Bất ổn gia tăng tại Burkina Faso sau đảo chính

Tình hình tại Burkina Faso càng thêm bất ổn sau cuộc đảo chính hôm 30/9, lần thứ hai kể từ đầu năm 2022. Liên hợp quốc (LHQ) và nhiều nước lên án hành động chiếm quyền bằng vũ lực, kêu gọi các bên tại Burkina Faso kiềm chế bạo lực, tìm kiếm cơ hội đối thoại để khôi phục hòa bình và ổn định.
Quân đội Burkina Faso bảo vệ an ninh trên đường phố Thủ đô Ouagadougou. Ảnh: AFP
Quân đội Burkina Faso bảo vệ an ninh trên đường phố Thủ đô Ouagadougou. Ảnh: AFP

Đảo chính liên tiếp

Tối 30/9, một nhóm binh sĩ nổi dậy ở Burkina Faso thông báo trên đài phát thanh và truyền hình quốc gia rằng, Trung tá Paul-Henri Sandaogo Damiba, người đứng đầu chính quyền quân sự nước này đã bị cách chức. Ông Damiba bị loại khỏi vị trí Chủ tịch Phong trào yêu nước nhằm bảo vệ và khôi phục (MPSR), với lý do không có khả năng đối phó tình trạng hoạt động nổi dậy vũ trang ngày càng tồi tệ ở Burkina Faso.

Nhóm binh sĩ nổi dậy tuyên bố chỉ định Đại úy Ibrahim Traore giữ chức Chủ tịch MPSR và thành lập chính quyền quân sự mới để điều hành đất nước. Lực lượng đảo chính cũng thông báo đóng cửa biên giới quốc gia vô thời hạn, đình chỉ Hiến pháp và giải thể chính quyền cũ. Lệnh giới nghiêm được lực lượng đảo chính ban bố, tất cả hoạt động chính trị, xã hội tại Burkina Faso bị đình chỉ.

Một ngày sau diễn biến căng thẳng, ngày 1/10, lực lượng ủng hộ Đại úy Traore cáo buộc Trung tá Damiba ẩn náu tại một căn cứ quân sự của Pháp ở Burkina Faso và đang lên kế hoạch phản công sau khi bị lật đổ. Cùng ngày, truyền thông Burkina Faso đưa tin, một vụ cháy xảy ra ở Đại sứ quán Pháp kèm theo nhiều tiếng súng nổ.

Quân đội Burkina Faso kêu gọi các phe phái trong lực lượng vũ trang quốc gia chấm dứt hành động thù địch, duy trì đàm phán sau cuộc đảo chính mới nhất. Tuyên bố từ văn phòng truyền thông của quân đội Burkina Faso mô tả tình hình hiện nay là “cuộc khủng hoảng nội bộ trong các lực lượng vũ trang quốc gia”.

Burkina Faso rơi vào bất ổn nhiều năm nay và liên tiếp hứng chịu các cuộc tấn công của các nhóm thánh chiến có liên kết với mạng lưới khủng bố al-Qaeda và tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS). Trung tá Damiba lên nắm quyền sau cuộc đảo chính hồi tháng 1/2022, với cam kết ưu tiên khôi phục và bảo đảm an ninh quốc gia. Tuy nhiên, tình trạng bạo lực không giảm, gần đây lại có xu hướng gia tăng, nhất là khu vực miền bắc Burkina Faso.

Chủ tịch Ủy ban AU Faki Mahamat lên án sự thay đổi chính quyền tại Burkina Faso. Ảnh: SOCIAL NEWS

Chủ tịch Ủy ban AU Faki Mahamat lên án sự thay đổi chính quyền tại Burkina Faso. Ảnh: SOCIAL NEWS

Lên án mạnh mẽ

Pháp phủ nhận mọi liên quan tới diễn biến tình hình tại Burkina Faso hiện nay, khẳng định không bảo vệ bất kỳ lực lượng nào ở quốc gia Tây Phi này, đồng thời bác bỏ thông tin nói Trung tá Damiba ẩn náu tại căn cứ quân sự Pháp. Người phát ngôn Chính phủ Pháp ra tuyên bố lên án hành vi bạo lực nhằm cơ quan ngoại giao Pháp và cho biết, một trung tâm xử lý khủng hoảng đã được thiết lập ở Thủ đô Ouagadougou của Burkina Faso để bảo đảm an ninh cho công dân Pháp.

