Bất ổn gia tăng tại Burkina Faso sau đảo chính

Tình hình tại Burkina Faso càng thêm bất ổn sau cuộc đảo chính hôm 30/9, lần thứ hai kể từ đầu năm 2022. Liên hợp quốc (LHQ) và nhiều nước lên án hành động chiếm quyền bằng vũ lực, kêu gọi các bên tại Burkina Faso kiềm chế bạo lực, tìm kiếm cơ hội đối thoại để khôi phục hòa bình và ổn định.
Quân đội Burkina Faso bảo vệ an ninh trên đường phố Thủ đô Ouagadougou. Ảnh: AFP
Quân đội Burkina Faso bảo vệ an ninh trên đường phố Thủ đô Ouagadougou. Ảnh: AFP

Đảo chính liên tiếp

Tối 30/9, một nhóm binh sĩ nổi dậy ở Burkina Faso thông báo trên đài phát thanh và truyền hình quốc gia rằng, Trung tá Paul-Henri Sandaogo Damiba, người đứng đầu chính quyền quân sự nước này đã bị cách chức. Ông Damiba bị loại khỏi vị trí Chủ tịch Phong trào yêu nước nhằm bảo vệ và khôi phục (MPSR), với lý do không có khả năng đối phó tình trạng hoạt động nổi dậy vũ trang ngày càng tồi tệ ở Burkina Faso.

Nhóm binh sĩ nổi dậy tuyên bố chỉ định Đại úy Ibrahim Traore giữ chức Chủ tịch MPSR và thành lập chính quyền quân sự mới để điều hành đất nước. Lực lượng đảo chính cũng thông báo đóng cửa biên giới quốc gia vô thời hạn, đình chỉ Hiến pháp và giải thể chính quyền cũ. Lệnh giới nghiêm được lực lượng đảo chính ban bố, tất cả hoạt động chính trị, xã hội tại Burkina Faso bị đình chỉ.

Một ngày sau diễn biến căng thẳng, ngày 1/10, lực lượng ủng hộ Đại úy Traore cáo buộc Trung tá Damiba ẩn náu tại một căn cứ quân sự của Pháp ở Burkina Faso và đang lên kế hoạch phản công sau khi bị lật đổ. Cùng ngày, truyền thông Burkina Faso đưa tin, một vụ cháy xảy ra ở Đại sứ quán Pháp kèm theo nhiều tiếng súng nổ.

Quân đội Burkina Faso kêu gọi các phe phái trong lực lượng vũ trang quốc gia chấm dứt hành động thù địch, duy trì đàm phán sau cuộc đảo chính mới nhất. Tuyên bố từ văn phòng truyền thông của quân đội Burkina Faso mô tả tình hình hiện nay là “cuộc khủng hoảng nội bộ trong các lực lượng vũ trang quốc gia”.

Burkina Faso rơi vào bất ổn nhiều năm nay và liên tiếp hứng chịu các cuộc tấn công của các nhóm thánh chiến có liên kết với mạng lưới khủng bố al-Qaeda và tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS). Trung tá Damiba lên nắm quyền sau cuộc đảo chính hồi tháng 1/2022, với cam kết ưu tiên khôi phục và bảo đảm an ninh quốc gia. Tuy nhiên, tình trạng bạo lực không giảm, gần đây lại có xu hướng gia tăng, nhất là khu vực miền bắc Burkina Faso.

Chủ tịch Ủy ban AU Faki Mahamat lên án sự thay đổi chính quyền tại Burkina Faso. Ảnh: SOCIAL NEWS

Chủ tịch Ủy ban AU Faki Mahamat lên án sự thay đổi chính quyền tại Burkina Faso. Ảnh: SOCIAL NEWS

Lên án mạnh mẽ

Pháp phủ nhận mọi liên quan tới diễn biến tình hình tại Burkina Faso hiện nay, khẳng định không bảo vệ bất kỳ lực lượng nào ở quốc gia Tây Phi này, đồng thời bác bỏ thông tin nói Trung tá Damiba ẩn náu tại căn cứ quân sự Pháp. Người phát ngôn Chính phủ Pháp ra tuyên bố lên án hành vi bạo lực nhằm cơ quan ngoại giao Pháp và cho biết, một trung tâm xử lý khủng hoảng đã được thiết lập ở Thủ đô Ouagadougou của Burkina Faso để bảo đảm an ninh cho công dân Pháp.

