủ tịch Hiệp hội cà-phê, ca cao Việt Nam Nguyễn Nam Hải cho rằng, trước các quy định ngày càng khắt khe của các nước nhập khẩu, nhất là Quy định chống mất rừng và suy thoái rừng (EUDR) của Liên minh châu Âu và nhu cầu của người tiêu dùng trên thế giới ngày càng cao, khiến công tác xuất khẩu cà-phê của Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức.

Vì vậy, VICOFA định hướng sản xuất ngành cà-phê Việt Nam trong những năm tới là phát triển sản xuất theo hướng nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh, tuần hoàn và thiết lập tiêu chuẩn xanh gắn liền với truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý và tín chỉ carbon để nâng tầm thương hiệu cà-phê Việt Nam.

Đối với cà-phê đặc sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt đề án phát triển cà-phê đặc sản Việt Nam nhằm mục tiêu tăng diện tích và sản lượng cà-phê đặc sản, hỗ trợ và xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Mục tiêu đến năm 2030, phát triển được 19.000 ha cà-phê đặc sản, chiếm khoảng 3% tổng diện tích cà-phê cả nước, với sản lượng 11.000 tấn. Tuy nhiên, thực tế hiện tại chưa có một số liệu chính thức về tổng diện tích cà-phê đặc sản và sản lượng của cà-phê đặc sản Việt Nam.

Tuy nhiên, theo đánh giá chung thì tiềm năng cà-phê đặc sản của Việt Nam rất lớn và điều đặc biệt là nhu cầu giới trẻ và các doanh nghiệp trẻ quan tâm đến cà-phê đặc sản ngày càng tăng. Trong đó, Đắk Lắk là địa phương đi đầu trong việc xây dựng chỉ dẫn địa lý cà-phê Buôn Ma Thuột và từng bước phát triển cà-phê đặc sản.

Chủ tịch Hiệp hội Cà-phê Buôn Ma Thuột Trịnh Đức Minh cho biết: Trong thời gian tới, trên nền tảng định hướng phát triển ngành cà-phê giai đoạn 2025-2030, Hiệp hội sẽ chủ động đề xuất, góp ý hoàn thiện cơ chế, chính sách về nông nghiệp tái sinh, giảm phát thải, đáp ứng quy định EUDR; thúc đẩy sản xuất, kinh doanh cà-phê có chứng nhận chỉ dẫn địa lý Buôn Ma Thuột, cà-phê bền vững, cà-phê đặc sản và cà-phê chế biến sâu.

Đồng thời, Hiệp hội sẽ áp dụng công nghệ 4.0, tăng cường truy xuất nguồn gốc, giám sát chất lượng từ vườn đến ly; khuyến khích hội viên áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, góp phần hiện thực hóa Đề án phát triển cà-phê bền vững tầm nhìn đến 2030 của tỉnh Đắk Lắk và Đề án phát triển cà-phê đặc sản Việt Nam giai đoạn 2021-2030.

Về định hướng phát triển dài hạn, VICOFA đề nghị Hiệp hội cà-phê đặc sản thế giới hỗ trợ Việt Nam ba lĩnh vực trọng tâm gồm: Xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc gia cho Robusta đặc sản Việt Nam; đào tạo chuyên gia, nâng cao năng lực tại vùng trọng điểm Tây Nguyên; hỗ trợ truyền thông quốc tế nhằm định vị “Vietnamese Fine Robusta” như một lựa chọn chất lượng cao, bền vững và có giá trị khác biệt trên thị trường toàn cầu.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cam kết: “Để tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển về chất lượng, thương hiệu và giá trị của ngành cà-phê Việt Nam trên bản đồ thế giới, tỉnh Đắk Lắk cam kết sẽ đồng hành cùng các bên trong phát triển chuỗi giá trị cà-phê đặc sản, từ giống, canh tác, chế biến đến rang xay và pha chế. Với sự kết nối tri thức toàn cầu từ Tổ chức cà-phê đặc sản thế giới và vai trò dẫn dắt của VICOFA, chúng tôi tin tưởng rằng Việt Nam sẽ trở thành điểm đến của những người yêu Robusta trên toàn thế giới, và thương hiệu cà-phê Buôn Ma Thuột sẽ trở thành thương hiệu quốc gia cho cà-phê đặc sản Việt Nam”.