LHQ đã lên án mạnh mẽ vụ đảo chính ở Burkina Faso. Người phát ngôn Tổng Thư ký LHQ cho biết, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres lên án mọi nỗ lực chiếm quyền bằng vũ lực, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế bạo lực và thúc đẩy đối thoại.

Lên án sự thay đổi chính quyền một cách vi hiến, Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi (AU) Moussa Faki Mahamat kêu gọi quân đội Burkina Faso chấm dứt lập tức và hoàn toàn mọi hành động bạo lực, đe dọa an toàn của dân thường, cũng như các quyền tự do dân sự của người dân. AU cũng kêu gọi Burkina Faso nỗ lực hơn nữa nhằm khôi phục trật tự Hiến pháp, muộn nhất là trước tháng 7/2023.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố nêu rõ: Mỹ quan ngại sâu sắc về những diễn biến hiện nay của tình hình Burkina Faso, nơi các sĩ quan và binh sĩ lật đổ lãnh đạo chính quyền quân sự. Mỹ kêu gọi những người có trách nhiệm tại Burkina Faso nhanh chóng làm dịu căng thẳng, ngăn chặn hành động gây tổn hại tới người dân, đồng thời khôi phục trật tự Hiến pháp.

Liên minh châu Âu (EU) cũng chỉ trích vụ đảo chính mới nhất tại Burkina Faso, nhấn mạnh rằng, hành động này gây nguy hiểm đối với những nỗ lực của khu vực, nhất là của Cộng đồng kinh tế Tây Phi (ECOWAS), nhằm thúc đẩy và giám sát tiến trình chuyển tiếp tại Burkina Faso. EU kêu gọi các bên tại Burkina Faso tuân thủ cam kết đã đưa ra trong thỏa thuận nhất trí với ECOWAS, trong đó có mục tiêu khôi phục trật tự Hiến pháp tại Burkina Faso trước ngày 1/7/2023.

Có thể bạn quan tâm

Tro núi lửa Etna trở thành tài nguyên bền vững cho nông nghiệp. Ảnh: AFP

Nguồn tài nguyên bền vững cho nông nghiệp

Các nhà khoa học và nông dân tại Sicily (Italy) đang tận dụng tro từ núi lửa Etna để cải thiện đất nông nghiệp và hỗ trợ cây trồng phát triển. Cách thức này giúp giảm chi phí xử lý chất thải và mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững.

Đại diện BVDC 2.7 trao quà cho người dân địa phương. Ảnh: BVDC2.7

Tích cực hợp tác dân sự - quân sự tại Bentiu

Ngày 7/3, đoàn công tác Bệnh viện Dã chiến cấp 2 số 7 (BVDC 2.7) của Việt Nam đã tổ chức hoạt động hợp tác dân sự - quân sự tại Phái bộ gìn giữ hòa bình LHQ tại Nam Sudan (UNMISS) ở Bentiu, Nam Sudan.

Du khách tham quan núi Shamanka trên hồ Baikal. Ảnh: TRIP.COM

Vương quốc băng tuyết kỳ vĩ của Nga

“Sâu nhất”, “cổ xưa nhất”, “đẹp nhất” là những từ mà hầu hết các du khách phải “thốt lên” khi may mắn được “mục sở thị” hồ Baikal nổi tiếng vào mùa đông. Baikal thật sự gây “choáng” bởi vẻ đẹp lộng lẫy, cuốn hút bất cứ ai nhờ sở hữu cảnh sắc thiên nhiên vô cùng độc đáo.

Biếm họa: RODRIGO DE MATOS

Quân bài chiến lược

Giữa nguy cơ Nga khóa đường ống cung cấp năng lượng cho Liên minh châu Âu (EU), Thủ tướng Hungary Viktor Orbán tuyên bố sẽ giải quyết vấn đề nối lại hoạt động của đường ống dẫn dầu Druzhba then chốt.

Ảnh: CA POST

Bà trùm mafia sa lưới

Keiko Gonzalez (trong ảnh), bà trùm của băng đảng 18th Street khét tiếng vừa bị bắt tại Los Angeles (Mỹ) trong chiến dịch truy quét quy mô lớn của lực lượng liên bang nước này. Việc bắt giữ Keiko Gonzalez được xem là bước tiến quan trọng nhằm triệt phá mạng lưới ma túy và bạo lực băng đảng tại Mỹ.