LHQ đã lên án mạnh mẽ vụ đảo chính ở Burkina Faso. Người phát ngôn Tổng Thư ký LHQ cho biết, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres lên án mọi nỗ lực chiếm quyền bằng vũ lực, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế bạo lực và thúc đẩy đối thoại.

Lên án sự thay đổi chính quyền một cách vi hiến, Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi (AU) Moussa Faki Mahamat kêu gọi quân đội Burkina Faso chấm dứt lập tức và hoàn toàn mọi hành động bạo lực, đe dọa an toàn của dân thường, cũng như các quyền tự do dân sự của người dân. AU cũng kêu gọi Burkina Faso nỗ lực hơn nữa nhằm khôi phục trật tự Hiến pháp, muộn nhất là trước tháng 7/2023.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố nêu rõ: Mỹ quan ngại sâu sắc về những diễn biến hiện nay của tình hình Burkina Faso, nơi các sĩ quan và binh sĩ lật đổ lãnh đạo chính quyền quân sự. Mỹ kêu gọi những người có trách nhiệm tại Burkina Faso nhanh chóng làm dịu căng thẳng, ngăn chặn hành động gây tổn hại tới người dân, đồng thời khôi phục trật tự Hiến pháp.

Liên minh châu Âu (EU) cũng chỉ trích vụ đảo chính mới nhất tại Burkina Faso, nhấn mạnh rằng, hành động này gây nguy hiểm đối với những nỗ lực của khu vực, nhất là của Cộng đồng kinh tế Tây Phi (ECOWAS), nhằm thúc đẩy và giám sát tiến trình chuyển tiếp tại Burkina Faso. EU kêu gọi các bên tại Burkina Faso tuân thủ cam kết đã đưa ra trong thỏa thuận nhất trí với ECOWAS, trong đó có mục tiêu khôi phục trật tự Hiến pháp tại Burkina Faso trước ngày 1/7/2023.

Có thể bạn quan tâm

Phát triển đội ngũ nhân lực AI có chất lượng. Ảnh: VĂN BAN

Xây dựng năng lực số giải quyết vấn đề thực tiễn

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ phát triển nhanh chóng, nhu cầu nhân lực công nghệ chất lượng cao, đặc biệt là nhân sự trong lĩnh vực AI, ngày càng lớn và đòi hỏi yêu cầu cao. Thay vì chỉ tập trung vào lý thuyết, lộ trình đào tạo nhân lực cho lĩnh vực AI cần cập nhật công nghệ tiên tiến vào việc giải quyết các bài toán thực tiễn dựa trên dữ liệu đặc thù của Việt Nam.

Cháy rừng từng gây ra những hậu quả nặng nề tại Australia. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Australia thay đổi cách ứng phó cháy rừng

Cháy rừng ngày càng cực đoan đang buộc nhiều quốc gia thay đổi cách ứng phó với hỏa hoạn. Sau thảm họa “Mùa hè đen” năm 2019-2020, Australia kết hợp công nghệ hiện đại với kinh nghiệm của người bản địa, chủ động kiểm soát nguồn nhiên liệu và ngăn cháy rừng vượt khỏi tầm kiểm soát.

Hơn 20 thí sinh tham dự cuộc thi năm nay.

Tiếng Việt ghi dấu tại Nhật Bản

Ngày 15/8, tại Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Osaka (Nhật Bản), Kỳ thi Đánh giá năng lực tiếng Việt theo Khung năng lực tiếng Việt sáu bậc dành cho người nước ngoài đã diễn ra thành công bằng hình thức thi trên máy tính.

