Bệnh nhi 14 tuổi, quốc tịch Australia, trước khi nhập viện 2 tuần, trẻ và gia đình đã đi du lịch ở vùng rừng núi thuộc quần đảo Sumatra, Indonesia. Hai ngày trước khi nhập viện, trẻ xuất hiện tình trạng sốt, nôn ói, đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày.
Trẻ đã được điều trị tại phòng khám y tế gia đình và một bệnh viện tại Hà Nội với chẩn đoán nhiễm trùng huyết, nhưng tình trạng không cải thiện. Do diễn biến bệnh phức tạp, bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương để tiếp tục điều trị.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Anh Tuấn, Trưởng khoa Điều trị tích cực Nội khoa, người trực tiếp điều trị bệnh nhi cho biết: “Trẻ nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, có biểu hiện vàng da rất rõ, suy tuần hoàn, suy chức năng thận, các phản ứng viêm tăng cao. Chẩn đoán ban đầu của các bác sĩ là theo dõi nhiễm khuẩn huyết, có suy chức năng các cơ quan.
Tuy nhiên, qua khai thác dịch tễ, trước khi khởi phát bệnh, trẻ đi du lịch ở vùng núi rừng nên chúng tôi nghi ngờ trẻ bị sốt rét và đã chỉ định làm xét nghiệm tìm ký sinh trùng sốt rét trong máu. Sau 18 giờ nhập viện, kết quả xét nghiệm cho thấy trẻ dương tính với ký sinh trùng sốt rét do chủng Plasmodium falciparum gây ra”.
Sau khi có kết quả xét nghiệm, các bác sĩ khoa Điều trị tích cực Nội khoa đã hội chẩn cùng các đồng nghiệp có kinh nghiệm về sốt rét và đưa ra kết luận chẩn đoán trẻ bị sốt rét ác tính, suy đa cơ quan.
 |
| Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Anh Tuấn, Trưởng khoa Điều trị tích cực Nội khoa đang thăm khám cho bệnh nhi. |
Ngay lập tức, bệnh nhi được dùng thuốc điều trị sốt rét theo phác đồ của Bộ Y tế. Tuy nhiên, sau 1 ngày điều trị, trẻ vẫn tiến triển nặng lên, tình trạng tan máu, suy thận, suy gan nặng hơn. Do đó, các bác sĩ đã quyết định thay huyết tương, lọc máu liên tục cho bệnh nhi để hỗ trợ các tạng, đồng thời vẫn sử dụng thuốc chống sốt rét.
Rất may mắn, sau ngày điều trị thứ 2, bệnh nhi đã vượt qua cơn nguy kịch, tình trạng suy gan, thận đã giảm. Trẻ tiếp tục được dùng thuốc chống sốt rét, theo dõi chức năng sống và xét nghiệm ký sinh trùng sốt rét hàng ngày. Sau 5 ngày điều trị, hiện bệnh nhi đã cắt sốt, sức khỏe ổn định và tiên lượng sẽ xuất viện trong vài ngày tới.
Đánh giá thành công của ca bệnh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Anh Tuấn nhận định, bệnh sốt rét ác tính rất hiếm gặp ở khu vực Đồng bằng Bắc Bộ, vì đây không phải vùng dịch tễ, các triệu chứng và điều trị chủ yếu chỉ có trong sách vở giảng dạy.
Do đó, việc khai thác chi tiết bệnh sử để đưa ra chính xác chỉ định xét nghiệm chẩn đoán, đồng thời hội chẩn nhóm để tìm được phác đồ điều trị nhanh chóng, hiệu quả, chủ động hỗ trợ các chức năng tạng cho trẻ chính là chìa khóa trong việc chăm sóc và điều trị thành công ca bệnh. Nếu không chẩn đoán đúng bệnh sốt rét ác tính mà chỉ điều trị theo hướng nhiễm trùng thì bệnh nhi có nguy cơ tử vong rất cao.
Xúc động khi thấy con gái đang hồi phục từng ngày, mẹ bé chia sẻ: “Thấy con khó thở, sốt cao tôi thật sự rất sợ hãi, chưa bao giờ con tôi gặp tình trạng bệnh nặng và diễn biến nhanh như vậy. Thời gian ủ bệnh cũng quá lâu (sau 2 tuần), nên gia đình tôi không có cảnh giác và rất bất ngờ.
Qua đây, tôi vô cùng trân trọng những gì Bệnh viện Nhi Trung ương đã làm cho con tôi và gia đình. Khi con phải cách ly trong khu vực chăm sóc đặc biệt, mỗi ngày tôi chỉ được gặp con 1 lần, con hoàn toàn đã được các bác sĩ, điều dưỡng của bệnh viện chăm sóc rất tốt".
Theo bác sĩ Tuấn, sốt rét ác tính là một thể sốt rét nguy kịch do người bệnh bị nhiễm ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum, gây nên rối loạn huyết động, tắc nghẽn vi tuần hoàn phủ tạng, nhất là ở não. Bệnh có thể gây tổn thương ở nhiều phủ tạng khác nhau như não, gan, lách, thận, tim, phổi… với cơ chế chủ yếu là giảm sự cung cấp máu, thiếu oxy ở các tổ chức.
Sốt rét ác tính có tỷ lệ tử vong cao, tỷ lệ này cũng thay đổi tùy theo thể loại sốt rét ác tính, cơ địa của người bệnh và việc xử trí cấp cứu điều trị kịp thời hay chậm trễ. Chính vì vậy khi phát hiện người có các biểu hiện của sốt rét ác tính thì cần khẩn trương đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm.
Đồng thời, các gia đình cần nâng cao nhận thức về bệnh sốt rét và tìm hiểu kỹ về các khu vực dự định đi du lịch, cắm trại, để tránh gặp những trường hợp đáng tiếc xảy ra.