Biếm họa: DJAMEL LOUNIS

Khôi phục quan hệ

Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo, Washington và chính quyền lâm thời Venezuela đã nhất trí khôi phục quan hệ ngoại giao và lãnh sự. Thông tin tích cực về bước cải thiện trong quan hệ giữa Washington và Caracas giúp người dân khu vực trút bỏ được gánh nặng và sự âu lo kéo dài nhiều tháng qua.

Thẻ bài pokemon đắt giá

Thẻ bài pokemon đắt giá

Trong phiên đấu giá mới đây của nhà đấu giá Goldin, thẻ bài Pikachu thuộc sở hữu của YouTuber nổi tiếng Logan Paul được mua lại với giá gần 16,5 triệu USD, trở thành thẻ bài Pokemon đắt giá nhất thế giới được Tổ chức Kỷ lục Guinness công nhận (trong ảnh).

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (bên trái) gặp gỡ Thủ tướng Singapore Lawrence Wong. Ảnh: REUTERS

Xích lại gần hơn

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung vừa có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore từ ngày 2 đến 4/3. Chuyến công du kéo dài ba ngày tới “đảo quốc sư tử” được đánh giá là thành công vượt mong đợi, giúp Seoul xích lại gần hơn với quốc gia Đông Nam Á.

An ninh được tăng cường tại các quốc gia Tây Phi. Ảnh: AP

ECOWAS đối phó làn sóng bạo lực

Các nước trong Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) đã lên kế hoạch triển khai đợt đầu lực lượng dự bị khu vực với khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026, nhằm đối phó làn sóng bạo lực do các nhóm vũ trang và thánh chiến xuyên biên giới gây ra.

Biếm họa: SIGNE WILKINSON

Mối đe dọa chưa từng có

Trong khi LHQ và nhiều nước trên thế giới đang ra sức đảo chiều tác động của tình trạng biến đổi khí hậu, Anh và Mỹ lại cắt giảm nhiều chương trình viện trợ khí hậu dành cho các nước đang phát triển làm dấy lên lo ngại về khả năng thực hiện các cam kết quốc tế của hai nước này.

Các nhà ngôn ngữ học thảo luận về việc thu âm tiếng siPhuthi làm tư liệu. Ảnh: THE GUARDIAN

Sự hồi sinh của tiếng siPhuthi

Tiếng siPhuthi của cộng đồng ebaPhuthi (Lesotho) đang được hồi sinh nhờ những nỗ lực ghi chép, chuẩn hóa chữ viết và đưa ngôn ngữ trở lại đời sống. Những cố gắng bền bỉ này đã giúp siPhuthi được công nhận là ngôn ngữ chính thức, mở ra cơ hội gìn giữ bản sắc văn hóa và truyền thừa tri thức cho các thế hệ tương lai.

Bên trong ngôi nhà làm bằng đất nén tại Wiltshire (Anh). Ảnh: THE GUARDIAN

Xu hướng sử dụng vật liệu tự nhiên trong xây dựng

Trước áp lực cắt giảm phát thải carbon trong ngành xây dựng, nhiều kiến trúc sư đang quay lại với vật liệu đất nén truyền thống để tạo nên những ngôi nhà bền vững, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường.

Một mục tiêu ở Iran bị tấn công trong xung đột. Ảnh: IPA

Xung đột leo thang nghiêm trọng ở Trung Đông

Cuộc đối đầu quân sự trực tiếp giữa Mỹ và Israel với Iran đang đẩy Trung Đông vào tình trạng cực kỳ nguy hiểm. Không chỉ diễn ra trong lãnh thổ Iran và Israel, các đòn tấn công và đáp trả giữa các bên còn lan rộng ra các nước và vùng biển khu vực, đe dọa trực tiếp các tuyến hàng hải và năng lượng chiến lược của thế giới.

Hải quân Iran tuần tiễu cạnh một tàu chở dầu tại eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Lo ngại nguồn cung dầu bị gián đoạn

Giá dầu thế giới đã chạm mức cao nhất kể từ tháng 1/2025 khi chiến sự lan rộng tại Trung Đông, khiến hoạt động vận chuyển năng lượng từ khu vực này bị gián đoạn nghiêm trọng giữa lúc có nhiều lo ngại eo biển Hormuz sẽ bị Iran phong tỏa.

