Bất ổn gia tăng tại Burkina Faso sau đảo chính

Tình hình tại Burkina Faso càng thêm bất ổn sau cuộc đảo chính hôm 30/9, lần thứ hai kể từ đầu năm 2022. Liên hợp quốc (LHQ) và nhiều nước lên án hành động chiếm quyền bằng vũ lực, kêu gọi các bên tại Burkina Faso kiềm chế bạo lực, tìm kiếm cơ hội đối thoại để khôi phục hòa bình và ổn định.
Quân đội Burkina Faso bảo vệ an ninh trên đường phố Thủ đô Ouagadougou. Ảnh: AFP
Quân đội Burkina Faso bảo vệ an ninh trên đường phố Thủ đô Ouagadougou. Ảnh: AFP

Đảo chính liên tiếp

Tối 30/9, một nhóm binh sĩ nổi dậy ở Burkina Faso thông báo trên đài phát thanh và truyền hình quốc gia rằng, Trung tá Paul-Henri Sandaogo Damiba, người đứng đầu chính quyền quân sự nước này đã bị cách chức. Ông Damiba bị loại khỏi vị trí Chủ tịch Phong trào yêu nước nhằm bảo vệ và khôi phục (MPSR), với lý do không có khả năng đối phó tình trạng hoạt động nổi dậy vũ trang ngày càng tồi tệ ở Burkina Faso.

Nhóm binh sĩ nổi dậy tuyên bố chỉ định Đại úy Ibrahim Traore giữ chức Chủ tịch MPSR và thành lập chính quyền quân sự mới để điều hành đất nước. Lực lượng đảo chính cũng thông báo đóng cửa biên giới quốc gia vô thời hạn, đình chỉ Hiến pháp và giải thể chính quyền cũ. Lệnh giới nghiêm được lực lượng đảo chính ban bố, tất cả hoạt động chính trị, xã hội tại Burkina Faso bị đình chỉ.

Một ngày sau diễn biến căng thẳng, ngày 1/10, lực lượng ủng hộ Đại úy Traore cáo buộc Trung tá Damiba ẩn náu tại một căn cứ quân sự của Pháp ở Burkina Faso và đang lên kế hoạch phản công sau khi bị lật đổ. Cùng ngày, truyền thông Burkina Faso đưa tin, một vụ cháy xảy ra ở Đại sứ quán Pháp kèm theo nhiều tiếng súng nổ.

Quân đội Burkina Faso kêu gọi các phe phái trong lực lượng vũ trang quốc gia chấm dứt hành động thù địch, duy trì đàm phán sau cuộc đảo chính mới nhất. Tuyên bố từ văn phòng truyền thông của quân đội Burkina Faso mô tả tình hình hiện nay là “cuộc khủng hoảng nội bộ trong các lực lượng vũ trang quốc gia”.

Burkina Faso rơi vào bất ổn nhiều năm nay và liên tiếp hứng chịu các cuộc tấn công của các nhóm thánh chiến có liên kết với mạng lưới khủng bố al-Qaeda và tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS). Trung tá Damiba lên nắm quyền sau cuộc đảo chính hồi tháng 1/2022, với cam kết ưu tiên khôi phục và bảo đảm an ninh quốc gia. Tuy nhiên, tình trạng bạo lực không giảm, gần đây lại có xu hướng gia tăng, nhất là khu vực miền bắc Burkina Faso.

Chủ tịch Ủy ban AU Faki Mahamat lên án sự thay đổi chính quyền tại Burkina Faso. Ảnh: SOCIAL NEWS

Chủ tịch Ủy ban AU Faki Mahamat lên án sự thay đổi chính quyền tại Burkina Faso. Ảnh: SOCIAL NEWS

Lên án mạnh mẽ

Pháp phủ nhận mọi liên quan tới diễn biến tình hình tại Burkina Faso hiện nay, khẳng định không bảo vệ bất kỳ lực lượng nào ở quốc gia Tây Phi này, đồng thời bác bỏ thông tin nói Trung tá Damiba ẩn náu tại căn cứ quân sự Pháp. Người phát ngôn Chính phủ Pháp ra tuyên bố lên án hành vi bạo lực nhằm cơ quan ngoại giao Pháp và cho biết, một trung tâm xử lý khủng hoảng đã được thiết lập ở Thủ đô Ouagadougou của Burkina Faso để bảo đảm an ninh cho công dân Pháp.

