Bộ KH-CN cần cố gắng đi đầu trong minh bạch để tạo cơ chế thúc đẩy sáng tạo

Ngày 6-1, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2020 và triển khai nhiệm vụ công tác năm 2021. Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2020 và triển khai nhiệm vụ công tác năm 2021 của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2020 và triển khai nhiệm vụ công tác năm 2021 của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đánh giá cao và ghi nhận sự chuyển biến trong hoạt động của Bộ KH-CN, đã nhanh nhạy, tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm cho đến những nhiệm vụ đột xuất như nghiên cứu sản xuất vaccine, kit thử, phòng, chống dịch...

Phó Thủ tướng dẫn chứng, từ việc thi công những tòa nhà chọc trời, xây lắp những công trình, cây cầu lớn được xây lắp bởi những con người Việt Nam cho thấy năng lực khoa học công nghệ của đất nước đã thay đổi rất nhiều.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng cho biết, ngành KH-CN chưa có cơ chế vượt trội, việc xây dựng cơ chế đang ách tắc. Bộ KH-CN là bộ quản lý về KH-CN nên phải chính là người đưa ra cơ chế. Quản lý KH-CN có bước tiến dài nhưng vẫn còn lãng phí, còn phân bổ theo kiểu chia đều.

Phó Thủ tướng cho rằng, Bộ KH-CN cần cố gắng phấn đấu là bộ đi đầu trong minh bạch để tạo cơ chế thúc đẩy sáng tạo trong cộng đồng những người làm nghiên cứu. Nếu công khai tất cả các nghiên cứu khoa học thì sẽ đỡ chồng chéo, thanh tra kiểm toán đỡ vất vả.

Bộ KH-CN cũng chưa kết nối được chặt chẽ giữa các ngành khoa học quản lý, khoa học chính trị, khoa học nhân văn... Vì thế, cần một chương trình nhiệm vụ khoa học tổng thể.

Theo Phó Thủ tướng, vai trò KH-CN ở nhiều địa phương chưa được coi trọng, tiếng nói của sở KH-CN rất yếu. “Những sở nào cảm thấy mình chưa được chú ý thì nên làm việc với Bộ trưởng đưa ra một số thế mạnh KH-CN của địa phương để Bộ tập hợp lại thành nhóm vấn đề cần triển khai. Từ đó, tiếng nói của sở KH-CN của tỉnh đó sẽ mạnh hơn”, Phó Thủ tướng đề xuất.

Bộ KH-CN cần cố gắng đi đầu trong minh bạch để tạo cơ chế thúc đẩy sáng tạo -0
PGS, TS Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên TƯ Đảng, Bộ trưởng KH-CN phát biểu. 

Phát biểu tại Hội nghị, PGS, TS Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên TƯ Đảng, Bộ trưởng KH-CN tiếp thu những chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, đó là Bộ KH-CN cần tập trung nghiên cứu, đề xuất cơ chế vượt trội, tháo những điểm ách tắc và minh bạch hơn nữa trong cơ chế tài chính. Đồng thời, cần tăng cường nghiên cứu khoa học về nhân văn, kinh tế và quản lý. Bộ trưởng Huỳnh Thành Đạt cũng cho biết, trong thời gian tới, ông sẽ làm việc với các địa phương và đặc biệt là các sở KH-CN theo như chỉ đạo của Phó Thủ tướng.

Trước đó, tổng kết về kết quả công tác năm 2020, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, trong năm 2020 kinh tế Việt Nam tăng trưởng dương 2,91%, là một trong những quốc gia tăng trưởng cao nhất trong khu vực và trên thế giới. Năng suất lao động được cải thiện, bình quân giai đoạn 2016-2020 là 5,8%/năm, cao hơn giai đoạn 2011-2015 (4,3%/năm), và vượt mục tiêu đề ra (5%/năm). Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) bình quân 5 năm đạt khoảng 45,2% (mục tiêu đề ra là 30-35%).

Để phòng, chống Covid-19, Bộ KH-CN đã phê duyệt 10 nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia đột xuất. Các nhiệm vụ thực hiện nuôi cấy, phân lập virus SARS-CoV-2; sản xuất kit thử; nghiên cứu phát triển vaccine phòng Covid-19 Nanocovax đã được thử nghiệm lâm sàng trên người; Nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm thành công sản phẩm robot sử dụng tại các bệnh viện và khu cách ly; chiếu xạ khử khuẩn miễn phí thiết bị, vật phẩm y tế phục vụ công tác phòng, chống dịch; phối hợp cùng các bộ, ngành xây dựng bản đồ vùng dịch sử dụng Vmap, phát hiện những người có nguy cơ lây nhiễm tại các điểm du lịch; xây dựng phần mềm khai báo y tế...