Nhiệt độ ở Minnesota giảm xuống âm 10oC vào mùa đông. Ảnh: REUTERS

Giải pháp sưởi ấm chi phí thấp

Hệ thống sưởi và làm mát bằng năng lượng nhiệt tích trữ trong tầng nước ngầm đang được Mỹ tái triển khai ở quy mô lớn, mở ra hướng phát triển đô thị bền vững cho tương lai.

Chị Quỳnh (thứ hai, trái sang) tại tiệm bánh mì Việt Nam ở Singapore.

Tiệm bánh mì Việt ở “đảo quốc sư tử”

Quán “Banh mi Society” nằm ở tầng hầm The Central, sát bờ sông Singapore. Bước xuống cầu thang, tôi nghe mấy câu tiếng Việt vọng ra rất rõ. Daniel - người bạn Singapore từng sống ba năm ở TP Hồ Chí Minh - đi cùng tôi, tò mò muốn xem bánh mì Việt ở đây có giữ được hương vị những buổi sáng anh từng ăn gần Nhà thờ Đức Bà hay không.

Biếm họa: DJAMEL LOUNIS

Phép tính khó

Các cuộc đàm phán về vấn đề Greenland - vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch - đang diễn ra, một vấn đề đang thu hút chú ý của dư luận. Đó là sự gia tăng đột biến nhu cầu của các nhà đầu tư người Mỹ mua bất động sản tại Nuuk - thủ phủ hòn đảo vùng Bắc Cực này.

Ảnh: AP

WEF trước áp lực minh bạch

Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) Børge Brende (trong ảnh) mới đây tuyên bố từ chức. Động thái này diễn ra trong bối cảnh WEF hoàn tất rà soát độc lập liên quan các cuộc gặp của ông Brende với kẻ tội phạm Jeffrey Epstein.

Biếm họa: PARESH NATH

Điểm nóng xung đột mới

Căng thẳng giữa Afghanistan và Pakistan đang gia tăng trong những ngày gần đây, với nhiều đợt tấn công qua lại. LHQ và nhiều quốc gia đã lên tiếng kêu gọi hai bên kiềm chế tránh để xung đột quân sự leo thang vượt ngoài kiểm soát.

Ảnh: GETTYIMAGES

Anh cam kết tăng cường hợp tác với ASEAN

Vương quốc Anh mới đây khẳng định lại cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Đối thoại với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đồng thời thúc đẩy Chương trình nghị sự Phụ nữ, Hòa bình và An ninh (WPS) tại khu vực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm Anh năm 2025. Ảnh: CNN

Thúc đẩy hợp tác giữa Anh với EU, Mỹ

Anh và Liên minh châu Âu (EU) vừa ký Hiệp định Hợp tác cạnh tranh nhằm bảo đảm thị trường công bằng và hiệu quả cho cả hai nền kinh tế. Trong khi đó, London nối lại các cuộc đàm phán về thỏa thuận thịnh vượng công nghệ với Mỹ, trị giá hàng tỷ bảng Anh.

Đi bộ từ Pháp đến Trung Quốc

Đi bộ từ Pháp đến Trung Quốc

Loic Voisot (26 tuổi) và Benjamin Humblot (27 tuổi), người Pháp, vừa khép lại chuyến đi bộ qua 16 quốc gia sau khi đặt chân đến Thượng Hải (Trung Quốc).

Biếm họa: AMORIM

Chính sách thuế gây tranh cãi

Ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ chính sách áp thuế quan toàn cầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo mức thuế quan 10%, rồi nâng lên 15%, áp đặt với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Ảnh: DW

Định hình tương lai AI

Hội nghị Thượng đỉnh tác động của Trí tuệ nhân tạo (AI) năm 2026, khai mạc ngày 19/2 tại New Delhi, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nhấn mạnh mục tiêu “Định hình tương lai AI trong đó lấy con người làm trung tâm”, nêu bật tầm nhìn về phát triển và quản trị AI có trách nhiệm, bảo đảm tính minh bạch, đạo đức và tiếp cận toàn diện.