Các đại biểu trao đổi tại Hội thảo. Ảnh: DƯƠNG TIÊU

Xây dựng mạng lưới chuyên gia kiều bào

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng đóng vai trò then chốt đối với phát triển đất nước, việc xây dựng mạng lưới chuyên gia kiều bào trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược cần được triển khai theo hướng không chỉ tập hợp, kết nối mà phải huy động được đúng người, đúng việc và tạo ra những kết quả cụ thể.

Biếm họa: ALFREDO MARTIRENA

Động thái phá băng

Chính quyền chuyển tiếp Mali vừa ân xá cho công dân Pháp Yann Christian Bernard Vezilier - người bị kết án 20 năm tù với cáo buộc liên quan âm mưu gây phương hại an ninh quốc gia Mali. Sắc lệnh ân xá, do đích thân Tổng thống chuyển tiếp, Đại tướng Assimi Goita ký duyệt, được xem là một động thái ngoại giao bất ngờ trong bối cảnh mối quan hệ giữa Bamako và Paris đang nguội lạnh.

Sinh viên trong khuôn viên Trường Harvard. Ảnh: REUTERS

Căng thẳng Nhà Trắng - Harvard chưa hạ nhiệt

Tòa án tại Massachusetts vừa bác đơn kiện của Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc Trường đại học Harvard không bảo vệ đầy đủ sinh viên Israel trước các hành vi bài Do Thái. Phán quyết được xem là thắng lợi pháp lý quan trọng của Harvard, đồng thời phản ánh những tranh cãi dai dẳng về giới hạn can thiệp của chính phủ đối với các cơ sở giáo dục đại học.

Các nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ, Saudia Arabia và Pakistan (trái sang) tại lễ ký Hiệp định Phòng thủ chung Mecca. Ảnh: SAUDI PRESS AGENCY

Cái bắt tay chiến lược

Với việc cùng đặt bút ký kết Hiệp định Phòng thủ chung Mecca, ba quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan đã bắt đầu cùng hợp tác xây dựng một cơ chế phòng thủ tập thể được cho là tương tự Điều 5 của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Phái đoàn Taliban tới Brussels đàm phán về vấn đề hồi hương người Afghanistan xin tị nạn.

EU thúc đẩy hồi hương người tị nạn Afghanistan

Các quan chức chính quyền Taliban tại Afghanistan đã có cuộc đàm phán "mang tính xây dựng" với Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels (Bỉ), về vấn đề hồi hương những người xin tị nạn không thành công về Afghanistan.

Làn sóng hồi hương gây áp lực lên nền kinh tế Afghanistan. Ảnh: ANADOLU AGENCY

Nửa thập kỷ Taliban nắm quyền tại Afghanistan

Những lá cờ trắng, chữ đen được giăng dọc các tuyến phố chính ở Kabul cuối tuần trước, khi lực lượng Taliban kỷ niệm 5 năm trở lại nắm quyền tại Afghanistan. Tình hình an ninh được cải thiện phần nào, song khủng hoảng kinh tế vẫn nghiêm trọng. Từ ngăn ngừa xung đột tái diễn, vực dậy nền kinh tế, nỗ lực tạo việc làm và tiếp nhận người tị nạn trở về, thách thức với Afghanistan còn rất lớn.

Hai nhà lãnh đạo Mỹ (bên phải) và Israel tại một cuộc gặp ở Nhà Trắng. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Vết rạn đồng minh Mỹ - Israel

Việc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu công khai bác bỏ lộ trình 15 điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Gaza để tìm kiếm sự ủng hộ khi cuộc bầu cử đang đến gần được cho là một canh bạc khá mạo hiểm, có thể làm rạn nứt quan hệ đồng minh với Washington vốn có vai trò không thể thay thế của Tel Aviv.