LHQ đã lên án mạnh mẽ vụ đảo chính ở Burkina Faso. Người phát ngôn Tổng Thư ký LHQ cho biết, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres lên án mọi nỗ lực chiếm quyền bằng vũ lực, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế bạo lực và thúc đẩy đối thoại.

Lên án sự thay đổi chính quyền một cách vi hiến, Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi (AU) Moussa Faki Mahamat kêu gọi quân đội Burkina Faso chấm dứt lập tức và hoàn toàn mọi hành động bạo lực, đe dọa an toàn của dân thường, cũng như các quyền tự do dân sự của người dân. AU cũng kêu gọi Burkina Faso nỗ lực hơn nữa nhằm khôi phục trật tự Hiến pháp, muộn nhất là trước tháng 7/2023.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố nêu rõ: Mỹ quan ngại sâu sắc về những diễn biến hiện nay của tình hình Burkina Faso, nơi các sĩ quan và binh sĩ lật đổ lãnh đạo chính quyền quân sự. Mỹ kêu gọi những người có trách nhiệm tại Burkina Faso nhanh chóng làm dịu căng thẳng, ngăn chặn hành động gây tổn hại tới người dân, đồng thời khôi phục trật tự Hiến pháp.

Liên minh châu Âu (EU) cũng chỉ trích vụ đảo chính mới nhất tại Burkina Faso, nhấn mạnh rằng, hành động này gây nguy hiểm đối với những nỗ lực của khu vực, nhất là của Cộng đồng kinh tế Tây Phi (ECOWAS), nhằm thúc đẩy và giám sát tiến trình chuyển tiếp tại Burkina Faso. EU kêu gọi các bên tại Burkina Faso tuân thủ cam kết đã đưa ra trong thỏa thuận nhất trí với ECOWAS, trong đó có mục tiêu khôi phục trật tự Hiến pháp tại Burkina Faso trước ngày 1/7/2023.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh trong vở “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”. Ảnh: NHÀ HÁT TUỔI TRẺ

Thúc đẩy sân khấu Việt hội nhập

Tối 7/10 vừa qua, vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ được trình diễn tại Nhà hát Hồ Gươm, trước khi đến Paris (Pháp) trong khuôn khổ Tuần Sân khấu Việt Nam (Vietnam en scène) tại Pháp năm 2026. Chương trình giới thiệu diện mạo sân khấu Việt Nam giàu bản sắc, đồng thời mở rộng cơ hội giao lưu, hợp tác nghệ thuật giữa hai quốc gia.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Canh bạc nhiều rủi ro

Thủ tướng Pedro Sanchez vừa tuyên bố giải tán Quốc hội, tổ chức tổng tuyển cử ngày 29/11, sớm hơn dự kiến khoảng một năm. Quyết định được đưa ra sau khi Quốc hội Tây Ban Nha bác bỏ hai sắc lệnh về hỗ trợ người thuê nhà cho thấy, thế bế tắc của chính phủ trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê nhà tăng cao, gây bức xúc trong xã hội.

Chân dung Mohamud (bên phải) và nơi y định tấn công. Ảnh: FOXNEWS

Nạn cực đoan hóa trong thanh, thiếu niên tại Mỹ

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thông báo vừa triệt phá thành công âm mưu tấn công khủng bố nhằm vào Trung tâm thương mại Mall of America, bang Minnesota, bắt giữ một đối tượng là nam giới 18 tuổi sau gần hai năm bí mật theo dõi.

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Bài toán kép của châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) có thể thiếu hụt từ 12-15% nhu cầu khí đốt nếu mùa đông năm nay xuất hiện các đợt rét đậm kéo dài, trong bối cảnh lượng khí đốt dự trữ rất thấp, nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông chưa trở lại bình thường và giá năng lượng tăng mạnh.

Một chiến binh Houthi chốt chặn tại Biển Đỏ. Ảnh: HORSEEDMEDIA

Điều kiện ngừng bắn với Houthi

Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn sẽ không chấp thuận ngừng bắn với lực lượng Houthi, cho đến khi Riyadh giành lại toàn bộ phần lãnh thổ đã mất trong những tuần gần đây. Đây được xem là điều kiện để Saudi Arabia chấm dứt các hoạt động quân sự với phong trào vũ trang này.