Bộ KH-CN cần cố gắng đi đầu trong minh bạch để tạo cơ chế thúc đẩy sáng tạo -0
 Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho Bộ Khoa học và Công nghệ.

Trong năm 2020, chỉ số đổi mới sáng tạo (GII) của Việt Nam đứng ở vị trí 42/131 quốc gia, nền kinh tế, duy trì thành công thứ hạng đã đạt được năm 2019 và đứng thứ nhất trong nhóm 29 quốc gia, nền kinh tế có cùng mức thu nhập, đứng thứ 3 trong ASEAN, sau Singapore và Malaysia.

Các kết quả còn được thể hiện trong các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn với các nhiệm vụ nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học cho Tổ văn kiện và Tiểu ban Kinh tế - Xã hội xây dựng Chiến lược kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025; phục vụ chuẩn bị Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII.

Các kết quả nghiên cứu cơ bản đã góp phần phát triển một số hướng ứng dụng liên ngành, đa ngành giúp tiếp thu, làm chủ các công nghệ tiên tiến phục vụ sản xuất và đời sống. Năm 2020, số lượng công bố quốc tế của Việt Nam tăng gấp 1,4 lần so với năm 2019.

Năm 2020 cũng ghi nhận Việt Nam xây dựng thành công công nghệ điều khiển bay và thu hồi khí cầu tầng bình lưu. Triển khai mạng lưới Intenet vạn vật (IoT) rộng khắp với giá thành rẻ; phục vụ các mục tiêu cứu hộ cứu nạn trên biển và khu vực rừng núi; giám sát hành trình tàu cá xa bờ; thu thập thông tin lũ quét, sạt lở đất, cháy rừng; dẫn đường thông tin liên lạc cho các tàu đánh cá mà không cần các thiết bị truyền dẫn thông qua vệ tinh đắt tiền và đòi hỏi năng lượng lớn.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham quan tại VCCA 2025. (Ảnh: Ban Tổ chức cung cấp)

Robot, AI và drone Make in Vietnam trước cơ hội bứt phá

Không chỉ là diễn đàn khoa học, Hội nghị khoa học và Triển lãm quốc tế về Điều khiển và tự động hóa lần thứ 8 (VCCA 2026) hướng tới mục tiêu kết nối nhà khoa học với doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại hóa các công nghệ chiến lược như robot, AI, drone và tự động hóa thông minh.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Khơi thông nguồn lực thể chế để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực bứt phá

Trong kỷ nguyên phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, yêu cầu cấp thiết đặt ra là xây dựng một hệ thống pháp luật thực sự kiến tạo phát triển, nơi thể chế không còn là điểm nghẽn mà trở thành động lực giải phóng mọi nguồn lực, khơi dậy và phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của con người Việt Nam.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm.

Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam và sứ mệnh dẫn dắt ngành hạt nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Sáng 7/7, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VinAtom) tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập (26/4/1976-26/4/2026), đánh dấu chặng đường nửa thế kỷ xây dựng, phát triển và cống hiến cho ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm.

Khách tham quan triển lãm Vietnam ETE & Greenergy Expo 2025.

Sắp diễn ra Triển lãm quốc tế về công nghệ, thiết bị điện và sản phẩm tiết kiệm năng lượng

Triển lãm quốc tế lần thứ 19 về công nghệ, thiết bị điện (Vietnam ETE 2026) và sản phẩm tiết kiệm năng lượng, năng lượng xanh (Greenergy Expo 2026) sẽ diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế ICE Hà Nội từ ngày 7 đến 9/10, kỳ vọng thu hút khoảng 20 nghìn lượt khách tới tham quan, làm việc và kết nối giao thương.

Hoạt động tại phòng thí nghiệm Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Diệp Ngọc)

Chiến lược công nghệ lượng tử nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ, tích hợp không gian số toàn cầu

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công nghệ lượng tử được đặt ở vị trí trung tâm, cụ thể hóa trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao tăng mạnh mức xử phạt.

Tăng mức xử phạt hàng loạt thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Một hội nghị của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trao đổi về công tác thanh tra xử lý vi phạm bản quyền về sở hữu công nghiệp.

Bước chuyển trong tư duy chính sách về sở hữu trí tuệ

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn hệ thống chính trị; trong đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và thúc đẩy.

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.

Quang cảnh sự kiện Shopee Brands And Creators Summit 2026.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới của thương mại điện tử

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, không chỉ góp phần nâng cao trải nghiệm mua sắm, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, mở rộng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Nghiên cứu khoa học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Triển khai Nghị quyết 57: Tạo đột phá trong phát triển và trọng dụng nhân tài khoa học

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiều kết quả quan trọng đã tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để tạo đột phá tăng trưởng, yêu cầu cấp bách hiện nay là xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao đủ năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.