Một hình ảnh khá rõ nét trong hồ sơ UAP chụp ở Colorado (Mỹ) năm 2022. Ảnh: FBI

Hồ sơ UAP lần đầu giải mật

Bộ Chiến tranh Mỹ vừa công bố đợt thứ 5 các hồ sơ liên quan Hiện tượng dị thường không xác định (UAP), trước đây thường được gọi là Vật thể bay không xác định (UFO), gồm 41 bộ tài liệu, hình ảnh và video thu thập trong khoảng thời gian từ năm 1950 đến năm 2026. Thuật ngữ UAP được sử dụng để chỉ những hiện tượng hoặc vật thể chưa được xác định ngay tại thời điểm quan sát.

Nhóm nhạc UPRIZE biểu diễn tại một sự kiện quốc tế.

V-Pop khát vọng vươn ra thế giới

Sự quan tâm ngày càng lớn của truyền thông quốc tế, cùng những bước đi mới trong xây dựng hệ sinh thái âm nhạc và kết nối thị trường toàn cầu, đang mở ra cơ hội để âm nhạc đại chúng Việt Nam (V-Pop) từng bước khẳng định vị thế, chinh phục thị trường thế giới.

Thi kéo co giữa lực lượng gìn giữ hòa bình hai nước Việt Nam-Trung Quốc. Ảnh: TÔ TRẦM

Tạo nhịp cầu kết nối Việt Nam-Trung Quốc

Chuỗi hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao giữa lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam và Trung Quốc góp phần thắt chặt thêm tình đoàn kết giữa các lực lượng tại Phái bộ An ninh lâm thời LHQ ở Abyei (UNISFA), góp phần lan tỏa thông điệp hòa bình và hữu nghị tại khu vực này.

Người dân tránh nóng tại một địa điểm có cây xanh ở Kenya. Ảnh: BLOOMBERG

Tháng 7 nóng nhất trong lịch sử

Các nhà khoa học châu Âu vừa công bố nghiên cứu cho thấy, khoảng 900 triệu người sinh sống tại nhiều khu vực, từ vùng Sahel châu Phi, Trung Mỹ, đến Tây Âu và châu Á, vừa trải qua tháng 7 nóng nhất trong lịch sử. Riêng tại châu Âu, thời tiết nắng nóng cực đoan và hạn hán gây thiệt hại hàng trăm tỷ euro cho nền kinh tế khu vực.

Châu Phi ứng phó với “siêu El Nino”. Ảnh: REUTERS

Châu Phi ứng phó với “siêu El Nino”

Theo Reuters, một đợt “siêu El Nino” sắp diễn ra với các hình thái thời tiết cực đoan, dự báo có thể khiến nền kinh tế các nước châu Phi thiệt hại từ 10 đến 20 tỷ USD, đồng thời gia tăng nguy cơ di cư quy mô lớn khỏi những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề.

Giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Trung tâm giám định ADN (Viện Sinh học). Ảnh: LÊ MINH

Phát huy thành tựu hợp tác quốc tế về khoa học

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) đã từng bước làm chủ thành công quy trình giám định ADN thế hệ mới (NGS-SNP), mang lại bước tiến đột phá nhằm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam. Thành tựu khẳng định vị thế khoa học của đất nước và mở rộng cánh cửa cho các dự án hợp tác quốc tế quan trọng.

Biếm họa: DAVE GRANDLUND

Những con số ám ảnh

Ít nhất 300 trẻ em thiệt mạng tại Dải Gaza trong 300 ngày, kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn giữa phong trào Hamas và quân đội Israel chính thức có hiệu lực vào tháng 10/2025. Những con số gây ám ảnh đã được Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF) đưa ra trong báo cáo cuối tuần trước.

Hàng loạt chiến dịch truy quét các đối tượng liên quan IS đã được thực hiện thời gian qua. Ảnh: REUTERS

Thổ Nhĩ Kỳ siết chặt vòng vây IS

Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), với hàng loạt cuộc truy quét quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc thời gian gần đây. Các động thái này phản ánh quyết tâm của Ankara trong việc ngăn chặn nguy cơ khủng bố và triệt phá mạng lưới tài chính của tổ chức khủng bố khét tiếng.