Cột khói đen sau vụ tấn công sân bay King Khalid. Ảnh: CNN

Sân bay ở Thủ đô Saudi Arabia bị tấn công

Sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabia trở thành mục tiêu tấn công liên tiếp trong tuần qua, nghiêm trọng nhất là vụ tấn công khiến ít nhất 12 người thiệt mạng và 309 người bị thương. Tổng Thư ký LHQ và lãnh đạo một số nước lên án vụ tấn công, trong khi liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen tuyên bố sẽ có hành động đáp trả cứng rắn.

Biếm họa: HASSAN BLEIBEL

Cuộc thanh lọc Lầu năm góc

Kế hoạch cắt giảm quy mô lớn nhân sự Bộ Chiến tranh Mỹ diễn ra trong bối cảnh hàng loạt lãnh đạo quân sự cấp cao bị cách chức, thay thế hoặc nghỉ hưu sớm kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng cho thấy đây không chỉ là một cuộc tinh giản bộ máy chỉ huy.

Ba nhà khoa học được vinh danh ở Giải Nobel Y sinh năm 2026. Ảnh: REUTERS

Sôi động mùa Nobel 2026

Mùa Nobel 2026 vừa chính thức khởi động từ ngày 5/10 vừa qua với những chủ nhân đầu tiên được xướng tên ở lĩnh vực Y sinh, Vật lý và Hóa học. Các công trình được vinh danh tiếp tục mở rộng những giới hạn của khoa học như giải mã hoạt động não bộ hay khám phá những tín hiệu từ vũ trụ…

Các đại biểu tham gia phiên chuyên đề. Ảnh: VB

Tăng cường hợp tác về biển và đại dương

Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”, do Học viện Ngoại giao tổ chức ngày 2/10 tại Hà Nội. Đây là sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách hàng đầu về biển tham dự đóng góp, cho ý kiến.

Nhiều khu vực của Việt Nam có tiềm năng lớn về hấp thụ carbon. Ảnh: KHIẾU MINH

Cơ hội tham gia thị trường carbon quốc tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang tiêu dùng xanh, ngành lâm nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu tái cấu trúc nguồn thu từ rừng. Việc tham gia thị trường carbon quốc tế mở ra cơ hội mang lại giá trị kinh tế và nâng cao vị thế của nông, lâm sản Việt Nam.

Gaza bị tàn phá nặng nề do xung đột. Ảnh: REUTERS

Hướng tới ngừng bắn lâu dài ở Gaza

Ngày 7/10/2023, nhóm vũ trang Hamas tấn công Israel, sát hại khoảng 1.200 người và bắt giữ 251 con tin. Israel đáp trả bằng cuộc chiến ở Gaza, khiến ít nhất 74.000 người Palestine thiệt mạng. Trong thông điệp nhân 3 năm xảy ra xung đột, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh, tội ác đó không được phép lặp lại, các bên liên quan cần nhanh chóng đạt được lệnh ngừng bắn vĩnh viễn.

Một cửa hàng container tại khu dân cư Alexandra. Ảnh THE GUARDIAN

Sáng kiến thu hẹp khoảng trống lương thực

Giữa khu dân cư Alexandra, một trong những cộng đồng nghèo nhất Nam Phi, những cửa hàng đặt trong container vận chuyển đang giúp người dân mua thực phẩm và nhu yếu phẩm theo đúng khả năng chi trả. Mô hình này được kỳ vọng góp phần cải thiện tiếp cận dinh dưỡng và giảm áp lực chi tiêu cho các hộ thu nhập thấp.

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Giữa vô vàn lựa chọn quen thuộc của châu Âu mùa hè, quyết định rẽ về phía bắc tìm đến Latvia - đất nước bên bờ biển Baltic - quả là sáng suốt. Không quá hào nhoáng, không đông đúc, nhưng Riga đủ sâu lắng để lưu lại trong tôi những ký ức thật đẹp sau ngày rời đi.

Biếm họa: TJEERD ROYAARDS

Khủng hoảng sinh kế vì El Nino

Hiện tượng El Nino đang khiến nhiệt độ nước biển tăng cao kỷ lục, làm đảo lộn môi trường sống của các loài thủy sản tại Thái Bình Dương. Trước sự biến đổi môi trường sống vốn ổn định hàng nghìn năm qua này, các dòng cá chủ lực như cá ngừ, cá cơm phải di cư “bất đắc dĩ” đến những vùng biển mát mẻ hơn. Hệ quả là sản lượng đánh bắt thủy sản sụt giảm mạnh, đẩy cộng đồng ngư dân ven biển Mỹ latin vào cảnh chi phí ra khơi leo thang, song thu nhập lại lao dốc.