Học sinh Thái Lan động viên lẫn nhau sau biến cố. Ảnh: THE NATIONE

Thái Lan bảo vệ trẻ em trước bạo lực súng đạn

Sau vụ xả súng tại Trường Debsirin Nonthaburi khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương, Chính phủ Thái Lan đang thúc đẩy xây dựng “Tiêu chuẩn an toàn trường học quốc gia” trong vòng 90 ngày. Kế hoạch tập trung vào tăng cường sàng lọc sức khỏe tâm thần, phòng chống tình trạng bắt nạt, kiểm soát vũ khí và các vật dụng bị cấm trong trường học.

Tây Ban Nha cũng cam kết đưa trẻ em Maroc về nước an toàn. Ảnh: REUTERS

Maroc cam kết hồi hương trẻ vị thành niên

Trước sức ép của chính quyền Tây Ban Nha, Chính phủ Maroc mới đây đã tái khẳng định sự sẵn sàng hợp tác với Tây Ban Nha và các đối tác châu Âu để tạo điều kiện hồi hương các trẻ vị thành niên Maroc không có người đi kèm đồng thời cho rằng, những rào cản pháp lý và thủ tục hành chính tại châu Âu, chứ không phải sự thiếu hợp tác của Rabat, mới là nguyên nhân chính cản trở quá trình này.

 Cảnh sát Tây Ban Nha sẵn sàng hành động nếu tình hình chuyển biến xấu. Ảnh: GETTY

Tây Ban Nha và Italy căng thẳng về kiểm soát biên giới

Tây Ban Nha tuyên bố khôi phục kiểm soát biên giới nội địa đối với du khách từ Italy để đáp trả việc Italia trước đó thực hiện biện pháp tương tự. Căng thẳng gia tăng sau khi hàng chục nghìn người di cư vượt biên từ Maroc vào vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha ở Bắc Phi. Vụ việc cũng đẩy Liên minh châu Âu (EU) vào cuộc tranh luận gay gắt về người nhập cư.

Tàu Iran trúng đòn tấn công của Ukraine trên biển Caspi. Ảnh: RUSPHOTOBANK

Nguy cơ xuất hiện “mặt trận” mới trên biển Caspi

Cuộc tấn công của Ukraine vào tàu Iran trên biển Caspi không chỉ làm gia tăng căng thẳng giữa hai quốc gia này mà còn là bước leo thang mới của cuộc xung đột quân sự Ukraine - Nga, đồng thời dấy lên lo ngại vùng biển chiến lược này trở thành điểm nóng mới tại khu vực cũng như trên thế giới.

Bên ngoài trụ sở UBS ở Mỹ. Ảnh: REUTERS

“Tuýt còi” tội phạm tài chính

Nhiều cơ quan quản lý của Mỹ đã công bố các khoản phạt đối với chi nhánh tại Mỹ của Tập đoàn tài chính đa quốc gia UBS, do không tuân thủ các quy định về phòng, chống rửa tiền. Động thái được xem là “hồi chuông cảnh cáo” đối với tội phạm tài chính khi hoạt động này có tính chất ngày càng tinh vi, phức tạp.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki trao Huân chương Mặt trời mọc có tia sáng vàng và nơ thắt hoa hồng cho PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hà.

Một đời đi cùng tiếng Nhật

Mỗi chặng đường phát triển của quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đều có dấu ấn thầm lặng của những người đưa hai dân tộc đến gần nhau hơn. PGS, TS Nguyễn Thị Bích Hà, nguyên Trưởng khoa Tiếng Nhật, Trường đại học Ngoại thương, là một trong số đó.

Người dân Italy giải nhiệt tại vòi phun nước công cộng. Ảnh: GETTYIMAGES

Nắng nóng, cháy rừng hoành hành ở Mỹ, châu Âu

Nắng nóng gay gắt tại nhiều quốc gia châu Âu gây thiệt hại nặng nề về kinh tế, hạ tầng năng lượng đồng thời đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người dân. Trong khi đó, Mỹ đang căng mình ứng phó các đám cháy rừng bùng phát.