Bên trong buồng lái một máy bay của hãng Flydubai. Ảnh: GETTY IMAGES

An ninh hàng không sau âm mưu tấn công khủng bố mới

Ngày 3/10, giới chức Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết, kết quả điều tra vụ việc xảy ra trên chuyến bay FZ1073 của Hãng hàng không Flydubai cho thấy cơ phó có âm mưu thực hiện hành vi khủng bố. Ngay sau sự cố, các hãng hàng không đã xem xét lại biện pháp an ninh đối với quy trình xét duyệt phi công.

Biếm họa: PATRICK CHAPPATTE

Thách thức an ninh mới

Mạng lưới truyền thông tin tức quốc tế có trụ sở tại Pháp Euronews vừa tổ chức Hội nghị Quốc phòng và Không gian lần đầu tiên, với sự tham gia của Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Hội nghị là diễn đàn thảo luận về các vấn đề an ninh, quốc phòng và công nghệ mà châu Âu đang quan tâm trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng sức tiêu dùng tại châu Âu. Ảnh: INDEPENDENT

Châu Âu đối mặt lạm phát gia tăng

Chi phí năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh khiến lạm phát tại Đức, Pháp và Italy tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 9.

Tổng thống Pháp E.Macron (giữa) chủ trì cuộc họp trực tuyến của G7. Ảnh: GETTY IMAGES

G7 mở kho hạ nhiệt giá dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hạ nhiệt sau khi Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đạt được thỏa thuận lịch sử, theo đó xả 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ trong vòng bốn tháng tới. Quyết định mở kho của G7 được ví như “liều thuốc hạ sốt” kịp thời cho nền kinh tế thế giới.

Hội nghị ICCOS-2026 tại Phnom Penh. Ảnh: NEW ASIA

Còn đó nỗi nhức nhối

Bất chấp những nỗ lực triệt phá thời gian qua, nạn lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới vẫn không ngừng mở rộng, biến dạng và tinh vi hơn. Khi tội phạm đã vận hành như một “nền kinh tế” toàn cầu, cuộc chiến chống tội phạm không thể chỉ dừng ở từng vụ án, từng đường dây, mà phải nhằm phá vỡ cả hệ sinh thái đứng phía sau.

Hiện trường vụ xả súng ở thành phố Durban. Ảnh: REUTERS

Bài toán an ninh tại Nam Phi

Chỉ trong vòng một tuần, gần 40 người đã thiệt mạng trong ba vụ xả súng hàng loạt tại Nam Phi. Vụ thảm sát một lần nữa phơi bày thách thức an ninh dai dẳng về sự hoành hành của tội phạm có tổ chức mà quốc gia này đang phải đối mặt.

Rừng ngập mặn tại đặc khu Côn Đảo (Thành phố Hồ Chí Minh). Ảnh: KHIẾU MINH

Lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương

Các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm lầy thường được gọi là khu vực "carbon xanh dương", đang trở thành một trong những trọng tâm chiến lược trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu. Tuy nhiên, việc huy động tài chính và phát triển cơ chế cấp vốn cho các dự án này vẫn đối mặt với nhiều rào cản về pháp lý và kỹ thuật.

Sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài không chỉ được đo bằng kim ngạch xuất khẩu.

Đưa doanh nghiệp Việt ra thế giới

Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (GoGlobal) do Bộ Công thương chủ trì, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu, xây dựng thương hiệu, phát triển hệ thống phân phối, đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Quân đội Mỹ hoàn tất rút quân khỏi Iraq. Ảnh: NBCNEWS

Bước chuyển trong quan hệ Mỹ-Iraq

Ngày 30/9, toàn bộ lực lượng Mỹ và các nước hoàn tất rút quân, chấm dứt sứ mệnh của liên minh quốc tế do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq. Sự kiện này cũng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quan hệ Mỹ-Iraq, từ hợp tác quân sự sang đối tác kinh tế dài hạn, cũng như trong hợp tác an ninh giữa Iraq với NATO và các nước.